I OSK 343/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 13 marca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej S. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 646/12 o odrzuceniu skargi S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 17 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wa 646/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił skargę S. S. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...], w przedmiocie odmowy przyznania świadczenia w drodze wyjątku. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia Sąd przyjął następujące ustalenia stanu faktycznego: Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zaskarżoną decyzją utrzymał w mocy swą decyzję z dnia [...] października 2011 r., nr [...], o odmowie przyznania S. S. renty z tytułu niezdolności do pracy w drodze wyjątku. Pismem z dnia 30 stycznia 2012 r., wniesionym i zaadresowanym do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, S. S. wskazał, że odwołuje się od wyżej wskazanej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. Organ pismem z dnia 3 lutego 2012 r. poinformował S. S. o sposobie i terminie wniesienia skargi na decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r. do sądu administracyjnego. Pismem z dnia 21 marca 2012 r. S. S. złożył do Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego w Warszawie skargę na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r., załączając jednocześnie wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. Pismem z dnia 9 maja 2012 r. Sąd wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku poprzez wskazanie daty otrzymania zaskarżonej decyzji oraz pisma organu z dnia 3 lutego 2012 r., w terminie 7 dni pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania. Na wezwanie to skarżący nie udzielił odpowiedzi. Zarządzeniem z dnia 22 czerwca 2012 r. wniosek skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi został pozostawiony bez rozpoznania. Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 10 sierpnia 2012 r., sygn. akt I OZ 568/12, oddalił zażalenie na powyższe zarządzenie. Wobec prawomocnego pozostawienia wniosku skarżącego o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania, Sąd I instancji uznał, że skarga w niniejszej sprawie została złożona po upływie ustawowego terminu do jej wniesienia. Przy braku dowodu doręczenia zaskarżonej decyzji, za datę jej doręczenia skarżącemu Sąd przyjął najbardziej korzystny dla skarżącego termin, tj. datę złożenia przez niego "odwołania" do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (30 stycznia 2012 r.). Z zestawienia zatem powyższej daty z datą wniesienia skargi do Sądu (21 marca 2012 r.) wynika, że skargę tę wniesiono z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) – dalej: P.p.s.a., bowiem ostatnim dniem na dokonanie tej czynności był dzień 29 lutego 2012 r. Tym samym skarga podlegała odrzuceniu na mocy art. 58 § 1 pkt 2 P.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego orzeczenia wniósł S. S. zarzucając naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a., poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i odrzucenie skargi ze względu na fakt wniesienia jej po terminie, podczas gdy przewidziany na wniesienie skargi termin został zachowany. Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, rozpoznanie skargi kasacyjnej na posiedzeniu niejawnym oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej na rzecz pełnomocnika skarżącego ustanowionego z urzędu. Zdaniem autora skargi kasacyjnej złożone przez skarżącego w terminie do wniesienia skargi "odwołanie" od decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r., organ winien potraktować jako skargę, a w razie wątpliwości obowiązany był do wezwania skarżącego do wyjaśnienia charakteru tego pisma. Dzięki temu skarżący miałby możliwość sprecyzowania go jako skargi do Sądu na ostateczną decyzję, jak również uzupełnienia braków formalnych. W przypadku uznania "odwołania" z dnia 30 stycznia 2012 r. za skargę na decyzję ostateczną, przyjąć należałoby, iż termin do wniesienia skargi został zachowany i niecelowe byłoby wtedy występowanie przez skarżącego z wnioskiem o przywrócenie terminu do wniesienia skargi oraz dalsze badanie tego wniosku przez Sądy obu instancji. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie mogła odnieść skutku. Za niezasadny bowiem uznać należy podniesiony w niej zarzut naruszenia przez Sąd I instancji art. 58 § 1 pkt 2 i § 3 w zw. z art. 53 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela wyrażone w zaskarżonym postanowieniu stanowisko, iż skarga rozpoznawana w sprawie o sygn. akt II SA/Wa 646/12 została złożona po upływie opisanego w art. 53 § 1 P.p.s.a. trzydziestodniowego terminu. Sąd I instancji badając tę kwestię wezwał skarżącego do uzupełnienia złożonego wraz ze skargą wniosku o przywrócenie terminu poprzez wskazanie daty otrzymania zaskarżonej decyzji oraz pisma wyjaśniającego organu z dnia 3 lutego 2012 r. Brak odpowiedzi skarżącego spowodował pozostawienie wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi bez rozpoznania, w związku z czym wniesiona z uchybieniem terminu ustawowego skarga została prawidłowo przez Sąd I instancji odrzucona. Sąd poprawnie stwierdził, iż przyjmując nawet najbardziej korzystną dla skarżącego datę doręczenia zaskarżonej decyzji, tj. datę wniesienia "odwołania" do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (30 stycznia 2012 r.) należało uznać, że skargę wniesiono z przekroczeniem trzydziestodniowego terminu przewidzianego w art. 53 § 1 P.p.s.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego autor skargi kasacyjnej bezzasadnie stara się wywieść, iż złożone przez skarżącego "odwołanie" od ostatecznej decyzji Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] grudnia 2011 r. było w istocie skargą. Podkreślenia wymaga, iż Sąd I instancji w przedmiotowej sprawie nie badał obu tych pism, a jedynie skargę złożoną w dniu 21 marca 2012 r. Nie ulega wszakże wątpliwości, iż postępowanie sądowoadministracyjne zostaje wszczęte na skutek wniesienia przez stronę tylko jednej skargi na określony akt lub czynność. Sąd nie miał zatem obowiązku analizować, czy pismo wniesione przez skarżącego w dniu 30 stycznia 2012 r. jest w istocie skargą, gdyż nie zainicjowało ono postępowania w sprawie rozpoznawanej pod sygnaturą akt II SA/Wa 646/12. Skarżący, będący właściwie pouczony o przysługującym mu środku prawnym w treści zaskarżonej decyzji, wniósł do organu (nie do sądu za jego pośrednictwem) pismo nazwane odwołaniem (nie skargą). Gdyby jednak pismo wniesione w dniu 30 stycznia 2012 r. do Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w istocie miało być skargą na decyzję tego organu z dnia [...] grudnia 2011 r. inicjującą postępowanie sądowoadministracyjne, której organ odwoławczy nie nadał właściwego biegu, to możliwe jest skorzystanie przez skarżącego z odpowiednich środków prawnych umożliwiających przymuszenie organu do przesłania tego rodzaju pisma do właściwego wojewódzkiego sądu administracyjnego celem jego rozpoznania. Dopiero wówczas sąd będzie mógł zbadać, czy pismo z dnia 30 stycznia 2012 r. zatytułowane "odwołanie" stanowi faktycznie skargę na decyzję z dnia [...] grudnia 2011 r., która powinna zostać rozpoznana w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Dochodząc do przekonania, że wniesiona skarga kasacyjna nie zawierała usprawiedliwionych podstaw, Naczelny Sąd Administracyjny, na mocy art. 184 w związku z art. 182 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji niniejszego postanowienia. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 P.p.s.a.), przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 P.p.s.a.