III SA/Wa 2766/11
WyrokWSA w Warszawie2012-08-22
Skład orzekający: Alojzy Skrodzki, Jolanta Sokołowska, Waldemar Śledzik
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy wierzytelności wynikające z prawomocnych wyroków sądów, które nie zostały wydane na podstawie art. 417 lub 4172 Kodeksu cywilnego, mogą stanowić podstawę do potrącenia zaległości podatkowej wobec Skarbu Państwa na podstawie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej?Ratio decidendi
Potrącenie zaległości podatkowej wobec Skarbu Państwa na podstawie art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej jest możliwe wyłącznie z wierzytelnościami wynikającymi z prawomocnych wyroków sądowych wydanych na podstawie art. 417 lub 4172 Kodeksu cywilnego oraz innych enumeratywnie wymienionych kategorii. Wierzytelności wskazane przez skarżącą, wynikające z wyroków dotyczących obowiązku ubezpieczeń społecznych oraz opłaty skarbowej, nie spełniają tych warunków i nie mogą być podstawą do potrącenia.Stan faktyczny
Skarżąca B. sp. z o.o. wniosła o potrącenie zaległości podatkowej w podatku od gier za sierpień 2010 r. z wierzytelnościami nabytymi od spółki niemieckiej K. GmbH na podstawie umowy cesji. Organ podatkowy odmówił potrącenia, uznając, że wskazane wierzytelności nie wynikają z prawomocnych wyroków sądowych wydanych na podstawie art. 417 lub 4172 Kodeksu cywilnego. Skarżąca podniosła zarzuty naruszenia prawa materialnego i proceduralnego oraz kwestionowała legalność przepisów ustawy o grach hazardowych.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Alojzy Skrodzki, Sędziowie Sędzia WSA Jolanta Sokołowska, Sędzia WSA Waldemar Śledzik (sprawozdawca), Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi B. sp. z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] lipca 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy potrącenia z wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa zaległości podatkowej w podatku od gier za sierpień 2010 r. oddala skargę
B. sp. z o.o. w W. (dalej "Skarżąca"), pismem z 10 września 2010 r.
wniosła o potrącenie zaległości podatkowej (wraz z odsetkami) w podatku od gier za
sierpień 2010 r. w kwocie 508.000 zł z wymagalnymi w stosunku do Skarbu Państwa
wierzytelnościami (wraz z odsetkami), jakie nabyła w drodze umowy cesji z 16 kwietnia
2010 r. od K. GmbH (dalej "spółka niemiecka"). Zaległość wynikała z nieopłaconej deklaracji POG-4. Skarżąca powołała się na art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Wskazała wyroki Sądów Okręgowych i Sądów Apelacyjnych w Łodzi i we Wrocławiu (Wydziałów Pracy i Ubezpieczeń Społecznych) oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu z 28 listopada 2000r. sygn. akt I SA/Wr 1772/99. Skarżąca wyjaśniła, iż należne z tytułu tych wyroków wierzytelności nie zostały zaspokojone wobec spółki niemieckiej i obecnie to ona, jako
nabywca wierzytelności, uprawniona jest do ich potrącenia z własnymi
zobowiązaniami. Do wniosku Skarżąca dołączyła kserokopię zawiadomienia
z 22 kwietnia 2010 r. o zbyciu na jej rzecz przez spółkę niemiecką części
przypadających jej od Skarbu Państwa wierzytelności o łącznej równowartości
10.000.000 USD oraz nieuwierzytelnione kserokopie wskazanych we wniosku wyroków
(sentencji i części uzasadnień), stanowiących podstawę roszczeń wobec Skarbu
Państwa.
Decyzją z [...] stycznia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego [...] w W. odmówił
Skarżącej potrącenia zaległości w podatku od gier wraz z odsetkami z tytułu
urządzania gier na automatach o niskich wygranych za sierpień 2010 r. z
wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa.
Ustalono bowiem, że wskazane przez Skarżącą wyroki sądów powszechnych
dotyczą ustalenia istnienia obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowego,
wypadkowego i chorobowego z tytułu zatrudnienia pracowników K. GmbH. Natomiast wyrok NSA we Wrocławiu uchyla decyzję w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej od sprzedaży udziałów P. sp. z o.o. we W.. Z wyroków tych nie wynika jakakolwiek wierzytelność Skarżącej wobec Skarbu Państwa. Żaden z wyroków nie został wydany na podstawie art. 417 i art. 4172 Kodeksu cywilnego (dalej "k.c."). Wyroki te nie spełniają zatem warunku określonego w art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej i z tego powodu nie stanowią podstawy do wnioskowanego przez Skarżącą potrącenia.
W odwołaniu od tej decyzji Skarżąca wniosła o jej uchylenie. Zarzuciła
naruszenie art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej przez błędne przyjęcie, iż postępowanie
o stwierdzenie istnienia zobowiązania i jego potrącenia stało bezprzedmiotowe; art. 2
Konstytucji RP w wyniku takiego zastosowania art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, że
złamana została zasada zaufania do państwa i stanowionego przezeń prawa; art. 32
Konstytucji RP i art. 208 § 1 w związku z art. 219 i art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej
wskutek różnicowania sytuacji prawno-podatkowej podatników w przedmiocie
podatników i płatników; art. 116, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji podatkowej przez
zaniechanie obowiązku wszechstronnego i wyczerpującego zebrania materiału
dowodowego oraz jego rzetelnej oceny poprzez: niezwrócenie się do sądu
powszechnego o wykładnię, niezwrócenie się do organu ZUS o wykonanie płatności
dla potrącenia na rachunek urzędu celnego, pominięcie czynności cywilnoprawnej cesji
oraz zawiadomienia o cesji i bezzasadne żądanie umowy cesji objętej tajemnicą
handlową oraz niewydanie postanowienia o zwolnieniu z tej tajemnicy. Ponadto
Skarżąca zarzuciła naruszenie zasady oceny zebranego w sprawie materiału
dowodowego w sposób obiektywny, zgodnie z regułami logicznego rozumowania i
doświadczenia życiowego zawartymi w art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej
przez odmówienie mocy dowodowej wyrokom sądu administracyjnego i całkowicie
nietrafną ich ocenę.
Skarżąca podkreśliła, że wskazane przez nią wyroki są prawomocne.
Decyzją z [...] lipca 2011 r. Dyrektor Izby Celnej w W. utrzymał w mocy
decyzję organu pierwszej instancji.
Wyjaśnił, że w świetle art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej zobowiązania
i zaległości podatkowe mogą być potrącone z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej
wierzytelności podatnika wobec Skarbu Państwa. Wzajemność wierzytelności istnieje,
gdy obie strony są względem siebie jednocześnie wierzycielami i dłużnikami. Podatnik
jest dłużnikiem fiskusa z tytułu ciążących na nim podatków i zaległości, a jednocześnie
fiskus jest dłużnikiem podatnika z tytułu prawomocnych wyroków wydanych na
podstawie art. 417 lub 4172 k.c. Bezsporność wierzytelności występuje, jeżeli żadna ze
stron nie kwestionuje jej istnienia, wielkości i terminu płatności. Wymagalne są
wierzytelności, których termin płatności upłynął i które mogą być dochodzone na
drodze prawnej.
Organ odwoławczy podkreślił, że wyrokami wskazanymi przez Skarżącą sądy
nie orzekały o jakimkolwiek odszkodowaniu, ponieważ wyroki te nie zostały wydane na
podstawie art. 417 lub art. 4172 k.c., tj. przepisów normujących odpowiedzialność
Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną niezgodnym z prawem działaniem lub
zaniechaniem oraz za wykonywanie władzy publicznej zgodnie z prawem, ale
powodujące wyrządzenie szkody na osobie. Tym samym żaden z tych wyroków nie
potwierdza istnienia wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności, o której mowa
w art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej.
Dyrektor Izby Celnej, dostrzegając okoliczność, że Skarżąca nie przedłożyła
umowy cesji zawartej ze spółką niemiecką, uznał iż w świetle całokształtu materiału
dowodowego nie ma ona znaczenia, ponieważ wskazane przez Skarżącą wyroki nie
zostały wydane na podstawie art. 417 lub art. 4172 k.c. Oznacza to, że spółka
niemiecka nie zbyła na rzecz Skarżącej w drodze umowy cesji niekwestionowanej
przez organy podatkowe, wierzytelności wobec Skarbu Państwa, skoro sama takich nie
posiadała. Bezpodstawny był zatem podniesiony w odwołaniu zarzut naruszenia art. 64
§ 1 i art. § 7 Ordynacji podatkowej.
W ocenie organu odwoławczego nie doszło również do naruszenia przepisów
postępowania podatkowego, tj. art. 116, art. 122, art. 187 i art. 191 Ordynacji
podatkowej. Brak było również podstaw do uchylenia decyzji organu pierwszej instancji
w oparciu o art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej. Decyzja tego organu nie została
wydana na podstawie art. 208 § 1 ww. ustawy.
W skardze złożonej na powyższą decyzję Skarżąca wniosła o jej uchylenie,
ewentualnie o stwierdzenie jej nieważności. Zarzuciła naruszenie przepisów prawa
materialnego, a mianowicie:
ustawy z dnia 19 listopada 2009r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201 poz. 1540
ze zm.), a w szczególności art. 139 ust. 1 przez jego bezzasadne zastosowanie
w sytuacji, gdy do wystawianych przez Skarżącą deklaracji POG-4 winien mieć
zastosowanie art. 45a ust. 1 poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 29 lipca 1992r. o
grach i zakładach wzajemnych (Dz.U. z 2004r. Nr 4, poz. 27 ze zm.), co w odniesieniu
do Skarżącej skutkuje koniecznością regulowania zryczałtowanego podatku od gier
podwyższonego ze 180 Euro do 2.000 zł miesięcznie;
- Dyrektywy 98/34/WE, w szczególności art. 8 pkt 1 i art. 9, transponowanej do
prawa krajowego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002r. w sprawie
sposobu funkcjonowania notyfikacji norm i aktów prawnych (Dz.U. Nr 239, poz. 2039,
ze zm.) przez ich naruszenie, tj. niewykonanie przez Polskę jako członka Unii
Europejskiej obowiązku notyfikowania w Komisji każdego projektu przepisów
technicznych, w zakresie zmian ustawy o grach i zakładach wzajemnych, tj. ustawy
o grach hazardowych, która weszła w życie 1 stycznia 2010 r., co nakłada na Skarżącą
obowiązek regulowania podwyższonego zryczałtowanego podatku od gier;
- Konstytucji RP, w szczególności art. 2, art. 21 i art. 64 ust. 1, wobec braku przy
wprowadzaniu do obrotu prawnego przepisów o grach hazardowych przepisów
przejściowych, przez naruszenie zasady lojalności państwa wobec adresata norm
prawnych oraz braku poszanowania przez ustawodawcę interesów Skarżącej w toku,
czyli zastosowania wobec niej wyższego zryczałtowanego podatku od gier, pomimo że
legitymuje się ona ostateczną decyzją przyznającą jej uprawnienia do prowadzenia gier
na automatach o niskich wygranych, wydaną na podstawie przepisów poprzednio
obowiązującej ustawy o grach i zakładach wzajemnych, z czego wynika obowiązek
regulowania zryczałtowanego podatku w wysokości zdecydowanie wyższej niż 180
EURO miesięcznie;
- k.c., w szczególności art. 509, art. 510 i nn. przez ich zastosowanie oraz
uznanie, że cesja wierzytelności przewidziana umową z 16 kwietnia 2010 r. w zakresie
posiadanej przez zbywcę wymagalnej wierzytelności wobec Skarbu Państwa nie była
skuteczna;
- przepisów BGB (niemieckiego kodeksu cywilnego), w szczególności art. 398-413
przez ich niezastosowanie w sytuacji, gdy stosownie do obowiązujących przepisów
umowa cesji wierzytelności z 16 kwietnia 2010r. winna być oceniana według tych
unormowań.
Skarżąca zarzuciła również naruszenie przepisów postępowania, tj.
- art. 64 Ordynacji podatkowej przez niedokonanie czynności potrącenia
zaległości podatkowej w podatku od gier wraz z odsetkami ze zgłoszonymi przez nią
wymagalnymi wierzytelnościami posiadanymi wobec Skarbu Państwa, nabytymi od
spółki niemieckiej na podstawie umowy z 16 kwietnia 2010 r. w sprawie cesji
wierzytelności; dokonanie błędnej subsumcji co wyraża się tym, iż stan faktyczny
ustalony w sprawie mylnie uznano za odpowiadający stanowi hipotetycznemu
przewidzianemu w normie prawnej albo że ustalonego stanu faktycznego błędnie nie
pociągnięto pod hipotezę normy prawnej; niewydanie przez organy podatkowe decyzji
w kwestii potrącenia w zakreślonym tym przepisem terminie 7 dni;
art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej przez prowadzenie postępowania w sposób
sprzeczny z proklamowaną w nim zasadą prowadzenia postępowania w sposób
budzący zaufanie do organów podatkowych, a zwłaszcza: zobowiązanie Skarżącej do
składania organowi wyroków sądu administracyjnego z uzasadnieniami, których treść
winna być organom podatkowym znana z urzędu; zażądania, pomimo braku
upoważnienia, umowy cesji wierzytelności zawartej pomiędzy zbywcą tj. spółką
niemiecką i nabywcą (Skarżącą), pomimo że organ został zawiadomiony o cesji długu
przez wierzyciela Skarbu Państwa - spółkę niemiecką;
- art. 122 Ordynacji podatkowej przez niepodjęcie wszelkich niezbędnych działań
zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, a zwłaszcza:
zaniechanie wszechstronnego i wyczerpującego zebrania dowodów w sprawie, np.
brak wystąpienia do sądu celem ustalenia istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego
- umowy cesji wierzytelności między zbywcą a nabywcą; niewystarczające
odniesienie się w uzasadnieniu decyzji do powołanych przez Skarżącą i znajdujących
się w aktach orzeczeń sądów pracy i sądów administracyjnych;
- art. 124 Ordynacji podatkowej przez niewystarczające, a w niektórych sytuacjach
błędne wyjaśnienie przesłanek, jakimi organy kierują się przy załatwieniu sprawy,
szczególnie w sytuacji, gdy Skarżąca w postępowaniu nie jest zastępowana przez
profesjonalnego pełnomocnika, tj. działanie sprzeczne z paremią legem brevem esse
oportet, quo facilius ab imperitis teneatur;
- art. 125 § 1 Ordynacji podatkowej przez dopuszczenie do przewlekłości
postępowania, co skutkowało narażeniem Skarżącej na wymierną szkodę ze względu
na: przewlekłe prowadzenie postępowania przez organ, co doprowadziło do wszczęcia
postępowania egzekucyjnego; a także brak dokonywania we właściwym czasie
weryfikacji zgromadzonych dowodów pod względem ich kompletności;
art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej przez zaniechanie uchylenia decyzji organu
pierwszej instancji i przekazania sprawy temu organowi do ponownego rozpoznania
pomimo zaistnienia przesłanek ku temu.
Skarżąca przedstawiła wątpliwości co do zgodności procedury uchwalania
ustawy o grach hazardowych z prawem wspólnotowym. Jej zdaniem, uzasadniony jest
wniosek, że powinna uiszczać podatek od gier według stawki określonej w poprzednio
obowiązującej ustawie o grach i zakładach wzajemnych.
W przekonaniu Skarżącej organy podatkowe błędnie oceniły konsekwencje
zgłoszenia przez nią do potrącenia należności podatkowych w podatku od gier wraz z
odsetkami z wcześniej nabytymi na podstawie umowy cesji wierzytelnościami
posiadanymi przez spółkę niemiecką. Przedstawionych w zaskarżonej decyzji
wniosków nie poprzedziła wnikliwa analiza skuteczności cesji, a w szczególności
rozstrzygnięcie, czy właściwym dla tej umowy jest prawo niemieckie, tj. miejsca
zawarcia umowy, czy też prawo polskie. Nietrafnie przyjęto, iż do umowy tej
zastosowanie mają przepisy k.c., podczas gdy stosownie do powszechnie
obowiązujących przepisów prawa, a w szczególności art. 29 ustawy z dnia 12 listopada
1965 r. - Prawo międzynarodowe prywatne (Dz.U. Nr 46, poz. 290 ze zm.) do oceny jej
uregulowań zastosowanie ma prawo państwa, w którym umowa została zawarta, a
więc niemieckiego kodeksu cywilnego.
Dyrektor Izby Celnej naruszył tryb przewidziany w art. 233 § 2 Ordynacji
podatkowej, ponieważ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji nie wskazał, że
przeprowadzone postępowanie wyjaśniające jest niewystarczające do prawidłowego
rozpatrzenia sprawy oraz jakie dowody organ pierwszej instancji ma przeprowadzić,
zwłaszcza w zakresie oceny umowy cesji. Odwołując się do orzecznictwa Skarżąca
podniosła przy tym, że zgodnie z zasadą dwuinstancyjności organ odwoławczy nie
może ograniczyć się do kontroli już wydanej decyzji, ale zobowiązany jest ponownie
merytorycznie rozstrzygnąć sprawę, a więc rozpatrzyć wszystkie żądania strony
i ustosunkować się do nich w uzasadnieniu swojej decyzji
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi.
Podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji oraz powtórzył przedstawioną
w niej argumentację. Zarzuty skargi uznał za niezasadne.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
I. Kontroli Sądu poddana została decyzja w przedmiocie potrącenia zaległości
podatkowej podatnika wraz z odsetkami z jego wierzytelnościami wobec Skarbu
Państwa.
Nie jest sporne, że Skarżącą obciążała zaległość w podatku od gier za sierpień
2010 r., wykazanym przez nią w deklaracji POG-4, a także odsetki za zwłokę w
uiszczeniu tego podatku. Organy podatkowe nie kwestionowały faktu, że Skarżąca
zawarła z K. GmbH umowę cesji wierzytelności wynikających z wyroków polskich sądów powszechnych i sądu administracyjnego.
Strony odmiennie oceniły natomiast okoliczność, czy Skarżąca wykazała
istnienie nadających się do potrącenia wierzytelności przysługujących jej od Skarbu
Państwa.
Zdaniem organów podatkowych, z wyroków wskazanych przez Skarżącą
wierzytelności takie nie wynikały.
Skarżąca uważała, że postępowanie wyjaśniające przeprowadzone w tym
zakresie było niewystarczające i obarczone wieloma uchybieniami proceduralnymi.
II. Sąd stwierdza, że organy podatkowe ustaliły stan faktyczny sprawy
z poszanowaniem obowiązujących w tym zakresie zasad wynikających z przepisów
prawa. Materiał dowodowy został zgromadzony, a następnie oceniony zgodnie
z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 191 Ordynacji podatkowej.
Sprawa została wyjaśniona w sposób umożliwiający wydanie prawidłowej decyzji.
W ocenie Sądu, całkowicie niezasadne są zatem podniesione przez Skarżącą
zarzuty naruszenia przepisów regulujących postępowanie dowodowe, w szczególności
zaś zasady prawdy obiektywnej wyrażonej w art. 122 Ordynacji podatkowej, której
realizacji służy przewidziany w art. 187 § 1 tej ustawy obowiązek zebrania i
wyczerpującego rozważenia całego materiału dowodowego. Zaznaczyć należy, iż jako
dowód organ podatkowy może dopuścić wszystko, co może przyczynić się do
wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej).
Ustalony przez organy podatkowe stan faktyczny sprawy nie budzi wątpliwości.
Naczelnik Urzędu Celnego zebrał dowody umożliwiające ocenę zasadności twierdzeń
Skarżącej, miedzy innymi występując do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
o nadesłanie uwierzytelnionych kopii wskazanych przez Skarżącą orzeczeń wraz
z uzasadnieniami.
Podkreślić przy tym należy, że w sytuacji, gdy to Skarżąca wniosła o dokonanie
potrącenia, to Skarżącą obciążał obowiązek wykazania, że posiada wierzytelności
wobec Skarbu Państwa nadające się do potrącenia z obciążającą ją zaległością
podatkową i w związku z tym to ona powinna była przedłożyć sporządzone we
właściwej formie dowody istnienia tych wierzytelności.
Przeprowadzone w rozpoznanej sprawie postępowanie dowodowe wykazało w
sposób nie budzący wątpliwości, że wierzytelnościami takimi nie były wierzytelności
wskazane przez Skarżącą.
Jak już Sąd wskazał, organy podatkowe nie kwestionowały zawarcia przez
Skarżącą i spółkę niemiecką umowy cesji, a zatem w ogóle nie oceniały skuteczności
tej umowy. Nie podważały też nabycia przez Skarżącą na podstawie umowy cesji
wierzytelności spółki niemieckiej. Nie istniała więc potrzeba występowania do sądu
powszechnego o ustalenie istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z
tej umowy.
Organy podatkowe dokonały natomiast oceny zgłoszonych przez Skarżącą
wierzytelności z punktu widzenia możliwości zastosowania art. 64 § 1 Ordynacji
podatkowej, do czego obligowała je treść wniosku Skarżącej.
Skoro zaś stan faktyczny sprawy ustalony został właściwie, brak było podstaw
do wydania przez Dyrektora Izby Celnej decyzji kasacyjnej przewidzianej w art. 233 § 2
Ordynacji podatkowej.
III. Zdaniem Sądu, prawidłowy był wniosek organów podatkowych, że zgłoszone
do potrącenia wierzytelności nie mieszczą się w żadnej z kategorii wierzytelności
wymienionych w art. 64 § 1 Ordynacji podatkowej.
Przepis ten stanowi, że zobowiązania podatkowe oraz zaległości podatkowe
w podatkach wraz z odsetkami stanowiących dochód budżetu państwa podlegają na
wniosek podatnika, potrącaniu z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności
podatnika wobec Skarbu Państwa z tytułu:
1) prawomocnego wyroku sądowego wydanego na podstawie art. 417 lub
art. 4172 k.c.;
2) prawomocnej ugody sądowej zawartej w związku z zaistnieniem
okoliczności przewidzianych w art. 417 lub art. 4172 k.c.;
3) nabycia przez Skarb Państwa nieruchomości na cele uzasadniające jej
wywłaszczenie lub wywłaszczenia nieruchomości na podstawie przepisów
o gospodarce nieruchomościami;
4) odszkodowania za niesłuszne skazanie, tymczasowe aresztowanie lub
zatrzymanie, uzyskanego na podstawie przepisów Kodeksu postępowania karnego;
5) odszkodowania uzyskanego na podstawie przepisów o uznaniu za
nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz
bytu Państwa Polskiego;
6) odszkodowania orzeczonego w decyzji organu administracji rządowej.
Przewidziana w powyższym przepisie instytucja potrącenia (kompensaty) jest
jedną z form wygasania zobowiązań podatkowych (art. 59 § 1 pkt 3 Ordynacji
podatkowej).
Dyrektor Izby Skarbowej prawidłowo scharakteryzował cechy, jakim winny
odpowiadać wierzytelności, aby mogły być uznane za bezsporne, wymagalne
i wzajemne, a zatem spełniające określone powyższym przepisem przesłanki
potrącenia.
Redakcja omawianego przepisu jednoznacznie wskazuje przy tym, że zawiera
on zamknięty katalog wierzytelności, jakie mogą podlegać potrąceniu. Oznacza to, iż
tylko wierzytelności z tytułów określonych tym przepisem mogą być skutecznie
zgłoszone do potrącenia (por. wyrok NSA z 31 stycznia 2002r. sygn. akt I SA/Wr
2300/99, wyrok WSA w Gliwicach z 6 marca 2009r. sygn. akt III SA/GL 688/08; opubl.
w Systemie Informacji Prawnej Lex).
Biorąc pod uwagę okoliczność, że Skarżąca we wniosku o potrącenie powołała
się na prawomocne wyroki sądów powszechnych i sądu administracyjnego, organy
podatkowe prawidłowo oceniły te wyroki przede wszystkim w świetle warunków
określonych w art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej.
Wskazany tamże art. 417 k.c. przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą
Skarbu Państwa za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub
zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej. Natomiast w art. 4172 k.c. określony
został zakres odpowiedzialności odszkodowawczej za szkodę na osobie wyrządzoną
zgodnym z prawem wykonywaniem władzy publicznej.
Tymczasem wierzytelności przedstawione przez Skarżącą do potrącenia
wynikały z prawomocnych wyroków sądów powszechnych ustalających istnienie
obowiązku ubezpieczenia emerytalnego, rentowego, chorobowego i wypadkowego
z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy w spółce niemieckiej oraz z wyroku
NSA Ośrodek Zamiejscowy we Wrocławiu uchylającego decyzje organów podatkowych
w przedmiocie wymiaru opłaty skarbowej.
Nie są to zatem wierzytelności wynikające z prawomocnych wyroków wydanych
na podstawie ww. przepisów k.c., formułujących odpowiedzialność odszkodowawczą
związaną z wykonywaniem władzy publicznej, a tylko posiadanie wierzytelności
wynikających z takich wyroków - co Sąd podkreśla raz jeszcze - umożliwiłoby
Skarżącej skorzystanie z instytucji potrącenia.
Z wyroków powyższych w istocie nie wynikają żadne wierzytelności, do których
zaspokojenia zobligowany byłby Skarb Państwa.
W świetle art. 64 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej nie wystarczy przedstawić do
potrącenia jakikolwiek prawomocny wyrok wiążący się z ewentualną należnością
o charakterze publicznoprawnym, aby uzyskać skutek w postaci zmniejszenia obciążeń
podatkowych.
Podniesiony przez Skarżącą zarzut naruszenia powyższego przepisu nie był
zasadny.
IV. W rozpoznanej sprawie nie mogły być skuteczne zarzuty naruszenia ustawy
o grach hazardowych, Dyrektywy 98/34/WE oraz Konstytucji RP, podważające
legalność wprowadzenia przepisów ustawy o grach hazardowych oraz kwestionujące
prawidłowość wysokości powstałych w oparciu o te przepisy zobowiązań podatkowych
Skarżącej z tytułu podatku od gier. W sprawie tej wskazane przez Skarżącą przepisy
prawa materialnego nie były stosowane, ponieważ nie dotyczą one kwestii potrącenia,
a zatem przedmiotu sprawy. Tym samym zarzuty Skarżącej w tym zakresie wykraczają
poza granice niniejszej sprawy, jakimi Sąd jest związany stosownie do art. 134 § 1
ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami
administracyjnymi (Dz.U. z 2012r., poz. 270 - dalej: "p.p.s.a."). Granice sprawy
wyznacza przedmiot zaskarżonej decyzji - potrącenie zaległości podatkowej
Skarżącej. W tego rodzaju sprawie nie mogą być badane zarzuty dotyczące wysokości
zobowiązania podatkowego, z tytułu którego zaległość ta powstała.
Zarzuty powyższe świadczą przy tym o niekonsekwencji Skarżącej.
Kwestionując legalność i prawidłowość istniejącego zobowiązania podatkowego
w podatku od gier, a tym samym zaległości w tym podatku, jednocześnie pozbawia te
zaległości przymiotu bezsporności, która to bezsporność w świetle art. 64 § 1 Ordynacji
podatkowej jest warunkiem koniecznym dokonania potrącenia.
W rozpoznanej sprawie nie miały również zastosowania przepisy k.c. oraz
niemieckiego kodeksu cywilnego (BGB). Jak już Sąd wskazał organy podatkowe nie
oceniały zawartej przez Skarżącą umowy cesji. Na marginesie jedynie Sąd zauważa, iż
w zawiadomieniu o cesji, na które powoływała się Skarżąca, wskazano, że zbycie
wierzytelności zostało dokonane na podstawie art. 509-525 k.c., a zatem na podstawie
przepisów prawa polskiego.
V. Niezasadne były także zarzuty naruszenia zasad ogólnych postępowania
podatkowego.
Nie jest naruszeniem wyrażonej w art. 121 § 1 Ordynacji podatkowej zasady
prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych
domaganie się od Skarżącej przedłożenia dokumentów, na których opiera ona swoje
żądanie. Nie sposób uznać, że organ podatkowy zna z urzędu treść zawartej przez
Skarżącą umowy cesji lub też wyroków sądowych zapadłych w sprawach, w których
nie był stroną i które nie wiążą się z zakresem jego kompetencji.
Sąd nie stwierdził również, aby organy podatkowe rozstrzygały wątpliwości na
niekorzyść Skarżącej, w szczególności zaś, aby wywodziły negatywne dla niej skutki z
faktu, iż nie przedłożyła ona umowy cesji.
Uzasadnienia wydanych w sprawie decyzji spełniają wymogi określone
wart. 210 § 4 Ordynacji podatkowej. Motywy rozstrzygnięć przedstawione zostały
w sposób wyczerpujący. Obok wskazania powodów, dla których przyjęto, że Skarżąca
nie posiada wierzytelności nadających się do potrącenia z obciążającą ją zaległością w
podatku od gier, szczegółowo odniesiono się do poszczególnych przesłanek z art. 64 §
1 Ordynacji podatkowej, warunkujących dokonanie potrącenia. Chybiony jest zarzut
niewskazania w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, że przeprowadzone postępowanie
wyjaśniające było niewystarczające do prawidłowego rozpatrzenia sprawy oraz
dowodów, jakie przeprowadzić ma organ pierwszej instancji. Są to bowiem elementy
przypisane decyzji kasacyjnej, jakiej Dyrektor Izby Celnej - prawidłowo - nie wydał.
Z uzasadnień decyzji organów podatkowych wynikają jednoznaczne przyczyny
nieuwzględnienia wniosku Skarżącej. Okoliczność, że nie przekonały jej one do
zaakceptowania odmowy potrącenia wierzytelności nie może być utożsamiana z
naruszeniem zasady przekonywania (art. 124 Ordynacji podatkowej).
Niezasadny był również zarzut przewlekłości postępowania i wynikającego stąd
naruszenia zasady szybkości postępowania (art. 125 Ordynacji podatkowej).
Dyrektor Izby Celnej prawidłowo zawiadomił Skarżącą o przedłużeniu terminu
załatwienia sprawy, wskazując przy tym nowy termin (art. 140 Ordynacji podatkowej) i
następnie wydając decyzję przed upływem tego terminu.
Terminy załatwiania spraw określone zostały w art. 139 Ordynacji podatkowej,
który to przepis nie przewiduje wskazanego przez Skarżącą terminu 7-dniowego.
Terminu takiego na wydanie decyzji lub postanowienia nie przewiduje również art. 64
ww. ustawy.
VI. Sąd nie stwierdził, aby w rozpoznanej sprawie doszło do naruszenia
przepisów prawa w sposób skutkujący koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji.
W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 12.07.2026. · Źródło