I FZ 520/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Artur Mudrecki po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 332/12, oddalające wniosek J. L. o prawo pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. L. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 7 maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za październik 2007 r. postanawia: uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Kielcach do ponownego rozpoznania. 1. Postanowieniem z dnia 10 października 2012 r., sygn. akt I SA/Ke 332/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił wniosek J. L. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. 2. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji przypomniał, że wniosek był kolejnym w sprawie wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Poprzedni został oddalony postanowieniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnemu w Kielcach z dnia 13 sierpnia 2012 r. W ocenie Sądu, ponownie złożony wniosek jest tożsamy z wnioskiem skarżącego z dnia 25 lipca 2012 r. Nie wynikały z niego żadne nowe okoliczności świadczące o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Skarżący nie wyjaśnił wątpliwości, przedstawionych szczegółowo w prawomocnym postanowieniu Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 13 sierpnia 2012 r. związanych z jego sytuacją materialną, nie składając wszystkich dokumentów, do złożenia których został zobowiązany. Załączone przez skarżącego do sprzeciwu dokumenty nadal nie były wystarczające i budziły wątpliwości co do oceny rzeczywistej sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny co uniemożliwiało dokonanie przez Sąd merytorycznej oceny wniosku pod kątem wystąpienia przesłanek przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Przedłożona decyzja Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2 grudnia 2011 r. dotyczyła ustanowienia zabezpieczenia na majątku ruchomym skarżącego (tj. na samochodach osobowych) oraz na 2 lokalach mieszkalnych stanowiących współwłasność majątkową małżeńską skarżącego i jego żony. Skarżący nie przedstawił natomiast informacji dotyczących posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym informacji o ich zajęciu, na którą powoływał się we wnioskach. Jednocześnie Sąd zwrócił uwagę, że ww. decyzja o zabezpieczeniu uzasadniała twierdzenie o nierzetelnym przedstawieniu przez skarżącego jego sytuacji majątkowej. Wynikało z niej bowiem, że skarżący posiada majątek w postaci 2 nieruchomości lokalowych, czego zarówno we wniosku z dnia 25 lipca 2012 r. jak i we wniosku z dnia 17 września 2012 r. nie wykazał. Z kolei z zeznania podatkowego za 2010 r. wynika, że oprócz dochodów z pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący uzyskiwał dochody z praw autorskich (podobna sytuacja miała miejsce w 2011 r.), co w konfrontacji z twierdzeniem skarżącego o uzyskiwaniu dochodów jedynie z zajęć dorywczych nasuwa wątpliwość co do rzeczywistych źródeł dochodu skarżącego. Wątpliwości takie istniały również w sytuacji braku wyjaśnień skarżącego co do źródeł pokrycia znacznych wydatków jego rodziny. 3. W zażaleniu na powyższe postanowienie wniesiono o jego uchylenie i przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanowienia doradcy podatkowego. W zażaleniu stwierdzono, że skarżący: nie posiada majątku i rachunków bankowych; ma do zapłaty 45.000 zł kosztów sądowych; dołączył wszystkie dokumenty o które był wzywany. Nieruchomości należą do żony; są one zajęte przez urząd skarbowy. Wskazano, że w sprawie o sygn. akt I SA/Ke 323/12 załączono zajęcie nieistniejącego rachunku na kwotę 9,5 mln złotych. 4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. Skarżący w sprawie składał już wniosek o przyznanie prawa pomocy, który to postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił. W tej sytuacji rzeczą Sądu pierwszej instancji było rozpatrzenie kolejnego wniosku mając na względzie przepis art. 165 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) (dalej u.p.p.s.a.), który to stanowi, że postanowienia niekończące postępowania w sprawie mogą być uchylane i zmieniane wskutek zmiany okoliczności sprawy, chociażby były zaskarżone, a nawet prawomocne. Lektura zaskarżonego postanowienia prowadzi do wniosku, że Wojewódzki Sąd Administracyjny uwzględnił wymienioną regulację, prawidłowo wskazując, że ponowne rozstrzygnięcie w przedmiocie prawa pomocy jest dopuszczalne, ale tylko z uwagi na takie okoliczności, które powstały później i w sposób zasadniczy zmieniają sytuację strony. Sąd pierwszej instancji uznał, że ponownie złożony wniosek jest tożsamy z wnioskiem skarżącego z dnia 25 lipca 2012 r. Z ponownego wniosku o przyznanie prawo pomocy nie wynikają nowe okoliczności świadczące o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Oceny takiej nie można było podzielić. Z akt sprawy wynika, że w nowym wniosku strona rzeczywiście powołuje podobne okoliczności co w pierwotnym. Wskazuje m.in. że: nie prowadzi działalności gospodarczej, podejmuje się dorywczych zajęć; nie ma zdolności kredytowej, ani wartościowych rzeczy. W zakresie sytuacji rodzinnej stwierdza, że zamieszkuje z żoną i 16 letnią córką. Rodzina skarżącego mieszka w mieszkaniu, które jest jej własnością. Żona skarżącego nie pracowała od lat, gdyż opiekowała się domem i małoletnim dzieckiem. Porównując jednak oświadczenia zawarte we wnioskach składanych przez stronę dostrzec można, że w powtórnym wniosku w odróżnieniu od pierwszego, strona nie wykazała żadnego dochodu oraz wskazała na oszczędności pieniężne w wysokości 10.000 zł. W zaskarżonym orzeczeniu Sąd pierwszej instancji okoliczności tych nie odnotował. Tym samym nie prawdziwie jest stwierdzenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wskazujące na tożsamość analizowanych wniosków. W powtórnym wniosku, w odróżnieniu od pierwotnego, skarżący stwierdził również, że koszty sądowe do których został wezwany to prawie 24.000 złotych. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, wiedza skarżącego o wysokości kwoty wpisu od złożonych przez niego skarg nie jest nową okolicznością świadczącą o zmianie sytuacji materialnej skarżącego. Zgodzić się można z Sądem, że sama wiedza o wysokości wpisu od skarg sytuacji materialnej nie zmienia. Nie można jednak tracić z pola widzenia, że wymagane od skarżącego kwoty, tytułem wpisu od skarg, są dla niego obciążeniem finansowym, a co za tym idzie rzutują na jego sytuację finansową. Wzrost tego obciążenia może być nową okolicznością, jeżeli Sąd w postępowaniu wywołanym pierwotnym wnioskiem nie miał jej na względzie. Zwrócić tutaj należy uwagę, że w zażaleniu strona wskazuje już na kwotę 45.000 zł, którą jest zobowiązana ponieść tytułem kosztów sądowych. Sąd pierwszej instancji przedstawione przez stronę dokumenty uznał za niewystarczające i budzące wątpliwości. Rzeczywiście jest tak, że zestawiając oświadczenia strony z przedłożonymi dokumentami nasuwają się pewne wątpliwości co do ich zgodności z aktualnym stanem faktycznym. Decyzja Naczelnika II Urzędu Skarbowego w K. z dnia 2 grudnia 2011 r. dotyczy bowiem ustanowienia zabezpieczenia na majątku ruchomym skarżącego (tj. na samochodach osobowych) oraz na 2 lokalach mieszkalnych stanowiących współwłasność majątkową małżeńską skarżącego i jego żony. Tymczasem strona twierdziła i popiera to w zażaleniu, że nieruchomości należą do jego żony. Sąd pierwszej podniósł również, że skarżący nie przedstawił informacji dotyczących posiadanych przez niego oraz jego żonę rachunków bankowych, w tym informacji o ich zajęciu, na którą powoływał się we wnioskach. Tymczasem żalący podniósł, że rachunki bankowe zostały zlikwidowane. Na dowód wskazuje, że załączył do sprawy o sygn. akt I SA/Ke 323/12 nowe zajęcie nieistniejącego rachunku na kwotę prawie 9,5 mln złotych. Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że faktycznie do sprawy o wymienionej sygnaturze zostało załączone zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego na kwotę 9,469,950.20 zł. Twierdzenia strony nie były zatem w tym zakresie gołosłowne. W tej sytuacji należy uznać, że i ta okoliczność jest nową rzutującą na sytuację materialną skarżącego. Rzeczą Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie uwzględnienie poczynionych uwag. W sytuacji powstania wątpliwości co do oświadczeń strony skorzystania z trybu o którym mowa w art. 255 u.p.p.s.a. Następnie rozważenie, czy strona wypełniła przesłanki do przyznania jej prawa pomocy w zakresie całkowitym bądź częściowym. Z tych względów Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 185 § 1 w związku z art. 197 § 2 u.p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.