I OSK 3103/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej J.H. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SAB/Lu 15/12 odrzucającego skargę w sprawie ze skargi J.H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju w przedmiocie przekazania odwołania z dnia 4 czerwca 2009 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r., sygn. akt III SAB/Lu 15/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie odrzucił skargę J.H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju w przedmiocie przekazania odwołania z dnia 4 czerwca 2009 r. do Sądu Okręgowego w Lublinie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju w dniu 12 lipca 2012 r. przekazał Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie między innymi wniesione za pośrednictwem tego organu pismo J.H. z dnia 21 maja 2012 r. oznaczone jako "wniosek (...) o stwierdzenie bezczynności i przewlekłości organu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych O/Biłgoraj w przedmiocie przekazania do Sądu Okręgowego w Lublinie odwołania od decyzji z dnia 4 czerwca 2009 r. (...)". Jako adresata wniosku skarżący wskazał Sąd Okręgowy w Lublinie. Organ przekazał powyższe pismo jako skargę na przewlekłość i bezczynność organu, wnosząc w odpowiedzi na skargę o jej oddalenie. Wydając zaskarżone postanowienie Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z pisma J.H. z dnia 21 maja 2012 r. oraz znajdującego się w aktach odwołania z dnia 4 czerwca 2009 r. wynika jednoznacznie, iż odwołanie dotyczy decyzji z dnia 18 marca 2009 r. w sprawie waloryzacji renty. Sprawa taka podlega rozpoznaniu przez sąd powszechny, bowiem wykładnia art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych prowadzi do wniosku, iż w każdym przypadku bezczynności organu ZUS w sprawach świadczeń lub innych roszczeń, bez względu na to w jakim trybie toczy się postępowanie, strona może wnieść odwołanie do sądu powszechnego. W przypadku stwierdzenia przez ubezpieczonego jakichkolwiek nieprawidłowości w postępowaniu organów ZUS po wniesieniu odwołania, które mogą być uznane za bezczynność, znajduje odpowiednie zastosowanie przepis art. 83 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Sąd pierwszej instancji uznał więc, iż ubezpieczony obowiązany jest poszukiwać ochrony w ramach właściwego postępowania przed sądem cywilnym, uregulowanego w przepisach art. 4778-47716 k.p.c., nie może natomiast w tej sytuacji dochodzić swoich praw w drodze postępowania sądowoadministracyjnego. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł J.H. zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a mianowicie art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. i art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. poprzez odrzucenie skargi w okolicznościach gdy nieprzekazanie odwołania skarżącego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju do Sądu Okręgowego w Lublinie należało kwalifikować jako bezczynność ZUS Oddział w Biłgoraju, do postępowania którego winny być stosowane przepisy kodeksu postępowania administracyjnego (na podstawie art. 123 ustawy z dn. 13 października 1998 o systemie ubezpieczeń społecznych). Powołując się na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Lublinie oraz zasądzenie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej według norm prawem przepisanych, które nie zostały pokryte ani w całości, ani w części. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, jak wynika z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269), a wobec tego, sprawa musi mieć charakter administracyjnopubliczny i mieścić się w katalogu ujętym w art. 3 § 2 p.p.s.a. lub być taką, o której mowa w § 3 tego artykułu (przewidziana do kontroli przez przepisy szczególne i na zasadach w nich przewidzianych). Sprawa, której dotyczyła skarga na bezczynność wniesiona przez skarżącego nie jest sprawą z zakresu administracji publicznej. Nie mieści się również w wykazie spraw, o którym mowa w art. 3 § 2 ww. ustawy, ani nie jest taką, o której mowa w art. 3 § 3. Jest to sprawa z zakresu ubezpieczeń społecznych, regulowana przepisami ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. Nr 137, poz. 887 ze zm.), pozostająca w kompetencji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych przewidują, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzje w sprawach indywidualnych, ale nie oznacza to, że sprawa traci swój charakter ubezpieczeniowy i staje się sprawą z zakresu administracji publicznej, zwłaszcza, że art. 83 ust. 2 ww. ustawy wyraźnie przewiduje tryb odwoławczy, jednak jako - właściwy wskazuje - sąd powszechny, a nie administracyjny. Bezczynność Zakładu jest zagrożona odwołaniem, ale również do sądu powszechnego, a nie administracyjnego jak stanowi ust. 3 tego artykułu. W myśl art. 3 § 2 pkt 8 P.p.s.a. zakres kognicji sądu w sprawach skarg na bezczynność pokrywa się z kognicją sądów w sprawach ze skarg na akty lub czynności wymienione w przepisach poprzedzających, tj. art. 3 § 2 pkt 1 – 4 powołanej ustawy. Innymi słowy, gdy niedopuszczalna jest droga sądowa w sprawach innych aktów lub czynności, wyłączona jest także możliwość wniesienia skargi na bezczynność w tych sprawach. W takiej sytuacji należy stwierdzić, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie prawidłowo zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 sierpnia 2012 r. odrzucił skargę skarżącego na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Biłgoraju, polegającą na nieprzekazaniu do Sądu Okręgowego w Lublinie odwołania od decyzji w sprawie waloryzacji renty. Sprawa ta ma bowiem charakter sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych i jako taka nie podlega kognicji sadów administracyjnych. Z tego względu na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 § 1 i 3 p.p.s.a. skargę kasacyjną należało oddalić. .