VIII SA/Wa 241/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędziowie sędzia WSA Marek Wroczyński, sędzia WSA Leszek Kobylski (sprawozdawca), Protokolant starszy sekretarz sądowy Aleksandra Borkowska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 08 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi [...] H.S., B.S., D.K. spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę. Decyzją z [...] października 2011 r. znak: [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy" lub "organ") działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 102, art. 103, art. 104 ustawy z 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: "u.p.w.p.") oraz art. 98 Kodeksu postępowania cywilnego w związku z art. 256 ust. 2 u.p.w.p. po rozpoznaniu wniosku [...] Spółka Jawna z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca" lub "Spółka") przeciwko M. B., W. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" nr [...] orzekł o: 1) oddaleniu wniosku; 2) przyznaniu M. B. od skarżącej kwoty [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania w sprawie. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] lutego 2007 r. skarżąca na podstawie art. 102, art. 103 oraz art. 104 u.p.w.p. wystąpiła do organu z wnioskiem o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" nr [...] udzielonego dnia [...] czerwca 2004 r. na rzecz M. B., W. (dalej: "uprawniony") z pierwszeństwem od dnia [...] września 2003 r. Spółka swój interes prawny wywodziła z faktu, że produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego kratki kominkowe, w tym także kratki kominkowe o cechach objętych spornym prawem z rejestracji, przy czym skarżąca jest konkurentem uprawnionego, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej Spółki. Ponadto między stronami zawisła z powództwa uprawnionego sprawa przed Sądem Okręgowym w R. ([...]) o zakazanie naruszania prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Spółka argumentowała także, że jej interes prawny w sprawie nie przestał istnieć nawet po prawomocnym zakończeniu sporu sądowego. Skarżąca podniosła także, że przedmiotowy wzór w dacie jego zgłoszenia do rejestracji, tj. dnia [...] września 2003 r. nie spełniał wymogu nowości i indywidualnego charakteru, gdyż był znany na rynku jako wyrób innych producentów, a także znany był z publikacji. Jako dowody w sprawie Spółka przedłożyła: – trzy faktury z 1999 r. dotyczące sprzedaży kratek; – jeden arkusz czarno-białej kopii strony z reklamą wkładów kominkowych; – dwa arkusze czarno-białych niedatowanych zdjęć kratek kominkowych; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony [...], z reklamą kratek kominkowych firmy "D.", czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony [...], z reklamą kratek kominkowych firmy "D.", czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony [...], z reklamą kratek kominkowych firmy "M.", czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony [...], z reklamą kratek wentylacyjnych oferowanych przez sieć "CASTORAMA", czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony [...], z reklamą kratek kominkowych firmy "D.", czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz strony z całostronicową reklamą wyrobów firmy "D.", w tym kratek kominkowych, czasopisma "Murator" nr ([...])/2001; – kolorową kopię strony tytułowej oraz stron [...]-[...], z artykułem "Nawiewniki", czasopisma "Murator" nr ([...])/2002; – kolorową kopię strony tytułowej oraz stron [...]-[...], z artykułem "Jak poprawić działanie wentylacji naturalnej", czasopisma "Murator" nr ([...])/2003; – wyrok Sądu Okręgowego w R. z [...] grudnia 2007 r. ([...]) oddalający powództwo uprawnionego o zakazanie naruszania prawa ze spornego wzoru stwierdzając, że produkty stron różnią się opakowaniem. W odpowiedzi na powyższe, uprawniony zakwestionował interes prawny Spółki w żądaniu unieważnienia spornego prawa w związku z prawomocnym zakończeniem sporu sądowego pomiędzy stronami. Podniósł brak ujawnienia postaci kratek, których dotyczą przedłożone faktury oraz odmienność kratek uwidocznionych w przedłożonych materiałach od kratek stanowiących przedmiot spornego wzoru. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] października 2011 r., przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Organ uznał, iż Spółka ma interes prawny (nie kwestionowany przez uprawnionego) w domaganiu się unieważnienia prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, skoro produkuje i wprowadza do obrotu gospodarczego kratki kominkowe, w tym także kratki kominkowe o cechach objętych prawem z rejestracji spornego wzoru przemysłowego, przy czym skarżąca jest konkurentem uprawnionego, a więc sporne prawo prowadzi do ograniczenia zagwarantowanej swobody działalności gospodarczej skarżącej. Przywołał definicję wzoru przemysłowego zawartą w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. z której wynika, że przedmiotem porównania wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. Organ wskazał także, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pojęcie postaci o której mowa w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom. W związku z powyższym, organ uznał, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie (zarówno przy ocenie nowości jak i przy ocenie indywidualnego charakteru) mogą być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania, czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Organ wskazał, iż ocena wzoru przemysłowego dokonywana jest zawsze całościowo, nie zaś jako zbiór poszczególnych właściwości. Ujęcie to sprawia, że zarówno przy weryfikacji przesłanki nowości, jak i indywidualnego charakteru ocenie poddany zostaje wzór jako całość. Podniósł, iż użyta w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. koniunkcja (spójnik "i") wskazuje, że w przypadku niespełnienia przez wzór przemysłowy jednej z przesłanek - nowości czy indywidualnego charakteru - wytwór nie będzie podlegał ochronie. Urząd Patentowy stwierdził, iż materiały przedłożone przez skarżącą nie świadczą zarówno o braku nowości jak i o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru. Przedłożone faktury z 1999 r. dotyczące sprzedaży kratek nie ujawniają ukształtowania wymienionych w nich kratek, zaś jeden arkusz czarno-białej kopii strony z reklamą wkładów kominkowych i dwa arkusze czarno-białych niedatowanych zdjęć kratek kominkowych, nie wskazują na datę pochodzenia tych materiałów, a więc nie mogą one świadczyć o zdolności rejestrowej spornego wzoru w dacie rejestracji niezależnie od ich zawartości. Nadto, żadna z przedłożonych publikacji nie ujawnia kratek kominkowych o siatce wykonanej z krępowanego drutu lub metalu o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach ilustrujących sporny wzór przemysłowy. Podniósł m.in., iż reklamy firmy "D." (zawarte w czasopismach "Murator" nr ([...]), ([...]), ([...]) i ([...]) /2001) przedstawiają wentylacyjne kratki kominkowe z przesłonami regulacyjnymi wyraźnie widocznymi za siatką kratki i uchwytem regulacji wyraźnie widocznym na tle powierzchni czołowej ramy kratki kominkowej, co sprawia, że kratki te są różne od kratek o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach przedstawionych w dokumentacji rejestrowej spornego wzoru. W ocenie organu siatka w przedłożonych reklamach firmy "D." jest przedstawiona w tak małej skali, że nie można stwierdzić, czy wykonana jest z krępowanego drutu o ukształtowaniu przedstawionym na rysunkach ilustrujących sporny wzór przemysłowy, a jedynie, że nie jest wykonana z metalu. Organ uznał zatem, iż kratki kominkowe firm "D." i "M." nie mogą świadczyć o braku nowości spornego wzoru, jak i nie mogą też świadczyć o braku indywidualnego charakteru spornego wzoru, gdyż z uwagi na wyżej opisane różnice ukształtowania, ogólne wrażenie, jakie wywołują na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór przedmiotowy. Podniósł, iż zorientowanym użytkownikiem jest na przykład osoba projektująca, kominki i dobierająca do nich kominkowe kratki wentylacyjne Konkludując Urząd Patentowy podniósł, iż przy ocenie indywidualnego charakteru spornego wzoru uwzględnił również zakres swobody twórczej przy jego opracowaniu. Organ uznał, iż zakres swobody twórczej przy opracowywaniu spornego wzoru był mały (co potwierdził również Sąd Okręgowy w R. na str. [...] - [...] w wyroku z [...] grudnia 2007 r., [...]). Wskazał, iż kratki kominkowe wentylacyjne z uwagi na ich przeznaczenie w budownictwie są produktem o standardowym kształcie podlegającym określonym normom, a więc ich wielkość i kształt oraz inne parametry techniczne podlegają ujednoliceniu. W tej sytuacji – w ocenie organu – nawet bardzo małe różnice dotyczące ukształtowania ich ramy lub siatki decydują o odmiennym wrażeniu wywieranym na zorientowanym użytkowniku, a w konsekwencji o ich indywidualnym charakterze. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się skarżąca, która pismem z [...] lutego 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z [...] października 2011 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Autor skargi zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 7 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze. zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez nie podjęcie należytych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w przedmiocie wynikającego z technicznego charakteru oraz widoczności cech przedmiotu według wzoru zakresu ochrony kratki kominkowej według wzoru [...]; 2) art. 8 k.p.a. poprzez wynikające z nienależytego przeanalizowania wszystkich okoliczności sprawy podważenie zaufania obywatela do działań organu administracji publicznej; 3) art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wynikające z tego faktu oparcie decyzji jedynie na części materiału dowodowego, w szczególności niewyczerpujące odniesienie się do dowodów złożonych w toku postępowania. Uzasadniając skarżąca wskazała m.in., iż jedynymi cechami jakie mogą tworzyć zakres przedmiotowego wzoru jest wykonanie siatki z krępowanego drutu o otworach w kształcie czworokąta. Jednocześnie nie zgodziła się z dokonaną przez organ oceną materiałów dowodowych wskazując, iż kratka widoczna na stronie [...] czasopisma "Murator" nr ([...]/2001) stanowiąca reklamę kratek kominkowych firmy "M. t." jest identyczna z przedmiotem wzoru. Nadto Spółka podniosła, iż organ całkowicie pominął wyrok Sądu Okręgowego w R. ([...]), jak i opinię biegłego wydaną w tymże postępowaniu sądowym. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ uznał, iż skarżąca nie podniosła żadnych okoliczności mogących wskazywać na nieprawidłowość decyzji oraz spowodować zmianę zajętego stanowiska. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Decyzja organu z [...] października 2011 r. zapadła w trybie postępowania spornego po rozpoznaniu wniosku skarżącej z [...] lutego 2007 r. o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" nr [...]. Sporne prawo ochronne zostało udzielone z pierwszeństwem od [...] września 2003 r. decyzją Urzędu Patentowego z [...] czerwca 2004 r. W ocenie Sądu organ słusznie uznał, że Spółka ma interes prawny w przedmiotowym postępowaniu administracyjnym. Jest ona bowiem przedsiębiorcą, produkującym i wprowadzającym do obrotu gospodarczego kratki kominkowe, w tym także kratki kominkowe o cechach objętych prawem z rejestracji spornego wzoru przemysłowego. Nadto skarżąca jest konkurentem uprawnionego. Podstawą unieważnienia wzoru przemysłowego "Kratka kominkowa wentylacyjna" według Spółki miał być brak nowości oraz brak indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Z kolei podstawą prawną rozstrzygnięcia wniosku o unieważnienie przedmiotowego prawa były wskazane we wniosku przepisy art. 102 ust. 1, art. 103 ust. 1 oraz art. 104 u.p.w.p., w brzmieniu obowiązującym w dniu zgłoszenia wzoru do rejestracji tj. [...] września 2003 r. Stosownie do definicji zawartej w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. A zatem, jak wynika z definicji, przedmiotem porównania wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów tj. postać zarejestrowana i postać jej przeciwstawiona. Natomiast zgodnie z art. 103 ust. 1 u.p.w.p. wzór przemysłowy uważa się za nowy jeżeli przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo do uzyskania prawa z rejestracji, identyczny wzór nie został udostępniony publicznie przez stosowanie, wystawienie lub ujawnienie w inny sposób, z zastrzeżeniem ust. 2. Wzór uważa się za identyczny z udostępnionym publicznie także wówczas, gdy różni się od niego jedynie nieistotnymi szczegółami. Art. 104 ust. 1 u.p.w.p. stanowi, iż wzór przemysłowy odznacza się indywidualnym charakterem, jeżeli ogólne wrażenie, jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez wzór publicznie udostępniony przed datą, według której oznacza się pierwszeństwo. Przepis ten w ustępie 2 stanowi, że przy ocenie indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego bierze się pod uwagę zakres swobody twórczej przy opracowywaniu wzoru. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym regulacjom prawnym. W sprawach o unieważnienie prawa z rejestracji spornego wzoru przemysłowego na wnioskodawcy (czyli skarżącej) spoczywa ciężar dowodu w zakresie wykazania przesłanek stanowiących podstawę unieważnienia prawa wyłącznego. Dowodami publicznego udostępnienia wzoru przez wprowadzenie go do obrotu mogą być m.in. oznaczone datą faktury sprzedaży produktów w których zastosowano identyczny wzór w porównaniu ze spornym wzorem. Jak wynika z akt administracyjnych, skarżąca przedłożyła szereg materiałów mających świadczyć o braku nowości przedmiotowego wzoru. Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji szczegółowo odniósł się do przedstawionych materiałów i wyjaśnił dlaczego nie świadczą one o braku nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Skład orzekający w przedmiotowej sprawie podziela powyższe rozważania organu i stwierdzenie, że w szczególności przedłożone druki reklamowe firm "M." i "D." wyrobów Castoramy nie mogą świadczyć o braku nowości spornego wzoru, gdyż przedstawiają wyroby odmienne od spornego wzoru. Nie mogą też świadczyć o braku indywidualnego charakteru, gdyż z uwagi na opisane różnice ukształtowania (dotyczące powierzchni czołowej ramy kratki wentylacyjnej, ukształtowania siatki kratek, posiadania przesłony siatki) ogólne wrażenie jakie wywołuje na zorientowanym użytkowniku, różni się od ogólnego wrażenia wywołanego na nim przez sporny wzór przemysłowy. Skarżąca polemizuje także z dokonaną w zaskarżonej decyzji eliminacją cech istotnych o wyłącznie technicznym charakterze, przy uwzględnieniu art.107 ust.1 u.p.w.p, który stanowi, że prawo z rejestracji wzoru przemysłowego nie obejmuje cech wytworu wynikających wyłącznie z jego funkcji technicznej. W ocenie skarżącej jedynymi cechami jakie mogą tworzyć zakres przedmiotowego wzoru jest wykonanie siatki z krępowanego drutu o otworach w kształcie czworokąta. Sąd podziela stanowisko organu, że tego rodzaju twierdzenia są bezzasadne, bowiem taka charakterystyka kratki dotyczy jedynie częściowo odmiany pierwszej spornego wzoru, gdyż ani gładka powierzchnia płyty czołowej, ani zaokrąglenie jej krawędzi nie stanowią cech wynikających wyłącznie z funkcji technicznej wzoru. Ponadto, co także wyeksponował organ, skarżąca nie odnosi się do pozostałych odmian spornego wzoru ani do istotnych cech postaciowych ujawnionych na rysunkach spornego wzoru oraz nie wysuwała tego rodzaju zarzutów w trakcie postępowania, które obligowało by organ do odniesienia się do nich. Sąd podziela ocenę Urzędu Patentowego, że sporny wzór przemysłowy "Kratki kominkowe wentylacyjne" są produktem o standardowym kształcie podlegającym określonym normom, a więc ich wielkość, kształt oraz inne parametry techniczne podlegają ujednoliceniu. W tej sytuacji nawet bardzo małe różnice dotyczące ukształtowania ich ramy lub siatki decydują o odmiennym wrażeniu wywieranym na zorientowanym użytkowniku, a w konsekwencji o ich indywidualnym charakterze. Reasumując, należy wskazać, że organ prawidłowo przyjął, że skarżąca nie wykazała braku nowości i indywidualnego charakteru spornego wzoru przemysłowego. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest zatem prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, natomiast argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. Jednocześnie Sąd zauważa, iż wydając decyzję administracyjną Urząd Patentowy jest związany rygorami procedury administracyjnej, określającej jego obowiązki w zakresie prowadzenia postępowania i orzekania. Związanie rygorami procedury administracyjnej oznacza, że Urząd Patentowy jest zobowiązany do przestrzegania zasady dochodzenia do prawdy materialnej (art. 7 k.p.a.), a więc do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Jego powinnością jest należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków, będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 k.p.a.). Jest zobowiązany zapewnić stronom czynny udział w każdym stadium postępowania, a przed wydaniem decyzji umożliwić im wypowiedzenie się co do zebranych dowodów i materiałów oraz zgłoszonych żądań. Działając w oparciu o zasadę oficjalności musi wreszcie w sposób wyczerpujący zebrać, rozpatrzeć i ocenić cały materiał dowodowy (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.) oraz uzasadnić swoje rozstrzygnięcie według wymagań określonych w art. 107 § 3 k.p.a. Analiza zebranego materiału dowodowego pozwoliła Sądowi przyjąć, że Urząd nie uchybił powyższym zasadom. Wobec niezasadności zarzutów skargi oraz niestwierdzenia przez Sąd z urzędu tego rodzaju uchybień, które mogłyby mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia, które sąd ma obowiązek badać z urzędu - skargę należało oddalić. Z tych względów na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.