II OZ 704/14

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Zbigniew Ślusarczyk po rozpoznaniu w dniu 24 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia P. B. i M. B. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 381/12 odmawiające przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. B. i M. B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy postanawia oddalić zażalenie Postanowieniem z dnia 22 maja 2014 r., sygn. akt II SA/Po 381/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu na podstawie art. 260 p.p.s.a. w związku z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. odmówił przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P.B. i M.B. na decyzję Wojewody Wielkopolskiego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie wniesienia sprzeciwu wobec zgłoszenia zamiaru budowy. W uzasadnieniu Sąd I instancji wskazał, iż skarżący w obecnym stanie sprawy oświadczyli, że nie uzyskują znacznych dochodów, utrzymują się przede wszystkim ze stosunku pracy skarżącego za wynagrodzeniem w wysokości 1.600 zł brutto miesięcznie. Skarżąca nie uzyskuje żadnych dochodów i nie składała deklaracji podatkowych, nie ma rachunku bankowego. Nie mają możliwości prowadzenia działalności gospodarczej na dotychczasowych zasadach. Posiadają budynki związane z prowadzoną działalnością gospodarczą. W budynkach tych skarżący nie prowadzi jednak działalności gospodarczej, gdyż Starosta decyzją z dnia 16 lipca 2010 r. zakazał działalności w zakresie prowadzenia stacji kontroli pojazdów. Pozostały do spłaty zobowiązania w wysokości około 900.000 zł. Oświadczył, że zobowiązania te spłaca z przychodów z dzierżawy części budynków, w których prowadzona była działalność gospodarcza. Podał, że obsługuje zaciągnięte w związku z funkcjonowaniem stacji kredyty i raty leasingowe. Nadto skarżący podał, że posiada nieruchomość rolną o powierzchni 57,2452 ha. Sąd wskazał, że źródłami przychodów skarżącego są działalność gospodarcza i rolnicza oraz czynsz dzierżawny z wynajmu pomieszczeń użytkowych. Skarżący przebywa na zasiłku chorobowym i otrzymuje świadczenie z ZUS, posiada rachunek bankowy, ale nie wykazuje on żadnych obrotów ze względu na to, że jest zajęty ze względu na toczące się postępowania egzekucyjne. Prowadzi działalność gospodarczą w postaci stacji paliw [...] w [...], z której w okresie od stycznia do lutego 2014r. uzyskał przychód w wysokości 18.519,43 zł i poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 82.264,36 zł, strata wyniosła 63.744,93 zł. Roczny przychód w 2013r. z tej działalności wyniósł 132.633,35 zł, koszty uzyskania przychodu - 347.072,76 zł, co dało stratę w wysokości 214.439,41 zł. Skarżący nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości 8.328 zł w styczniu 2014r. i 10.191 zł w lutym 2014r. W okresie od stycznia 2013r. do listopada 2013r. nabył towary i usługi opodatkowane podatkiem VAT o wartości 14.202 zł w styczniu, 9.283 zł w lutym, 12.481 zł w marcu, 10.702 zł w kwietniu, 10.176 zł w maju, 9.438 zł w czerwcu, 8.692 zł w lipcu, 8.350 zł w sierpniu, 8.936 zł we wrześniu, 8.456 zł w październiku, 17.687 zł w listopadzie. Sąd podał, że skarżący oświadczył, że z prowadzonej działalności rolniczej - z uprawy zbóż - przychód w 2013r. wyniósł około 100.000 zł, koszty tej działalności wyniosły: 33.000 zł z tytułu zasiewów, 29.000 zł z tytułu zbiorów, 59.000 zł z tytułu uprawy i 12.000 zł na środki ochrony roślin, 5.000 zł – ubezpieczenie, 4.000 zł podatek rolny i od nieruchomości. Sąd wskazał też, że skarżący posiada nieruchomości w [...]: grunt 12.164 m², budynki 585 m² budynki stacji paliw – nieruchomość nieużywana, pozostałe budynki dzierżawione przez "[...]" sp. z o.o.; w [...]: grunt 4.241 m², budynki 664,48 m² - nieruchomość nieużywana; oraz nieruchomość rolną o powierzchni 52,5452 ha, na której prowadzi uprawę roślinną oraz 4,7 ha – lasu. Nadto oświadczył, że dom przy ul. [...], gdzie zamieszkuje należy do jego matki. Skarżący ponadto posiada samochód V. z 1997r., V. z 2009r., M. [...] z 1999r. oraz naczepę cysternę z 1999r., oświadczył, że wysokość wydatków na prowadzenie gospodarstwa domowego wynosi 2.650 zł miesięcznie, jak również wyszczególnił i opisał zaciągnięte kredyty i umowy leasingu oraz oświadczył o ich wysokości oraz miesięcznych obciążeniach, jednak przedłożył jedynie kserokopię potwierdzenia salda na rachunku w [...] Bank Polski prowadzonym dla działalności gospodarczej skarżącego, z saldem 0 zł. Sąd I instancji stwierdził wobec powyższych okoliczności, że wnioski skarżących nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu, oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżących nie pozwala na stwierdzenie, że skarżącym należało przyznać prawo pomocy. Skarżący uzyskuje przychody z kilku źródeł i choć działalność gospodarcza przynosi straty, to okoliczność ta nie możne przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Sąd wyjaśnił też, że konieczność spłaty kredytów i innych zobowiązań natury gospodarczej nie korzysta z pierwszeństwa przed ponoszeniem kosztów sądowych. Skoro strona ma kilka źródeł dochodu, to nie można uznać, że obiektywnie nie ma możliwości poniesienia kosztów sądowych z tego tylko względu, że środki te woli inwestować w bieżącą działalność gospodarczą i wydatki te zaliczać do kosztów uzyskania przychodów. W ocenie Sądu I instancji wnioskodawca nie wykazał nadto, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów postępowania. Skarżący zadeklarował, że ma zaległości publicznoprawne w wysokości 900.000 zł, ale podał, że spłaca je z przychodów z dzierżawy budynków gospodarczych. Skarżący uchylił się również od przedłożenia wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych. Sąd przyjął też, że skarżący również w treści sprzeciwu nie wskazali konkretnych argumentów uzasadniających pogorszenie sytuacji finansowej. Nie przedstawili żadnych okoliczności faktycznych na poparcie podnoszonych twierdzeń. Nie uprawdopodobnili nawet, że dochody uległy znacznemu zmniejszeniu. Poprzestali jedynie na stwierdzeniu, że nie stać ich na poniesienie opłaty od zażalenia i wynagrodzenia pełnomocnika z wyboru na obecnym etapie postępowania. W zażaleniu skarżący podali, że ich sytuacja finansowa jest inna od tej przedstawionej przez Sąd I instancji i że nie stać ich na ponoszenie kosztów w niniejszej sprawie, w tym na ustanowienie profesjonalnej pomocy prawnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 2 p.p.s.a. prawo pomocy osobie prawnej może być przyznane w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1) bądź w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (pkt 2). Podkreślenia wymaga, że regulacja prawna art. 246 § 2 pkt 1 i 2 powoływanej ustawy stanowi odstępstwo od zasady ustanowionej w art. 199 p.p.s.a., stosownie do której strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tak więc, przytoczone we wniosku okoliczności, jak i przedstawione dokumenty powinny uzasadniać wyjątkowe traktowanie, o jakim mowa w powołanym wyżej przepisie. Oznacza to, że inicjatywa dowodowa w stosunku do okoliczności, z których strona wnioskująca zamierza wywieść skutki prawne leży po stronie wnioskodawcy, a nie rozpoznającego wniosek. Nie budzi zatem wątpliwości, że rozstrzygnięcie wniosku zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę Należy zgodzić się z twierdzeniem Sądu I instancji, że oświadczenie majątkowe przedstawione przez skarżących zawarte w treści formularzy o prawo pomocy oraz ich uzupełnienie nie pozwala na stwierdzenie, że skarżący nie dysponują środkami, których nie mogliby przeznaczyć na poniesienie kosztów postępowania w niniejszej sprawie. Z przedłożonych dokumentów księgowych oraz z zeznań i deklaracji podatkowych wynika, że skarżący prowadzi działalność gospodarczą w znacznym rozmiarze polegającą na sprzedaży paliw. Ponadto otrzymuje wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę oraz prowadzi działalność rolniczą, a także wydzierżawia posiadane nieruchomości. Skarżący nadal prowadzi działalność gospodarczą polegającą na sprzedaży paliw. Przynosi ona stałe miesięczne przychody rzędu 10.700 zł. (comiesięczne deklaracje podatku VAT). Prowadzenie przy tym działalności rolniczej (przychód w 2013 r. w wysokości 100.000 zł) pozwala na stwierdzenie, że wnioskodawcy są w stanie wygospodarować środki na koszty sądowe niniejszego postępowania oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika. Ponadto wskazać należy, że jakkolwiek działalność gospodarcza przynosi straty, to okoliczność ta nie może przesądzać o zasadności wniosku o prawo pomocy. Strata jest jedynie wynikiem bilansowym nadwyżek kosztów nad przychodami, nie oznacza natomiast braku środków finansowych. W takiej sytuacji nie można przyjąć, że po stronie skarżących istnieje ograniczenie możliwości płatniczych do granic zabezpieczenia minimum socjalnego. W tym miejscu podać należy również, że wnioskodawca nie wykazał ponadto, iż środki egzekucyjne zastosowane w postępowaniach egzekucyjnych, wykluczają możliwości poniesienia kosztów postępowania. Skarżący nie wykonał wezwania w zakresie przedłożenia wyciągów z czynnych rachunków bankowych. Natomiast z przedłożonych dokumentów nie wynika, że skierowanie egzekucji do wierzytelności przypadających skarżącemu ma ten skutek, iż kwota pozostająca w dyspozycji wnioskodawcy nie wystarcza na pokrycie wskazanych przez stronę kosztów utrzymania koniecznego oraz kosztów prowadzonych postępowań sądowych. Skarżący poprzestał tylko na wymienieniu wysokości obciążeń z tytułu kredytów, pożyczek i rat leasingowych. Podać przy tym trzeba, że także obowiązek spłaty w/w zobowiązań, w tym kredytowych, zwłaszcza w sytuacji, gdy wnioskodawca ma zapewnione podstawowe potrzeby bytowe, nie stanowi przesłanki, która przesądza o przyznaniu prawa pomocy. Spłata kredytów nie uzasadnia twierdzenia, że jest to wydatek, którego ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Skarżący podał we wniosku o prawo pomocy, że kredyty i raty leasingowe spłaca na bieżąco z czynszu uzyskiwanego z dzierżawy nieruchomości. Skarżący stwierdził także, iż ma zaległości publicznoprawne w wysokości 900.000 zł, ale podał, że spłaca je z przychodów z dzierżawy budynków gospodarczych. Nadto, jeśli nieznana pozostaje wysokość kwot pobranych od wnioskodawcy na realizację środków egzekucyjnych, to nie można stwierdzić, czy i w jakim rozmiarze, prowadzone postępowania egzekucyjne ograniczają możliwości płatnicze wynikające z posiadanych przychodów. Poza tym skarżący uchylił się od przedłożenia wszystkich wymaganych dokumentów, które w sposób pełny zobrazowałyby jego sytuację finansową. Nie przedłożył bowiem wyciągów z wszystkich posiadanych przez siebie rachunków bankowych, mimo iż został do tego wyraźnie zobowiązany w zarządzeniu z dnia 12 marca 2014 r. Skarżący poprzestał na przedłożeniu zestawienia sald na rachunku bankowym prowadzonym przez [...] Bank Polska, gdzie nie są wykazywane obroty. Skarżący nie przedstawił zatem Sądowi pełnego obrazu jego sytuacji finansowej. W zaistniałej sytuacji wobec braku uzupełnienia wymaganych przez Sąd dokumentów, wobec jawiącej się na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego sprawy sytuacji finansowej skarżących, nie sposób uznać, że nie pozwala ona na wygospodarowanie wymagalnych na obecnym etapie postępowania kosztów. W zaistniałych okolicznościach Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił oddalić zażalenie.