II FZ 64/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak, po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 20 listopada 2012 r., sygn. akt I SA/Go 551/12 w przedmiocie przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 22 sierpnia 2012 r. w sprawie ze skargi M. K. na wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. z dnia 29 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie oświadczenia majątkowego postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z dnia 20 listopada 2012 r., w sprawie o sygn. akt I SA/Go 551/12, odmówił M. K. – nazywanej dalej "Skarżącą", przywrócenia terminu do złożenia skargi kasacyjnej. Z uzasadnienia postanowienia sądu pierwszej instancji wynika, że w dniu 27 sierpnia 2012 r. doręczono Skarżącej postanowienie, którym Wojewódzki Sąd Administracyjny odrzucił jej skargę na wynik kontroli Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w Z. W dniu 27 września 2012 r. Skarżąca, będąca radcą prawnym, wniosła na powyższe postanowienie sporządzoną przez siebie skargę kasacyjną. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upłynął w dniu 26 września 2012 r. W odpowiedzi na wezwanie sądu do złożenia dowodu nadani skargi kasacyjnej Skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do jej wniesienia. W uzasadnieniu wniosku podniosła, że od dnia 25 września 2012 r. przebywa na zwolnieniu lekarskim – dlatego nadanie skargi kasacyjnej powierzyła w dniu 26 września 2012 r. swojej matce. Do uchybienia terminu doszło, ponieważ matka Skarżącej zapomniała nadać pismo. W ocenie Skarżącej, do uchybienia terminu doszło bez jej winy. W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wniosek Skarżącej był bezzasadny, dlatego go oddalono. Odwołując się do art. 86 § 1 2 oraz art. 87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2012, poz. 270) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", sąd pierwszej instancji opisał instytucję przywrócenia terminu do dokonania czynności w postępowaniu sądowym. Na tej podstawie stwierdzono, że Skarżąca nie uwiarygodniła zachowania przez siebie staranności. Niebyła bowiem pozbawiona możliwości działania przez osoby trzecie – w związku z tym, to na niej spoczywała odpowiedzialność za wybór pośredniak i ponosi skutki procesowe jego "zapomnienia". Zdaniem sądu nie bez znaczenia pozostaje to, że Skarżąca jest radcą prawnym – osobą, która posiada wiedzę na temat procedury sądowoadministracyjnej, w tym także konsekwencji niedochowania terminu. Skarżąca wniosła na powyższe rozstrzygnięcie zażalenie. Podniesiono w nim, że sąd pierwszej instancji błędnie oparł się o koncepcję winy w wyborze osoby trzeciej. W ocenie Skarżącej, jej przyjęcie było o tyle bezpodstawne, że osoby, której powierzyła nadanie skargi kasacyjnej nie można utożsamiać z pośrednikiem lub pełnomocnikiem. Ponadto art. 87 § 2 P.p.s.a. wymaga uprawdopodobnienia braku winy Skarżącej, a nie osób trzecich, za które nie może ponosić odpowiedzialności. Jak Skarżąca wskazała, gdyby nie skorzystała z pomocy swojej matki, nie miałaby możliwości wysłania skargi kasacyjnej. Również fakt, że jest radcą prawnym nie może stawiać jej w sytuacji gorszej aniżeli inne osoby. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z dyspozycją art. 86 § 1 P.p.s.a. warunkiem sine qua non przywrócenia uchybionego terminu jest uprawdopodobnienie, że strona nie dokonała czynności w terminie bez swojej winy. W orzecznictwie niejednokrotnie podkreśla się, że przywrócenie uchybionego terminu ma charakter wyjątkowy i może nastąpić jedynie wtedy, gdy strona w sposób przekonujący zaprezentowaną argumentacją uprawdopodobni brak swojej winy. W przedmiotowej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny nie znalazł argumentu, który pozwoliłby na zastosowanie art. 86 § 1 P.p.s.a., gdyż z brakiem winy mamy do czynienia tylko w przypadku zaistnienia niezależnych od strony i niemożliwych do przezwyciężenia okoliczności, które miały bezpośredni wpływ na przywrócenie terminu. Kryterium braku winy jako przesłanka zasadności wniosku o przywrócenie terminu polega na obowiązku dochowania przez stronę należytej staranności przy dokonywaniu czynności procesowych. Przy czym, kryterium należytej staranności należy rozumieć obiektywnie – takiej staranności, której można wymagać od każdego należycie dbającego o swoje interesy. Naczelny Sąd Administracyjny w pełni podziela stanowisko zaprezentowane w zaskarżonym postanowieniu. Powierzenie dokonania określonej czynności komuś innemu (nadania skargi kasacyjnej za pośrednictwem poczty) nie powoduje, że strona postępowania przenosi odpowiedzialność za jej dokonanie na osobę trzecią. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą sądów administracyjnych, pojęcie winy strony w uchybieniu terminowi w postępowaniu sądowym obejmuje swym zakresem także winę osób trzecich, które strona upoważniła do dokonania określonej czynności. Tym samym, nie można uwzględnić argumentu Skarżącej, że nie miała ona wpływu na "zapomnienie" przez jej matkę o wysłaniu skargi kasacyjnej. Inna rzecz, że – pomimo choroby – Skarżąca mogła zwrócić się o pomoc do innej osoby. Jakkolwiek Skarżąca w uzasadnieniu zażalenia podnosi, że gdyby nie skorzystała z pomocy matki, nie miałaby innej sposobności dokonania czynności, to w ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jest to tylko niczym nie poparte stwierdzenie, którego Skarżąca w żadnym stopniu nie uprawdopodobniła. Z tych też przyczyn zasadnie Sąd pierwszej instancji przyjął, że do uchybienia terminu do uzupełnienia braków formalnych skargi doszło z winy strony, a w konsekwencji tego odmówił przywrócenia terminu do dokonania tej czynności. Z powyższych względów i na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji