I OZ 841/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 23 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 21 września 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 372/12 o odmowie przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w sprawie ze skargi D. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w J. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie zakończonej postanowieniem o stwierdzeniu nieważności postanowienia przekazującego według właściwości wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej postanowieniem o przekazaniu zażalenia na postanowienie o przekazaniu wniosku o wydanie kserokopii mapy postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu, na skutek złożonego na postanowienie referendarza sądowego sprzeciwu, postanowieniem z dnia 21 września 2012 r. odmówił D. W. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia wskazano, że D. W. zwróciła się o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W złożonym przez siebie oświadczeniu wnioskodawczyni wskazała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem M. W. Źródło ich dochodu stanowi emerytura M. W. w wysokości [...] zł i emerytura wnioskodawczyni w kwocie [...] zł, co daje – jej zdaniem - łącznie kwotę [...] zł. Wnioskodawczyni wskazała, że jest współwłaścicielem nieruchomości gruntowej o powierzchni [...] m2. Odpowiadając, zaś na wezwanie o sprecyzowanie i udokumentowanie swojej sytuacji finansowej i majątkowej, wnioskodawczyni w piśmie z dnia [...] sierpnia 2012 r. oświadczyła, że Sąd w każdej rozpoznawanej z jej udziałem sprawie zwraca się o przedstawienie wskazanych okoliczności, które nie uległy zmianie. Oddalając powyższy wniosek Sąd Wojewódzki wskazał, że nie zasługuje on na uwzględnienie. Ze złożonych przez skarżącą dokumentów nie wynika bowiem, jakie są miesięczne niezbędne koszty utrzymania wnioskodawczyni. Zdaniem Sądu nie uczyniła ona zadość wezwaniu z dnia 19 lipca 2012 r. i nie przedłożyła dokumentów i oświadczeń koniecznych do oceny, czy osiągane przez nią i jej małżonka dochody z emerytury są jedynymi źródłami ich utrzymania. Sąd stwierdził również, że wskazana suma uzyskiwanych przez nią i jej męża dochodów jest rozbieżna z sumą kwot, jakie wskazała dla każdego z przyznawanych im świadczeń. Wnioskodawczyni ponadto – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie wykazała, jakie dochody osiąga z tytułu posiadania udziałów w prawie własności nieruchomości. Nie przedłożyła również dokumentów potwierdzających fakt swojego ewentualnego zadłużenia i jego wysokości, a także nie wyjaśniła, czy korzysta z pomocy swoich dzieci oraz organów pomocy społecznej. Lakoniczność zaś wniosków i pism strony dotyczących prawa pomocy uniemożliwia dokonanie obiektywnej oceny jej sytuacji majątkowej, a tym samym odbiera jej możliwość ewentualnego uzyskania prawa pomocy. Sąd Wojewódzki zaznaczył również, że okoliczność inicjowania przez wnioskodawczynię postępowań sądowych nie może obligować Sądu do przyjęcia z góry założenia, że nie jest ona w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, że nie przedstawiła dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach. D. W. w złożonym zażaleniu, zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu podnosiła, że jest ono niesprawiedliwe. Zarzuciła sądom administracyjnym i organom administracyjnym, że prowadzą szereg postępowań z naruszeniem prawa. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl regulacji zawartej w przepisie art. 245 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) dalej: "P.p.s.a." prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym, gdzie zakres całkowity obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika profesjonalnego, zaś zakres częściowy obejmuje: zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków, bądź też zwolnienie od opłat sądowych i wydatków, bądź tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika do reprezentacji. Z kolei zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 i 2 P.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, natomiast w zakresie częściowym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W świetle powołanego wyżej przepisu należy przyjąć, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie mu prawa pomocy. Jest on zatem zobligowany przedstawić w sposób czytelny swój stan finansowy prezentując w niebudzący wątpliwości sposób źródła swego utrzymania, jak również ponoszone przez siebie wydatki. Z tego też powodu niedopuszczalnym jest, aby strona, ubiegając się o przyznanie prawa pomocy w konkretnym postępowaniu, odsyłała Sąd do innych spraw, przenosząc tym samym na niego ciężar poszukiwania dowodów oraz okoliczności mających potwierdzić zasadność jej wniosku. Podkreślenia również wymaga fakt, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do przypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście obiektywnie niemożliwe. Ma ono przy tym charakter wyjątkowy i może zatem zostać przyznane wyłącznie w szczególnie uzasadnionych przypadkach. Z uwagi na powyższe Sąd I instancji słusznie uznał, że opisana przez skarżącą sytuacja finansowa nie uzasadnia przyznania jej pomocy w żądnym przez nią zakresie. Dokonując oceny sytuacji majątkowej wnioskodawczyni Sąd Wojewódzki prawidłowo zwrócił uwagę, że prezentowany przez nią stan majątkowy ma charakter wybiórczy i sprowadza się wyłącznie do przedstawienia tylko niektórych okoliczności, jak dochód strony i jej męża oraz pozostawanie przez nią współwłaścicielem nieruchomości gruntowej. Skarżąca nie wykazała – choć przy ubieganiu się o przyznanie prawa pomocy ciążył na niej taki obowiązek - iż środki finansowe, jakimi dysponuje, są przeznaczane w całości na zaspokojenie jej niezbędnych potrzeb. Nie przedstawiła bowiem żadnych dokumentów, które potwierdzałyby, choć w minimalnym stopniu ponoszone przez nią obecnie wydatki. Nie wskazała również, czy korzysta, jako osoba uboga, z innych form pomocy, w tym w szczególności pomocy własnych dzieci, na których ciąży względem niej obowiązek alimentacyjny. Okoliczności uzasadniającej przyznanie stronie prawa pomocy we wnioskowanym przez nią zakresie nie stanowi również fakt prowadzenia przez nią szeregu postępowań sądowych. Strona, decydując się bowiem na ich prowadzenie, musi liczyć się z faktem, że każde z nich będzie wiązało się z obowiązkiem partycypowania w jego kosztach, a sytuacja finansowa strony będzie rozpoznawana odrębnie w każdej ze spraw. Powyższe nakazywało uznać zatem złożony przez nią wniosek za niepełny i nierzetelny, a tym samym jako małowiarygodny, niezasługujący na uwzględnienie. Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny w oparciu o art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.