VII SA/Wa 1085/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Izabela Ostrowska, Sędzia WSA Paweł Groński (spr.), Sędzia WSA Krystyna Tomaszewska, Protokolant ref. staż. Bartłomiej Grzybowski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 października 2011r. sprawy ze skargi F. Sp. z o.o. w W., G. Sp. z o.o. w W., Wspólnoty Mieszkaniowej "[...]" w W. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego z dnia [...] lutego 2011r. nr [...] w przedmiocie nałożenia obowiązku likwidacji otworów okiennych skargi oddala Decyzją Nr [...] z dnia [...] lutego 2011 r. [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego po rozpatrzeniu odwołań F. Sp. z o.o. oraz Wspólnoty Mieszkaniowej [...] i G. Sp. z o.o. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m. W. Nr [...] z dnia [...] września 2010r., wydaną na podstawie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 51 ust. 7 ustawy Prawo budowlane (Dz. U. z 2006r., Nr 156, poz. 1118 ze zm.), nakładającą na F. Sp. z o.o obowiązek likwidacji w zakreślonym terminie samowolnie wykonanych otworów okiennych w ścianie budynku przy ul. [...] w W. w granicy z działką nr [...] i [...] z obr. [...], w lokalach nr [...] (1 szt.), [...] (1 szt. – drugie okno w lokalu od strony ul. [...]), [...] (1 szt.) i [...] (1 szt.). W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ odwoławczy przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania z którego wynika, że w związku z wnioskiem H. Sp. komandytowa z dnia 20 maja 2009 r. w sprawie wszczęcia postępowania w celu usunięcia nieprawidłowości w budynku przy ul. [...] w W., polegających na samowolnym wybiciu 15 i 18 okien w ostrej granicy działki sąsiadującej z działkami nr [...] i [...] z obrębu [...] w W., Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego z dniem [...] maja 2009 r. wszczął postępowanie administracyjne w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w W. w granicy z działką nr [...] z obrębu nr [...] przy ul. [...] w W. W odpowiedzi na prośbę o przesłanie dokumentacji projektowej budynku przy ul [...] oraz zapytanie, czy dokonano zgłoszenia zamiaru wybicia przedmiotowych okien, Wydział Architektury i Budownictwa dla Dzielnicy [...] poinformował, iż w zasobach archiwum nie odnaleziono dokumentacji budowlanej budynku przy ul. [...] oraz że organ administracji architektoniczno — budowlanej nie wydawał pozwolenia na wykonanie ww. okien. W dniu 7 września 2009 r. przedstawiciel Powiatowego Inspektoratu Nadzoru Budowlanego przeprowadził oględziny w przedmiotowej sprawie i potwierdził, iż w ścianie będącej w ostrej granicy znajdują się okna o różnej wielkości i w zróżnicowanym układzie. Strony nie potrafiły sprecyzować terminu ich powstania oraz nie przedłożyły dokumentów potwierdzających legalność ich wykonania. W dniu 11 września 2009 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu administracyjnym w sprawie samowolnie wykonanych 18 okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] z obrębu [...] w W. i w dniu [...] września 2009 r. decyzją nr [...] nałożono na Wspólnotę Mieszkaniową [...] obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych 18 okien w zachodniej ścianie budynku mieszkalnego wielorodzinnego przy ul. [...] w terminie 1 miesiąca od dnia uprawomocnienia się decyzji. W związku ze złożonym odwołaniem, [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego decyzją nr [...] z dnia [...] stycznia 2010 r. uchylił zaskarżoną decyzję PINB nr [...] z dnia [...] września 2009 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ wyższej instancji wskazał, iż Powiatowy Inspektorat Nadzoru Budowlanego powinien wyjaśnić, w jakich pomieszczeniach znajdują się przedmiotowe okna, w szczególności, czy występują w pomieszczeniach mieszkalnych, czy w częściach wspólnych. W drugim przypadku słusznym byłoby nałożenie obowiązków na Wspólnoty, natomiast w pozostałych częściach na inwestora, właściciela lub zarządcę. Dodatkowo należy wskazać, że w sprawie dotyczącej budynku przy ul. [...] w W. wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2009 r., sygn. akt VII SA/Wa 672/09. Z oceny prawnej zawartej w uzasadnieniu wyroku wynika, że "wyjaśnienie kwestii położenia okien ma priorytetowe znaczenie dla ustalenia osoby zobowiązanej do ich likwidacji, albowiem odpowiedzialność wspólnoty może dotyczyć części wspólnych budynku tj. okien w pomieszczeniach niesłużących do wyłącznego użytku właściciela (np. klatka schodowa )". W związku z powyższym organ I instancji uznał, że w pierwszej kolejności należało dokonać próby ustalenia, kto był sprawcą samowoli budowlanej, a dopiero w przypadku braku możliwości ustalenia powyższego, obowiązki należałoby nakładać na obecnego właściciela lokalu, w którym wybito otwory okienne, w celu doprowadzenia do stanu zgodnego z. przepisami budowlanymi. Organ wezwał obecnych właścicieli lokali, w których wybito otwory okienne, do złożenia wyjaśnień w tej sprawie. Ponadto w dniu 11 maja 2010 r. odbyła się wizja w lokalach nr [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...] (2 okna), [...], w których potwierdzono występowanie samowolnie wykonanych okien. Pozostałe lokale nie zostały udostępnione. Podczas wizji przedstawiciel organu nadzoru budowlanego usiłował ustalić inwestorów wykonanych robót budowlanych, polegających na wybiciu okien, jednak "według oświadczenia mieszkańców budynku, w tym lokali udostępnionych do oględzin oraz administratora budynku, okna w ww. lokalach zostały wybudowane przez ich poprzednich najemców lub w przypadku lokalu nr [...] — poprzedniego właściciela i nie są w stanie określić terminu ich budowy." W trakcie dokonanych oględzin stwierdzono, iż wszystkie wykonane okna, będące przedmiotem postępowania, znajdują się w lokalach mieszkalnych lub użytkowych, brak jest natomiast okien w częściach wspólnych, co w związku z przytoczoną wyżej regulacją prawną zwalnia wspólnotę od odpowiedzialności za, pozostające w sprzeczności z Prawem budowlanym, samowolnie wykonane okna w ścianie znajdującej się w ostrej granicy z działkami nr [...] i [...] w obrębie [...] w W. W trakcie postępowania ustalono, iż właścicielem większości lokali, w których znajdują się przedmiotowe okna, jest Spółka F. Sp. z o.o., natomiast dwa lokale — nr [...] i [...] zostały wyodrębnione i są własnością odpowiednio Pani J. i Pana L. F. oraz Biura [...] Sp. z o.o. W dniu 1 czerwca 2010 r. poinformowano strony o toczącym się postępowaniu w sprawie samowolnie wykonanych okien w ścianie budynku przy ul. [...] w granicy z działką nr [...] i [...] z obrębu [...] przy ul. [...] w W. i pismem z dnia 2.06.2010 r. wezwano firmę F. Sp. z o.o. do złożenia wyjaśnień i przedłożenia dokumentów w przedmiotowej sprawie. W związku z powyższym w imieniu firmy F. Sp. z o.o., w dniu 17 czerwca 2010 r. w inspektoracie stawił się pełnomocnik - Pan P. W. i oświadczył, iż większościowy właściciel nieruchomości nie posiada żadnej wiedzy na temat inwestorów wybicia przedmiotowych okien oraz nie ma możliwości uzyskania takich informacji. "Spółka przejęła w znacznej części budynek około 4 lata temu od spadkobierców z wybitymi już oknami." Potwierdzono również, iż spółka F., z wyłączeniem 2 wyodrębnionych lokali (nr [...] i nr [...]), jest wyłącznym właścicielem lokali, w których znajdują się wykonane okna. Powyższe stwierdził również przedstawiciel firmy administrującej budynkiem przy ul. [...] — G. w dniu 29.06.2010 r. oświadczając, iż "brak jest dokumentów potwierdzających, kto wykonał okna w ścianie będącej w ostrej granicy. Firma G. sprawdzała w dokumentacji przekazanej przez poprzednich właścicieli oraz w archiwach. Skierowano również zapytanie w tej sprawie do Wydziału Architektury i Budownictwa." Rozpatrując odwołanie F. Sp. z o.o., Wspólnota Mieszkaniowa "[...], Wspólnota Mieszkaniowa "[...] i G. Sp. z o.o., [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego uznał, że organ pierwszej instancji poczynił wszelkie możliwe starania mające na celu ustalenie daty popełnienia samowoli budowlanej oraz jej sprawców. Zdaniem organu odwoławczego bezspornym w sprawie jest, iż osoby, które dopuściły się samowoli budowlanej nie posiadają obecnie żadnego tytułu prawnego do nieruchomości i w żaden sposób z niej nie korzystają. Okoliczność ta uzasadnia nałożenie obowiązku wynikającego z art. 52 ustawy Prawo budowlane na obecnego właściciela lokalu mieszkalnego, w którym okna zostały zrealizowane. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na powyższą decyzję złożyła Wspólnota Mieszkaniowa [...] oraz G. Sp. z o.o., wnosząc o stwierdzenie jej nieważności ewentualnie jej uchylenie w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie kosztów postępowania. Strona skarżąca zarzuciła organom wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa (art. 156 § 1 ust. 2 k.p.a.) skutkującym nieważnością zaskarżonej decyzji, brak zapewnienia Skarżącym możliwości zapoznania się przed wydaniem decyzji z całością zebranego materiału dowodowego (naruszenie art. 10 § 1 k.p.a.); nie przeprowadzenie przez organ II instancji dodatkowego postępowania dowodowego w celu uzupełnienia dowodów i materiałów w sprawie (art. 136 k.p.a.); nie podjęcie wszelkich kroków niezbędnych do wyjaśnienia, w jakim okresie powstały otwory okienne w ścianie budynku przy ul. [...] oraz niepodjęcie żadnych działań w celu ustalenia inwestora zgodnie z art. 52 ustawy prawo budowlane (naruszenie art. 7 k.p.a. w zw. z art. 77 § 1 k.p.a.); nie nałożenie obowiązku zamurowania okien na inwestora (naruszenie art. 52 ustawy prawo budowlane); nie sporządzenie protokółu z oględzin, które odbyły się dnia 28 stycznia 2011 r. (naruszenie art. 67 § 1 i § 2 ust. 3 k.p.a.); nie odniesienie się przez organ odwoławczy do zarzutu naruszenia przez Powiatowego Inspektora Nadzoru Budowlanego dla m.W. art. 10 § 1 k.p.a. w zw. z art. 73 § 1 k.p.a. poprzez uniemożliwienie Skarżącym zapoznania się z zebranym materiałem dowodowym (naruszenie art. 11 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a.). W odpowiedzi na skargę [...] Wojewódzki Inspektor Nadzoru Budowlanego podtrzymał stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Dokonując tak rozumianej oceny zaskarżonego rozstrzygnięcia oraz biorąc pod uwagę wnioski zawarte w skardze, Wojewódzki Sąd Administracyjny nie dopatrzył się w nim naruszeń prawa skutkujących koniecznością jego uchylenia lub stwierdzenia nieważności (art. 145 § 1 i 2 p.p.s.a.). W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że organ I instancji dokonał prawidłowej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, co skutkowało prawidłową subsumcją prawa, a w związku z tym, uznaniem, iż ustalony w sprawie stan faktyczny odpowiada hipotezie określonej normy prawnej. W przedmiotowej sprawie organ II instancji dokonał ponownej oceny stanu faktycznego sprawy i trafnie wskazał, że wykonanie spornych otworów okiennych w sposób istotny odbiega od przepisów prawa budowlanego, w tym warunków technicznych, a wobec tego, stosownie do art. 51 ust. 1 pkt 2 Prawa budowlanego, na inwestora, należało nałożyć stosowny obowiązek w celu doprowadzenia wykonanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem. Przez stan zgodny z prawem należy rozumieć spełnienie wymogów, określonych przepisami techniczno - budowlanymi. Zgodnie bowiem z art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 Prawa budowlanego, jeżeli roboty budowlane zostały wykonane bez wymaganego pozwolenia na budowę albo zgłoszenia lub w sposób mogący spowodować zagrożenie bezpieczeństwa ludzi lub mienia bądź zagrożenie środowiska, lub na podstawie zgłoszenia z naruszeniem art. 30 ust. 1, lub w sposób istotnie odbiegający od ustaleń i warunków określonych w pozwoleniu na budowę bądź w przepisach, właściwy organ w drodze decyzji, nakłada obowiązek wykonania określonych czynności lub robót budowlanych w celu doprowadzenia wykonywanych robót budowlanych do stanu zgodnego z prawem, określając termin ich wykonania. Wykonanie czynności nakazanych w decyzji wydanej na podstawie art. 51 Prawa budowlanego obciąża inwestora, właściciela lub zarządcę obiektu budowlanego. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem sądowoadministracyjnym, kolejność wskazana w tym przepisie nie jest przypadkowa, a decyzje wydawane na podstawie art. 51 Prawa budowlanego winny być kierowane w pierwszej kolejności do inwestora. Przy czym pojęcia inwestora oraz właściciela obiektu nie są tożsame. W pierwszej kolejności należy ustalić inwestora oraz czy posiada on tytuł prawny do nieruchomości umożliwiający mu wykonanie nałożonych obowiązków. Nie można bowiem orzec o nałożeniu obowiązku adresując go wyłącznie do inwestora, jeżeli w dacie orzekania nie posiada on takich uprawnień do władania obiektem budowlanym, które pozwoliłyby mu na wykonanie obowiązku. Jeżeli nie jest możliwe zobowiązanie inwestora, dopiero wówczas, wykonanie obowiązku należy skierować do właściciela obiektu. (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 24 lipca 2008r., sygn. akt II SA/Gd 425/08, Lex nr 509871; vide wyrok NSA z dnia 6 marca 2008r., sygn. akt II OSK 158/07, Lex nr 468723; por również wyrok WSA w Krakowie z dnia 16 czerwca 2008r., sygn. akt II SA/Kr 388/08, Lex nr 509864). Mając na względzie powyższe oraz z uwagi na brak, w niniejszej sprawie, możliwości ustalenia sprawcy wspomnianych otworów okiennych, czyli właściwego inwestora, obowiązek zgodnie z prawem należało nałożyć na aktualnego właściciela tegoż lokalu, tj. F. Sp. z o.o. Powiatowy Inspektor Nadzoru Budowlanego prawidłowo zatem nałożył, w trybie art. 51 ust. 1 pkt 2 w zw. z ust. 7 i w zw. z art. 52 ustawy - Prawo budowlane, obowiązek likwidacji samowolnie wykonanych okien będących przedmiotem niniejszego postępowania nałożył na aktualnego właściciela lokalów, w którym znajdują się otwory okienne. Odnosząc się do zarzutów skargi wskazać należy, że organy prawidłowo przeprowadziły postępowanie dowodowe i wykazały brak jakiejkolwiek dokumentacji związanej z ewentualnym zgłoszeniem bądź pozwoleniem na budowę oraz, że brak jest możliwości ustalenia sprawcy samowoli budowlanej polegającej na wykonaniu spornych otworów okiennych, ustalił właściwe przepisy, na podstawie których nałożył obowiązek, zaś organ odwoławczy rzetelnie ustosunkował się do zarzutów odwołania i prawidłowo utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W tym stanie rzeczy, ponieważ podniesione w skardze zarzuty nie mogły odnieść zamierzonego skutku, a jednocześnie brak jest okoliczności, które z urzędu należałoby wziąć pod rozwagę, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) skargę oddalił.