I SA/Wa 820/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Skiba (spr.) Sędziowie: WSA Dariusz Pirogowicz WSA Elżbieta Sobielarska Protokolant referent-stażysta Agnieszka Chustecka po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku rodzinnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Prezydenta Miasta S. z dnia [...] lutego 2012 r. nr[...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] zaskarżoną decyzją z dnia [...] marca 2012 roku nr [...] (sprostowaną postanowieniem z dnia [...] kwietnia 20012 r.), po rozpoznaniu odwołania B. K., od decyzji z dnia [...] lutego 2012 roku nr [...] wydanej przez Prezydenta Miasta S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Zaskarżona decyzja wydana została w następującym stanie faktycznym i prawnym. Decyzją Nr [...] z dnia [...] września 2011 r. Prezydent Miasta S. odmówił przyznania B. K. zasiłku rodzinnego na syna K. B. oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W związku ze śmiercią w dniu [...] grudnia 2011 r. ojca dziecka B.B., B. K. w dniu [...] stycznia 2012 r., ponownie złożyła w Miejskim Ośrodku Pomocy Rodzinie w S. wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego na K. B., dodatków do tego zasiłku z tytułu samotnego wychowywania dziecka oraz rozpoczęcia roku szkolnego. Do akt sprawy dołączono zaświadczenie z Urzędu Skarbowego z dnia 4 lipca 2011 r. o dochodach osiągniętych w 2010 r., dwa oświadczenia B. K.z dnia 4 stycznia 2012 r. w tym o wysokości dochodu z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego, kserokopię dowodu osobistego, odpis aktu urodzenia syna, wyrok Sądu z dnia [...] maja 2000 r., zaświadczenie komornika Sądowego z dnia 1 lipca 2011 r., notatkę służbową z dnia 24 lutego 2012 r., oświadczenie B. K. z dnia 4 stycznia 2012 r., roczne obliczenie podatku przez organ rentowy za rok 2010 r. (PIT-40A/11A), informację o dochodach oraz pobranych zaliczkach na podatek dochodowy (PIT-11), świadectwo pracy wnioskodawczyni wystawione przez C. Sp. J. w S. z dnia 20 lutego 2010 r., odpis skrócony aktu zgonu B. B., zaświadczenie ZUS S. z dnia 4 stycznia 2012 r. i 6 lutego 2012 r., oraz oświadczenie B. K. z dnia 27 stycznia 2012 r. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2012 r. Prezydent Miasta S. odmówił przyznania B. K.: zasiłku rodzinnego na dziecko K. B., dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu samotnego wychowania dziecka oraz dodatku do zasiłku rodzinnego z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że średni miesięczny dochód rodziny wnioskodawczyni w 2010 r. wyniósł [...] zł. tj. [...] zł miesięcznie na jednego członka rodziny, co oznacza przekroczenie ustawowego dochodu uprawniającego do uzyskania zasiłku rodzinnego. Od powyższej decyzji B. K. złożyła odwołanie wskazując, na swoją trudną sytuację oraz fakt złego obliczenia dochodu jej rodziny. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr[...] , utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ wskazał, że podstawowym warunkiem nabycia prawa do zasiłku rodzinnego, a tym samym do dodatków do tego zasiłku jest nieprzekroczenie przez stronę kryterium dochodowego. Organ podniósł, że zgodnie z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 28 listopada 2003 r o świadczeniach rodzinnych (Dz. U. z 2006 r Nr 139, poz. 992 z późn. zm.) zasiłek rodzinny przysługuje osobom, o których mowa w art. 4 ust. 2, jeżeli dochód rodziny w przeliczeniu na osobę albo dochód osoby uczącej się nie przekracza kwoty 504,00 zł. Przy czym przez dochód rodziny rozumieć należy przeciętny miesięczny dochód członków rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy (art. 3 pkt. 2 ustawy). Dla uzyskania świadczeń rodzinnych w okresie zasiłkowym wnioskodawczyni trwającym od 1 listopada 2011 r. do 31 października 2012 r. istotny jest dochód członków rodziny uzyskiwany w roku 2010 r. W przedmiotowej sprawie na dochód B.K. w 2010 r. składały się dochody z tytułu zatrudnienia, dochód z tytułu renty oraz dochód z tytułu pobieranych świadczeń z Funduszu Alimentacyjnego. Zgodnie z art. 5 ust. 4 ww. ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego o którym mowa w art. 3 pkt 23 ww. ustawy. Stosownie do treści powyższych przepisów organ pierwszej instancji prawidłowo uznał dochód z 2010 r. z tytułu zatrudnienia w firmie C. w S.za dochód utracony. Prawidłowo również organ pierwszej instancji wskazał, że utrata świadczeń pobieranych z Funduszu Alimentacyjnego, w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej, nie stanowi dochodu utraconego w rozumieniu art. 3 pkt 23 lit. i ustawy o świadczeniach rodzinnych. Powyższe oznacza zatem, że za podstawę do obliczenia dochodu rodziny B. K. właściwie przyjęto dochód w wysokości [...] zł. na który składała się renta oraz dochód z tytułu świadczeń alimentacyjnych, czyli [...] zł. miesięcznie na jednego członka rodziny, co oznacza przekroczenie ustawowego kryterium dochodowe określone w art. 5 ust. 1 ustawy. Wyżej wymieniona decyzja SKO sprostowana została przez organ postanowieniem z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr[...] . Na powyższą decyzję SKO w [...] B.K. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. W jej uzasadnieniu skarżąca ponownie wskazała na nieprawidłowości przy wyliczeniu dochodu jej rodziny, co doprowadziło do jego zawyżenia, a w konsekwencji odmowy przyznania jej wnioskowanych świadczeń. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji I instancji . Na wstępie należy podkreślić, że ocena działalności organów administracji publicznej jest dokonywana przez właściwy wojewódzki sąd administracyjny przez kontrolę prawidłowości rozstrzygnięcia, będącego przedmiotem tej oceny, pod względem zgodności z przepisami prawa materialnego oraz pod względem zgodności z przepisami postępowania administracyjnego. Z akt sprawy wynika, że skarżąca złożyła 5 stycznia 2012 roku wniosek o ustalenie prawa do zasiłku rodzinnego oraz dodatków do tego świadczenia z tytułu rozpoczęcia roku szkolnego i samotnego wychowania dziecka. Do wniosku załączyła m.in. zaświadczenie z Urzędu Skarbowego w [...] o wysokości uzyskanych dochodów w 2010 roku, oświadczenie członka rodziny o dochodzie niepodlegającym opodatkowaniu podatkiem dochodowym od osób fizycznych, skrócony akt urodzenia K. B., świadectwo pracy wystawione przez C., odpis aktu zgonu B. B. Łącznie -zdaniem organu -w 2010 r. dochody rodziny B. K. ( składającej się z niej oraz syna K. B.) wyniosły [...] zł ([...] zł z tytułu renty oraz [...] zł wypłaconych z funduszu alimentacyjnego), co daje średni miesięczny dochód na osobę w rodzinie [...]zł. Zdaniem organów obu instancji w przypadku skarżącej nastąpiła utrata dochodu w 2010 r. z tytułu zatrudnienia w firmie C. w S., natomiast nie było podstaw do uwzględnienia dochodu utraconego z tytułu utraty świadczeń z funduszu alimentacyjnego z związku ze śmiercią ojca dziecka. Zgodnie z art. 3 ust. 23 ustawy z dnia 28 listopada 2003 roku o świadczeniach rodzinnych (tj. DZ. U. nr Dz.U.2006.139.992 ze zm. ) w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2012 r., ilekroć jest w ustawie mowa o utracie dochodu - oznacza to utratę dochodu spowodowaną: a) uzyskaniem prawa do urlopu wychowawczego, b) utratą prawa do zasiłku lub stypendium dla bezrobotnych, c) utratą zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, z wyłączeniem pracy wykonywanej na podstawie umowy o dzieło, d) utratą zasiłku przedemerytalnego lub świadczenia przedemerytalnego, nauczycielskiego świadczenia kompensacyjnego, a także emerytury lub renty, renty rodzinnej lub renty socjalnej, z wyjątkiem rent przyznanych rolnikom w związku z przekazaniem lub dzierżawą gospodarstwa rolnego, e) (uchylona), f) wyrejestrowaniem pozarolniczej działalności gospodarczej, g) (uchylona); h) utratą zasiłku chorobowego, świadczenia rehabilitacyjnego lub zasiłku macierzyńskiego, przysługujących po utracie zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, i) utratą zasądzonych świadczeń alimentacyjnych w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń; Zgodnie z art. 5 ust. 4. ww. ustawy w przypadku utraty dochodu przez członka rodziny, osobę uczącą się lub dziecko pozostające pod opieką opiekuna prawnego w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku, ustalając ich dochód, nie uwzględnia się dochodu utraconego. Z powyższych przepisów ustawy wynika, że dla ustalenia prawa do zasiłku rodzinnego i dodatków do zasiłku decydujący jest dochód rodziny uzyskany w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy, od którego zależy prawo strony do wnioskowanego świadczenia. W sprawie niniejszej, oznacza to przeciętny dochód na osobę w rodzinie uzyskany w roku kalendarzowym 2010 r. Należy jednak przy jego ustalaniu wziąć pod uwagę również reguły zawarte w wyżej zacytowanych art. 5 ust. 4 oraz art. 3 ust. 23 ppkt i ww. ustawy. Należy przy tym zwrócić uwagę, że jedną z podstawowych zasad przy wykładni prawa jest to, że nie można przeprowadzić jej w oderwaniu od kontekstu całego przepisu prawnego, całej ustawy oraz obowiązujących reguł i wartości systemu prawa. W demokratycznym państwie prawnym zastosowanie wyłącznie wykładni językowej bez uwzględnienia wykładni systemowej i wykładni celowościowej jest niedopuszczalne. Wprowadzone natomiast w ustawie o świadczeniach rodzinnych zasady uwzględniania utraty i uzyskania dochodów przy ustalaniu wysokości dochodu rodziny w przeliczeniu na osobę służą przede wszystkim ustaleniu rzeczywistej wysokości tego dochodu. Ustawodawca uzależnił, co do zasady, prawo do pomniejszenia dochodu rodziny od samego faktu utraty dochodu przez któregoś z jej członków – w roku kalendarzowym poprzedzającym okres zasiłkowy lub po tym roku. Chodzi bowiem o wyeliminowanie z dochodu rodziny tych dochodów, których członek rodziny w okresie rozpatrywania wniosku o przyznanie świadczenia już nie uzyskuje. Ma to na celu, możliwie najbardziej obiektywne określenie sytuacji dochodowej osoby (i jej rodziny) starającej się o przyznanie zasiłku. (por. np. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 5 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 641/10 niepubl. w zbiorze urzędowym, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie internetowej www.nsa.gov.pl). W ocenie Sądu, w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, jako utratę dochodu w rozumieniu art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. i ustawy o świadczeniach rodzinnych, należy traktować także utratę prawa do świadczeń z funduszu alimentacyjnego w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do tych świadczeń. rzez członka rodziny dochodów. Odmienna interpretacja wskazanych wyżej przepisów, stawiałaby bowiem w sposób nieuzasadniony w gorszej sytuacji osoby, które otrzymywałyby świadczenia alimentacyjne z funduszu alimentacyjnego, od osób uzyskujących takie świadczenie bezpośrednio od osoby zobowiązanej do świadczeń alimentacyjnych. Ustawa z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów (tekst jedn. Dz. U. z 2009 r. Nr 1, poz. 7 z późn. zm.) w założeniu jej autorów zapewnić ma realne wsparcie osobom uprawnionym do alimentów, które nie mogą wyegzekwować przysługujących świadczeń w drodze egzekucji sądowej. Ustawa powyższa weszła w życie z dniem 1 października 2008 r. Zgodnie z ustawą, fundusz alimentacyjny stanowi system wspierania osób uprawnionych do alimentów środkami pochodzącymi z budżetu państwa. Alimenty to przymusowy, regularny obowiązek dostarczania uprawnionym środków utrzymania, a w przypadku małoletnich także środków wychowania przez osoby do tego zobowiązane. Utrata zasądzonych świadczeń alimentacyjnych ( obojętne czy otrzymywanych bezpośrednio od osoby zobowiązanej czy też z funduszu alimentacyjnego ) w związku ze śmiercią osoby zobowiązanej do ich płacenia oznacza utratę dochodu w rozumieniu art. 3 pkt 23 ppkt i Dlatego też, dokonaną przez organ odwoławczy wykładnię przepisów art. 5 ust. 4 w zw. z art. 3 pkt 23 lit. i ustawy o świadczeniach rodzinnych uznać należy za błędną, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz decyzji poprzedzającej. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy ,organy obu instancji winny prawidłowo wyliczyć dochód rodziny skarżącej uwzględniając przedstawioną wyżej wykładnię przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych. Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku na podstawie art. 145 pkt 1 lit.. a oraz art. 152 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153, poz. 1271 ze zm. ).