II OZ 1061/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Paweł Miładowski, , , po rozpoznaniu w dniu 4 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 16 października 2012 r., sygn. akt II SA/Bk 470/12 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi E. S. na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę postanawia: oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2012 r. sygn. akt II SA/Bk 470/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku, odmówił przyznania E. S. prawa pomocy w zakresie całkowitym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie z jego skargi na postanowienie Wojewody Podlaskiego z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia na budowę. Sąd pierwszej instancji powziął istotne zastrzeżenia co do wiarygodności przedstawionej charakterystyki sytuacji materialnej. Kilkutysięczna dysproporcja pozycji wydatków i dochodów jest wyraźnie widoczna i nie została ona, w ocenie sądu, wytłumaczona w sposób przekonujący. Wątpliwości co do rzetelności przedstawienia faktycznej sytuacji materialno – dochodowej skarżącego pogłębia fakt przedłożenia dokumentu wezwania do zapłaty za energię elektryczną wystawionego w czerwcu 2012 r. i zadeklarowania braku dochodów z tytułu sprzedaży płodów rolnych - przy jednoczesnym przedłożeniu trzech faktur na kwotę wydatków łączną ponad 9.400 zł, z czego dwóch z czerwca 2012 r. zapłaconych gotówką na kwotę łączną ponad 4.800 zł (z dnia 26 czerwca 2012 r. i z dnia 12 czerwca 2012 r.). Zastrzeżenia co do wiarygodności oświadczeń strony budzi więc z jednej strony fakt deklarowania braku jakichkolwiek środków finansowych wobec rzekomego nieuzyskiwania zapłaty za sprzedane płody rolne i niewypłacenie dopłaty obszarowej za rok 2012, a z drugiej strony regulowanie gotówką kilkutysięcznych kwot. Powyższe podważa wiarygodność złożonych oświadczeń i uniemożliwia ocenę, że skarżący nie dysponuje środkami uzasadniającymi pokrycie kosztów sądowych. Sąd nie mógł zatem dokonać rzetelnej oceny tej sytuacji. Dlatego wniosek należało rozpoznać negatywnie. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył E. S. domagając się jego uchylenia bądź zmiany. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (porównaj: postanowienie NSA z dnia 23.04.2009 r., sygn. akt I FZ 71/09, LEX nr 564253). Nadto dodać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 252 § 1 i 2 p.p.s.a. nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu. W niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu I instancji, że wskazany przez skarżącego stan majątkowy budzi wątpliwości, albowiem u skarżącego występuje dysproporcja między deklarowanymi dochodami a wydatkami. Z akt sprawy wynika ponadto, że skarżący zalega z częścią płatności, jednakże znaczącą część reguluje. Wskazać należy, że skarżący ponosi wydatki związane z bieżącym utrzymaniem w wysokości około 1050 zł, a także z prowadzeniem gospodarstwa rolnego w wysokości około 14.550 zł, nie wykazał jednak źródeł dochodu, z których wydatki te pokrywa. Ponadto fakt prowadzenia w stosunku do skarżącego postępowań egzekucyjnych świadczy jedynie o braku regulowania w dobrowolny sposób ciążących na nim zobowiązań, a nie o niewypłacalności skarżącego. Dodatkowo zauważyć należy, że regulowanie gotówką kilkutysięcznych kwot za nawozy mineralne i olej napędowy świadczy o posiadaniu przez skarżącego środków finansowych na ich pokrycie, których źródeł nie ujawnił. Sąd pierwszej instancji prawidłowo zatem stwierdził, że na podstawie dokumentów zgromadzonych w sprawie nie jest możliwe dokładne scharakteryzowanie aktualnej sytuacji materialnej skarżącego w sposób uzasadniający przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym i zasadnie zaskarżonym postanowieniem z dnia 16 października 2012 r. odmówił przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zażalenie oddalił.