I OSK 1809/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.K. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Po 18/12 umarzającego postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 16 maja 2012 r., sygn. akt II SAB/Po 18/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi J.K. na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej. Z uzasadnienia zaskarżonego postanowienia wynika, że w dniu 20 marca 2012 r. do Wojewody Wielkopolskiego wpłynął wniosek J.K. o udostępnienie informacji publicznej poprzez przesłanie kopii decyzji, o której mowa jest w art. 28 ust 1 Prawa budowlanego, którą Wojewoda Wielkopolski pozwolił na przebudowę zjazdu, wymienionego w decyzji Generalnego Dyrektora Dróg Krajowych i Autostrad z dnia 7 kwietnia 2009 r., znak [...] zezwalającej na przebudowę zjazdu z drogi krajowej nr 5 do działki nr [...] w Bogucinie, tj. decyzji umożliwiającej w istocie jedynie dysponowanie nieruchomością na cele budowlane (użyczającej pas drogowy na czas wykonywania robót). Pismem opatrzonym datą 3 kwietnia 2012 r., a wysłanym wnioskodawcy w dniu 6 kwietnia 2012 r. Wojewoda Wielkopolski poinformował, iż dla przedmiotowego zjazdu z drogi krajowej nr 5 do działki [...] w m. Bogucin nie wydał decyzji o zatwierdzeniu projektu budowlanego i udzieleniu pozwolenia na budowę. W dniu 5 kwietnia 2012 r. (data stempla pocztowego) J.K. reprezentowany przez r. pr. G.W. wniósł za pośrednictwem Wojewody Wielkopolskiego skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego w załatwieniu wniosku z dnia 19 marca 2012 r. o udzielenie informacji publicznej. Skarżący podniósł, iż organ nie załatwił jego wniosku mimo upływu czternastodniowego terminu i wniósł o przesłanie żądanej informacji w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, względnie o uwzględnienie skargi na bezczynność przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu i zobowiązanie organu do załatwienia przedmiotowej sprawy oraz o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania w kwocie 357 zł. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd I instancji wskazał, iż instytucja skargi na bezczynność organu, o której mowa w art. 149 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270, dalej: P.p.s.a.), ma na celu ochronę strony przez doprowadzenie do wydania przez organ rozstrzygnięcia w sprawie. Jednakże w sytuacji, gdy organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, do daty orzekania przez sąd administracyjny wyda akt lub podejmie czynność, której domagała się strona, to organ ten przestaje tkwić w bezczynności. Wyjaśnił, iż pismem opatrzonym datą z dnia 3 kwietnia 2012 r. organ udzielił stronie informacji o niemożliwości przesłania żądanej decyzji, gdyż takowa nie została nigdy wydana, co stanowiło załatwienie wniosku. Podkreślił, iż pismo to zostało wysłane stronie w dniu 6 kwietnia 2012 r. i dopiero dzień nadania tego pisma należy uznać jako dzień załatwienia wniosku J.K.. W ocenie Sądu I instancji, przez dochowanie czternastodniowego terminu do rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej rozumieć należy nie doręczenie stronie wnioskowanej informacji, względnie pisma o powodach niemożności udzielenia tej informacji bądź decyzji o odmowie jej udzielenia, lecz nadanie (wyekspediowanie) informacji (pisma, bądź decyzji) w sposób zawnioskowany przez podmiot domagający się udzielenia mu informacji publicznej. Zdaniem Sądu, załatwienie wniosku J.K. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, który upłynął z dniem 3 kwietnia 2011 r. Jednocześnie Sąd wojewódzki wskazał, iż skarga J.K. na bezczynność organu została wniesiona w dniu 5 kwietnia 2012 r. (data stempla pocztowego), a zatem po upływie terminu, o którym mowa w art. art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej i przed nadaniem pisma załatwiającego wniosek strony. Mając powyższe na uwadze Sąd I instancji stwierdził, iż w chwili złożenia skargi organ pozostawał w bezczynności, jednakże nadanie w dniu 6 kwietnia 2012 r. pisma załatwiającego wniosek strony czyniło postępowanie sądowoadministracyjne bezprzedmiotowym, gdyż na dzień orzekania organ nie pozostawał już w bezczynności. W tej sytuacji Sąd umorzył postępowanie na podstawie art. 161 § 3 P.p.s.a. Odnosząc się do wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu wyjaśnił, iż zgodnie z określoną art. 199 P.p.s.a. zasadą generalną w postępowaniu sądowoadministracyjnym strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Jednocześnie art. 200 P.p.s.a. stanowi, że w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Zgodnie z art. 201 § 1 P.p.s.a. zwrot kosztów przysługuje skarżącemu od organu także w razie umorzenia postępowania z przyczyny określonej w art. 54 § 3 P.p.s.a., zaś w § 2 tegoż artykułu ustawodawca postanowił, że w razie umorzenia postępowania w przypadku określonym w art. 118 § 2 P.p.s.a., przepis art. 206 P.p.s.a. stosuje się odpowiednio. Wobec faktu, iż regulacje zawarte w art. 201 p.p.s.a. stanowią wyjątek od generalnej zasady ponoszenia kosztów w postępowaniu sądowoadministracyjnym określonej w art. 199 P.p.s.a., Sąd I instancji uznał, iż w przypadku umorzenia postępowania przez sąd administracyjny zasądzenie kosztów od organu na rzecz skarżącego dopuszczalne jest wyłącznie w przypadku gdy organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, w zakresie swojej właściwości uwzględni skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy (art. 54 § 3 P.p.s.a) oraz gdy do umorzenia dojdzie w następstwie przeprowadzenia postępowania mediacyjnego (art. 118 § 2 P.p.s.a.). Natomiast, w ocenie Sądu, działań organu w niniejszej sprawie nie można uznać za autokontrolę w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a. Zgodnie bowiem z tym przepisem organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Działanie organu nie stanowiło zaś uwzględnienia skargi, albowiem jak wynika z zestawienia prezentat na skardze J.K. oraz dat czynności organu były to zdarzenia zupełnie od siebie niezależne. Skarga J.K. wpłynęła bowiem do Kancelarii Głównej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu w dniu 6 kwietnia 2012 r., po czym przekazana została w dniu 10 kwietnia 2012 r. do Wydziału Kontroli, Prawnego i Nadzoru, a następnie w dniu 11 kwietnia 2012 r. do Wydziału Infrastruktury i Rolnictwa tegoż Urzędu. Odpowiedź na podanie J.K. o udostępnienie informacji publicznej sporządzona zaś została w Wydziale Infrastruktury i Rolnictwa Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego w Poznaniu w dniu 3 kwietnia 2012 r., zaś nadana w Urzędzie Pocztowym Poznań P102, w dniu 6 kwietnia 2012 r. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J.K. zaskarżając go w części, w jakiej Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu nie zasądził od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania, zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania polegające co prawda na prawidłowym umorzeniu postępowania, ale wadliwym niezasądzeniu kosztów postępowania tj. art. 161 § 1 pkt 3 P.p.s.a. i art. 201 § 1 P.p.s.a. w zw. z art. 54 § 3 P.p.s.a. oraz art. 141 § 4 P.p.s.a. W konkluzji skargi kasacyjnej wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania WSA w Poznaniu oraz zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, iż naruszenie wskazanych przepisów postępowania polegało na niewłaściwym uznaniu, iż działanie organu nie było wynikiem autokontroli, gdy w istocie okoliczności sprawy wskazują na takie właśnie zachowanie organu. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112, poz. 1198 ze zm.), udostępnianie informacji na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni, z wyjątkiem sytuacji przewidzianej w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2 ustawy. Udostępnienie informacji publicznej jest czynnością materialno - techniczną (organ udostępnia do wglądu dokumenty, ewentualnie wydaje kserokopie tych dokumentów albo w inny sposób czyni zadość wnioskowi o udzielenie informacji publicznej). Stosownie natomiast do art. 54 § 3 P.p.s.a. organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości do dnia rozpoczęcia rozprawy. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Jeżeli więc do daty orzekania przez sąd organ administracji publicznej, którego dotyczyła skarga na bezczynność, wyda akt lub podejmie czynność których domagała się strona, to przestaje tkwić w bezczynności. Nie zawsze oznacza to jednak, że wydanie przez organ aktu po wniesieniu skargi na bezczynność, powoduje uwzględnienie jej w trybie autokontroli. W niniejszej sprawie podstawą umorzenia postępowania przez Sąd I instancji było uznanie, iż postępowanie w sprawie skargi na bezczynność Wojewody Wielkopolskiego dotyczące wniosku skarżącego o udzielenie informacji publicznej stało się bezprzedmiotowe, bowiem organ udzielił skarżącemu odpowiedzi, natomiast w ocenie Sądu I instancji nie nastąpiło to w trybie autokontroli. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę podziela zdanie i argumentację przedstawioną przez WSA w Poznaniu w zaskarżonym postanowieniu. Należy bowiem podkreślić, iż jak wynika z akt sprawy, skarga na bezczynność organu została złożona w dniu 5 kwietnia 2012 r. (data stempla pocztowego). Do Kancelarii Głównej Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego wpłynęła 6 kwietnia, natomiast do Wydziału Infrastruktury i Rolnictwa została przekazana dnia 11 kwietnia 2012 r. Natomiast pismem z dnia 3 kwietnia zastępca Wydziału Infrastruktury i Rolnictwa Wielkopolskiego Urzędu Wojewódzkiego udzielił skarżącemu odpowiedzi na wniosek z dnia 20 marca 2012 r. Przedmiotowe pismo zostało nadane dnia 6 kwietnia 2012 r. Należy więc stwierdzić, iż odpowiedź organu na wniosek o udostępnienie informacji publicznej nie była wynikiem autokontroli, bowiem jak słusznie zauważył Sąd I instancji, przygotowanie i sporządzenie tej odpowiedzi jak i jej nadanie było zupełnie niezależne od złożonej przez J. skargi. W związku z powyższym, w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie może być ono uznane za autokontrolę w trybie art. 54 § 3 P.p.s.a., co jednocześnie uniemożliwia zasądzenie kosztów od organu na rzecz skarżącego. Zatem stwierdzić należy, że w rozpoznawanej sprawie odpowiedź na wniosek skarżącego, nie została wydana w wyniku autokontroli, lecz wskutek dopełnienia wszystkich czynności umożliwiających rozpoznanie przedmiotowego wniosku. Ponieważ w sprawie nie wystąpiła przesłanka z art. 54 § 3 P.p.s.a. dająca podstawę do zasądzenia poniesionych przez stronę kosztów postępowania, a nie wystąpiły także podstawy z art. 200 P.p.s.a., Sąd I instancji prawidłowo nie zasądził na rzecz skarżącego kosztów postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny w tym zakresie podziela pogląd zaprezentowany przez M. Niezgódkę-Medek (w P.p.s.a. Komentarz II wydanie s. 513), że poza przypadkami wskazanymi w art. 201 P.p.s.a. nie ma podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów od organu na rzecz skarżącego, gdy postępowanie sądowoadministracyjne zostanie umorzone z innych powodów – art. 161 § 3 P.p.s.a. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji postanowienia na podstawie art. 184 P.p.s.a.