III SA/Wa 3410/11

WyrokWSA w Warszawie2012-08-24

Skład orzekający: Maciej Kurasz, Małgorzata Długosz-Szyjko, Marta Waksmundzka-Karasińska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ podatkowy mógł orzec o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki oraz odsetki za zwłokę bez zawieszenia postępowania do czasu ostateczności decyzji wymiarowej dotyczącej zobowiązania podatkowego spółki?
Ratio decidendi
Organ podatkowy może orzec o solidarnej odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej za zaległości podatkowe spółki oraz odsetki za zwłokę bez konieczności zawieszenia postępowania do czasu ostateczności decyzji wymiarowej dotyczącej zobowiązania podatkowego spółki, gdyż art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej wyłącza stosowanie wymogu zawieszenia postępowania przewidzianego w art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji. Wydanie decyzji uzupełniającej w zakresie kwoty odsetek jest dopuszczalne i nie narusza terminu przedawnienia. Brak wskazania solidarnej odpowiedzialności z innymi podmiotami w decyzji nie stanowi naruszenia prawa, gdyż solidarność wynika z przepisów i odrębne postępowania wobec innych podmiotów są dopuszczalne.
Stan faktyczny
Skarżący był wspólnikiem spółki jawnej "K." S.J., wobec której organ podatkowy orzekł o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe w podatku akcyzowym za rok 2005 oraz odsetki za zwłokę. Organ I instancji wydał decyzję o odpowiedzialności Skarżącego, a następnie decyzję uzupełniającą w zakresie kwoty odsetek. Skarżący kwestionował m.in. brak zawieszenia postępowania do czasu ostateczności decyzji wymiarowej spółki oraz wysokość odsetek.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności za odsetki za zwłokę w kwocie 3 268 155 zł, oddalił skargę w pozostałym zakresie, stwierdził niewykonalność uchylonej części decyzji oraz zasądził od organu koszty postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Maciej Kurasz, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Marta Waksmundzka-Karasińska, Protokolant referent stażysta Katarzyna Smaga, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi G. M. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W. z dnia [...] października 2011 r. nr [...]; [...] w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności wspólnika za zaległości podatkowe spółki w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. 1) uchyla zaskarżoną decyzję w części dotyczącej orzeczenia o przeniesieniu odpowiedzialności za odsetki za zwłokę w kwocie 3 268 155 złotych, 2) oddala skargę w pozostałym zakresie, 3) stwierdza, że decyzja wskazana w pkt 1) nie może być wykonana w części, w jakiej została uchylona, 4) zasądza od Dyrektora Izby Celnej w W. na rzecz G. M. kwotę 300 zł (słownie: trzysta złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją nr [...] z [...] grudnia 2010 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. orzekł o odpowiedzialności podatkowej Skarżącego – G. M., solidarnie z "K." S.J. R. M. i G. M. oraz ze wspólnikiem R. M. za zaległości podatkowe "K." S.J. z tytułu podatku akcyzowego za miesiące: styczeń 2005 r., w wysokości 115.503 zł, luty 2005 r., w wysokości 223.957 zł, marzec 2005 r., w wysokości 165.758 zł, kwiecień 2005 r., w wysokości 905.836 zł, maj 2005 r., w wysokości 324.854 zł, czerwiec 2005 r., w wysokości 742.031 zł, lipiec 2005 r., w wysokości 28.438 zł, sierpień 2005 r., w wysokości 303.415 zł, wrzesień 2005 r., w wysokości 1.329.616 zł, październik 2005 r., w wysokości 940.000 zł, listopad 2005 r., w wysokości 92.208 zł, grudzień 2005 r., w wysokości 43.200 zł, oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych naliczone na dzień doręczenia decyzji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. decyzją z [...] września 2010 r. określił "K." S.J. R. M. i G. M. z siedzibą w K., zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym za w/w okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r. w łącznej kwocie 5.214.816 zł Spółka nie uregulowała zobowiązania podatkowego wynikającego z powyższej decyzji. Dyrektor Izby Celnej w W. na skutek odwołania 29 grudnia 2010 r. uchylił ww. decyzję w części dotyczącej określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za okresy rozliczeniowe sierpień i wrzesień 2005 r. i określił to zobowiązanie w nowej wysokości, w pozostałej części decyzja organu pierwszej instancji została utrzymana w mocy. Naczelnik Urzędu Celnego w C., w związku z niewykonaniem przez "K." S.J. ww. decyzji wymiarowych, postanowieniem z [...] października 2010 r. wszczął z urzędu postępowanie podatkowe wobec Skarżącego w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej za zaległości podatkowe "K." S.J. z tytułu podatku akcyzowego za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r., a następnie wydał decyzję w tym zakresie. W uzasadnieniu decyzji powołał art. 107 § 1, § 2 pkt 2 i art. 115 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 z późn. zm.) - dalej "O.p.", wyjaśniając, że ww. przepisy jednoznacznie wskazują krąg osób trzecich odpowiadających solidarnie za zaległości podatkowe podatnika. Naczelnik Urzędu Celnego w C. uznał, że spełnione zostały przesłanki pozwalające orzec o solidarnej odpowiedzialności podatkowej Skarżącego, za zaległości podatkowe "K." S.J. z tytułu podatku akcyzowego za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r. oraz za odsetki za zwłokę od tych zaległości podatkowych. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie oraz o umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie art. 208 § 1 w związku z art. 118 § 1 O.p. poprzez nieumorzenie przedmiotowego postępowania, art. 201 § 1 pkt 5 O.p. poprzez niezawieszenie postępowania i w konsekwencji wydanie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej na podstawie nieostatecznej decyzji wydanej w stosunku do "K." S.J., co miało istotny wpływ na wynik sprawy art. 107 § 1 i § 2 oraz art. 108 § 1 w związku z art. 133 O.p. poprzez orzeczenie o solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe "K." S.J. wraz z odsetkami od tych zaległości z pominięciem solidarnej odpowiedzialności innych podmiotów, które powinny ponieść taką odpowiedzialność, art. 107 § 2 pkt 2 O.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności z tytułu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej w nieokreślonej wysokości, art. 107 § 2 pkt 2 w związku z art. 54 § 1 pkt 3, pkt 4 i pkt 7 oraz w związku z art. 201 § 1 pkt 5 O.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej z tytułu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych "K." S.J. w zawyżonej wysokości w wyniku nieuwzględnienia okresu zawieszenia naliczania odsetek, art. 123 § 1 i art. 200 § 1 w związku z art. 133 § 1 O.p. poprzez wszczęcie i prowadzenie postępowania z pominięciem pozostałych podmiotów odpowiedzialnych za zaległości "K." S.J., których interesu prawnego działanie organu podatkowego dotyczy i w ten sposób pozbawienie osób trzecich możliwości czynnego udziału w postępowaniu, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, art. 200 § 1 O.p. poprzez wydanie decyzji podatkowej w sposób uniemożliwiający Skarżącemu zajęcie stanowiska w ustawowym terminie. Decyzją nr [...] z [...] lipca 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w C. w trybie art. 213 O.p. uzupełnił rozstrzygnięcie swojej decyzji z [...] grudnia 2010 r. poprzez wskazanie kwoty odsetek za zwłokę w łącznej wysokości 3.268.155 zł. Skarżący odwołał od powyższej decyzji wnosząc o wyeliminowanie jej z obrotu prawnego. W odwołaniu zarzucił naruszenie art. 208 § 1 w związku z art. 118 § 1 O.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności w zakresie odsetek podatkowych po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji oraz naruszenie art. 213 § 2 O.p. poprzez uzupełnienie decyzji nie dotkniętej wadą niekompletności, lecz błędnym rozstrzygnięciem. Dyrektor Izby Celnej w W. decyzją [...], [...] z [...] października 2011 r. decyzję organu podatkowego pierwszej instancji utrzymał w mocy. W uzasadnieniu Organ odwoławczy zwrócił uwagę na szczególny charakter uregulowań prawnych określających zasady odpowiedzialności podatkowej osób trzecich. Wyjaśnił, że na takich osobach nie ciążył bowiem obowiązek podatkowy określony w poszczególnych ustawach podatkowych, a zatem nie odpowiadają one za wynikające z tego obowiązku własne zobowiązania, lecz na zasadach określonych w rozdziale 15 działu III Ordynacji podatkowej za zobowiązania podatkowe innych osób, które były pierwotnie podmiotami stosunku prawnopodatkowego, a więc m.in. za zobowiązania podatkowe "K." S.J. Wprowadzenie rozwiązań pozwalających na przypisanie odpowiedzialności majątkowej osobom trzecim za długi podatkowe innych podmiotów podyktowane było uprzywilejowanym charakterem należności publicznoprawnych i koniecznością zapewnienia dodatkowej ochrony ich wierzycielom, tj. przede wszystkim Skarbowi Państwa. Dyrektor Izby Celnej podkreślił, że z zgodnie art. 115 § 1 O.p., wspólnik spółki jawnej, odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Dyrektor Izby Celnej wyjaśnił, że w sprawie zaistniały przesłanki orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego jako wspólnika "K." S.J. za zaległości podatkowe tej Spółki z tytułu podatku akcyzowego za okresy rozliczeniowe od stycznia do grudnia 2005 r. wraz z odsetkami za zwłokę od tych zaległości w wysokości 3.268.155 zł, W sprawie jest okolicznością bezsporną, że Skarżący, był w 2005 r. jak i jest obecnie jest jednym ze wspólników "K." S.J. R.M. i G.M. z siedzibą w K.. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy pozwalał Dyrektorowi Izby Celnej jednoznacznie rozstrzygnąć niniejszą sprawę zgodnie z decyzją organu podatkowego I instancji, co musiało skutkować utrzymaniem jej w mocy. Odnosząc się do zarzutów odwołania dotyczących ustalenia kręgu podmiotów odpowiedzialnych solidarnie za zobowiązania "K." S.J., Organ odwoławczy powołał się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z 9 marca 2009 r., sygn. akt I PPS 4/08, w której po rozpoznaniu zagadnienia prawnego w kwestii dotyczącej zakresu podmiotowego jakim powinno być objęte postępowanie podatkowe prowadzone w stosunku do członków zarządu spółki kapitałowej w ramach art. 116 § 1 O.p. Sąd wyraził stanowisko, iż uprawniony jest pogląd, wedle którego przepis ten nakłada na organ podatkowy obowiązek prowadzenia postępowania w przedmiocie odpowiedzialności za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wobec wszystkich osób mogących ponosić taką odpowiedzialność. W świetle regulacji procesowych dopuszczalne jest prowadzenie odrębnych postępowań w stosunku do poszczególnych członków zarządu, jak również jednego postępowania podatkowego wobec wszystkich, gdyż kwestia ta ma charakter techniczny. Wprawdzie uchwała ta zapadła na gruncie art. 116 § 1 O.p., ale zdaniem Dyrektora Izby Celnej w W. zachowuje ona aktualność również w postępowaniu dotyczącym odpowiedzialności solidarnej wspólników spółki jawnej - określonej w art. 115 § 1 O.p. Wyjaśnił, że co prawda w decyzji Naczelnika Urzędu Celnego w C. z [...] grudnia 2010 r. wprost nie wyjaśniono, że Skarżący ponosi odpowiedzialność solidarną wraz z M. Sp. z o.o. – jednakże odpowiedzialność podatkowa Skarżącego ma charakter solidarny - a więc zarówno z "K." S.J., jak i z pozostałymi wspólnikami tej Spółki. Organ odwoławczy podkreślił, że Decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w C. orzekająca o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wydana została [...] grudnia 2010 r., a więc po dacie wydania ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, a przed upływem okresu przedawnienia do wydania takiej decyzji. W sprawie nie zachodziły zatem przesłanki uzasadniające zawieszenie postępowania. Dyrektor Izby Celnej w W. podkreślił także, że decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w C. orzekająca o solidarnej odpowiedzialności podatkowej wydana została [...] grudnia 2010 r., a więc po wydaniu ostatecznej decyzji określającej zobowiązanie podatkowe w podatku akcyzowym, a przed upływem okresu przedawnienia do wydania takiej decyzji. Wobec powyższego nie zachodziły przesłanki uzasadniające zawieszenie przedmiotowego postępowania. Wskazał, że błędnym jest twierdzenie Skarżącego, iż niedopuszczalne jest orzeczenie o odpowiedzialności za odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych w wysokości podlegającej wyliczeniu przez osobę trzecią, tak jak to zostało dokonane w zaskarżonej decyzji. Podkreślił, że Organ I instancji był uprawniony do wydania decyzji uzupełniającej decyzję z [...] grudnia 2010 r. poprzez wskazanie kwoty odsetek za zwłokę od zaległości podatkowej. Wyjaśnił też, że wydanie takiej decyzji nie może być również uznane za działanie naruszające art. 118 § 1 O.p., poprzez wydanie decyzji po upływie okresu przedawnienia. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że co prawda wydanie decyzji z [...] grudnia 2010 r. orzekającej o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe "K." S.J., nastąpiło zanim upłynął termin, o jakim mowa w art. 200 § 1 O.p. Jednakże w ocenie organu odwoławczego to naruszenie prawa procesowego nie miało istotnego wpływu na wynik sprawy. Końcowo Organ odwoławczy stwierdził, że w sprawie nie doszło również do naruszenia art. 122 oraz 187 § 1 O.p. W skardze na na powyższą decyzję Skarżący wniósł o jej uchylenie, a także uchylenie poprzedzających ją decyzji organu pierwszej instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie: • art. 108 § 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 5 O.p. poprzez nie zawieszenie postępowania, choć organ był do tego zobowiązany z urzędu, i w konsekwencji wydanie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego zanim decyzja podatkowa dotycząca zobowiązań podatkowych "K." S.J. stała się ostateczna, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, • art. 108 w zw. z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 O.p. poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji, iż odpowiedzialność Skarżącego jest solidarna z innymi podmiotami określonymi według nazwy, które także taką odpowiedzialność ponoszą, • art. 107 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 § 1 O.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie odpowiedzialności z tytułu odsetek podatkowych, chociaż postępowanie zostało wszczęte tylko w zakresie odpowiedzialności z tytułu zaległości podatkowych, • art. 213 § 2 O.p. poprzez uzupełnienie decyzji w zakresie odpowiedzialności za odsetki podatkowe nie dotkniętej wadą niekompletności, lecz błędnym rozstrzygnięciem - brakiem wskazania konkretnych kwot odsetek, a w konsekwencji naruszenie również art. 208 § 1 w zw. z art. 118 § 1 O.p. poprzez orzeczenie o mojej odpowiedzialności w zakresie odsetek podatkowych po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji, • art. 107 § 2 pkt 2 w zw. z art. 54 § 1 pkt 3, 4 i 7 oraz w zw. z art. 201 § 1 pkt 5 O.p. poprzez orzeczenie o odpowiedzialności Skarżącego z tytułu odsetek za zwłokę od zaległości podatkowych "K." S.J. w zawyżonej wysokości w wyniku nieuwzględnienia okresu zawieszenia naliczania odsetek. W uzasadnieniu Skarżący podniósł zarzut nieuprawnionego pominięcia w sprawie art. 201 § 1 pkt 5 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej do dnia, w którym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatkowego podatnika stanie się ostateczna. Według Skarżącego brak zawieszenia przez Naczelnika Urzędu Celnego w C. postępowania w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej, spowodowało rażące naruszenie przepisów Ordynacji podatkowej. Zawieszenie postępowania powinno nastąpić do dnia, w którym decyzja określająca wysokość zobowiązania podatnika stanie się ostateczna, a więc według Skarżącego do 13 stycznia 2011 r., tj. daty w której ostateczna decyzja Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010 r. określająca zobowiązanie podatkowe za poszczególne okresy rozliczeniowe 2005 r. została doręczona "K." S.J. Wobec powyższego, okres zawieszenia postępowania miałby wpływ na określenie skutków wskazanych w art. 118 § 1 O.p., w myśl którego nie można wydać decyzji o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej, jeżeli od końca roku kalendarzowego, w którym powstała zaległość podatkowa upłynęło 5 lat. Skarżący podkreślił również, iż brak zawieszenia postępowania, doprowadził do nieuprawnionego zwiększenia jej odpowiedzialności o nienależnie obliczoną kwotę odsetek, gdyż jak wynika z art. 54 § 1 pkt 4 O.p. odsetek za zwłokę nie nalicza się w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu - od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania. Skarżący zauważył też, że decyzja wydana w trybie art. 108 § 1 O.p. powinna określać pełny krąg osób ponoszących odpowiedzialność akcesoryjną. Natomiast w sprawie organy podatkowe nie orzekły o solidarnej odpowiedzialności za zaległości "K." S.J. w stosunku do wszystkich podmiotów, które w zaistniałych okolicznościach taką odpowiedzialność mogą ponosić. Nie orzeczono bowiem o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego z M. Sp. z o.o., która ponosi taką odpowiedzialność jako nabywca zorganizowanej części przedsiębiorstwa. Skarżący podniósł, że Naczelnik Urzędu Celnego w C. postanowieniem z [...] października 2010 r. wszczął postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia odpowiedzialności osoby trzeciej jedynie za zaległości podatkowe "K." S.J. Na żadnym etapie postępowania, postanowienie to nie zostało uzupełnione o kwestię odpowiedzialności z tytułu odsetek podatkowych. Ponadto decyzja organu podatkowego I instancji nakładająca odpowiedzialność w zakresie odsetek podatkowych została wydana po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania takiej decyzji, wobec czego niezbędne jest jej wyeliminowanie z obrotu prawnego. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w W., podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji, wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest zasadna jedynie w odniesieniu do części zarzutów. I. Zakres i przesłanki odpowiedzialności osób trzecich za zaległości podatkowe podatnika zostały określone w Dziale III rozdział 15 Ordynacji podatkowej. O odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej organ podatkowy orzeka w drodze decyzji (art. 108 § 1 Ordynacji podatkowej); przy czym, w myśl art. 108 § 2 pkt 2 tej ustawy, postępowanie w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej nie może zostać wszczęte m.in. przed dniem doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Decyzja będąca przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie dotyczy orzeczenia o odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej za zaległości spółki w podatku akcyzowym powstałe w roku 2005. Zgodnie z art. 8 ustawy z dnia 7 listopada 2008 r. o zmianie ustawy Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 209, poz. 1318), do odpowiedzialności podatkowej osób trzecich za zaległości podatkowe powstałe przed dniem wejścia w życie noweli (tj. przed dniem 1 stycznia 2009 r.) stosuje się art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej w dotychczasowym brzmieniu. Art. 115 § 1 Ordynacji podatkowej (w brzmieniu obowiązującym w roku 2005) stanowił, że wspólnik spółki cywilnej, jawnej, partnerskiej oraz komplementariusz spółki komandytowej albo komandytowo-akcyjnej odpowiada całym swoim majątkiem solidarnie ze spółką i z pozostałymi wspólnikami za zaległości podatkowe spółki i wspólników, wynikające z działalności spółki. Przepis ten stosuje się również do odpowiedzialności byłego wspólnika za zaległości podatkowe z tytułu zobowiązań powstałych w okresie, gdy był on wspólnikiem. Art. 115 § 4 Ordynacji przewiduje wyjątek od zasady określonej w art. 108 § 2 pkt 2 - uzależniającej możliwość wszczęcia postępowania w sprawie odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej od doręczenia decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego podatnika. Stanowi on, że orzeczenie o odpowiedzialności wspólnika m.in. spółki jawnej, za zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań podatkowych powstałych w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 1 nie wymaga uprzedniego wydania decyzji, o których mowa w art. 108 § 2 pkt 2. W tym przypadku określenie wysokości zobowiązań podatkowych spółki, orzeczenie o odpowiedzialności płatnika (inkasenta), zwrocie zaliczki na naliczony podatek od towarów i usług lub określenie wysokości należnych odsetek za zwłokę następuje w decyzji orzekającej o odpowiedzialności wspólników. Celem regulacji zawartej w art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej jest odstąpienie od wymogu przewidzianego w art. 108 § 2 pkt 2 tej ustawy, co z pewnością ma wpływ na szybkość postępowania. Możliwe jest wydanie jednej decyzji, w której następuje zarówno określenie wysokości zobowiązania podatkowego spółki, jak i orzeczenie o odpowiedzialności podatkowej wspólników lub byłych wspólników. Nie oznacza to jednak, że organ podatkowy w każdym przypadku jest zobligowany do zastosowania tej procedury i wydania jednej decyzji określającej - z jednej strony zobowiązanie podatkowe spółki osobowej, a z drugiej orzekającej o odpowiedzialności solidarnej wszystkich wchodzących w rachubę osób trzecich. Zawarty w art. 115 § 4 Ordynacji podatkowej zwrot "nie wymaga uprzedniego wydania decyzji", należy bowiem odczytywać w ten sposób, że w postępowaniu w sprawie odpowiedzialności wspólnika spółki jawnej za zaległości podatkowe tej spółki, organ podatkowy może skorzystać z wcześniej wydanej decyzji wymiarowej, w której określono spółce wysokość zobowiązania podatkowego. Dopiero w przypadku braku takiej decyzji, postępowanie będzie łączyło w sobie elementy postępowania wymiarowego oraz postępowania zmierzającego do wydania decyzji o odpowiedzialności osoby trzeciej; (por. Wyrok NSA z dnia 17 stycznia 2012 r. sygn. I FSK 466/11). Art. 115 § 4 Ordynacji ma także ten skutek, że jeżeli organ podatkowy wybierze - tak jak w niniejszej sprawie - odrębne orzekanie o wymiarze zobowiązań podatkowych spółki osobowej i o odpowiedzialności wspólników, to zwolniony jest z konieczności oczekiwania z wszczęciem postępowania w sprawie odpowiedzialności wspólników na doręczenie decyzji określającej wysokość zobowiązania podatkowego. Wynika to z tego, że jeżeli określenie zobowiązania spółki może nastąpić w tej samej decyzji, co orzeczenie o odpowiedzialności wspólników, to wcześniejsze wydanie odrębnej decyzji określającej wymiar podatków spółki upoważnia organ podatkowy do wydania decyzji, o której mowa w art.108 § 1 Ordynacji (wnioskowanie argumentum a major ad minus). W badanym przypadku organ nie miał zatem obowiązku zawieszać postępowania z urzędu na podstawie art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji. Mógł wszcząć postępowanie i orzec o odpowiedzialności Skarżącego tuż po wydaniu decyzji wymiarowej przez organ podatkowy I instancji. Jak wynika z akt sprawy decyzja Naczelnika Urzędu Celnego w C. orzekająca o odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe spółki jawnej "K." wydana została [...] grudnia 2010 r., natomiast decyzja wymiarowa pierwszoinstancyjna – [...] września 2010 r., a odwoławcza Dyrektora Izby Celnej [...] grudnia 2010 r. Organy prawidłowo zatem poprzedziły decyzję orzekającą o odpowiedzialności Skarżącego określeniem wymiaru zobowiązań spółki. Miały także prawo wydać tę decyzję nie oczekując na to, by decyzja wymiarowa stała się ostateczna. Tym samym chybiony jest zarzut naruszenia art. 108 § 1 w zw. z art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji poprzez niezawieszenie postępowania i wydanie orzeczenia o odpowiedzialności Skarżącego zanim decyzja podatkowa dotycząca zobowiązań podatkowych "K." S.J. stała się ostateczna. W przypadku orzekania o odpowiedzialności wspólników spółek osobowych wymóg zawieszenia postępowania określony w art. art. 201 § 1 pkt 5 Ordynacji nie ma zastosowania. Wynika to wprost z treści tego przepisu, który wskazuje na zastrzeżenia określone w art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4. II. 1. Niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 108 w zw. z art. 107 § 1 i § 2 pkt 2 Ordynacji podatkowej poprzez brak wskazania w zaskarżonej decyzji, iż odpowiedzialność Skarżącego jest solidarna z innymi podmiotami określonymi według nazwy, które także taką odpowiedzialność ponoszą. Ordynacja podatkowa samodzielnie nie reguluje zasad odpowiedzialności solidarnej odsyłając w tym zakresie wprost do unormowań ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 ze zm.). W tej ustawie odpowiedzialność solidarna unormowana została przepisami działu I tytułu II Księgi trzeciej (art. 366 – 378 k.c.). Zgodnie z art. 369 k.c. zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej. O solidarnej odpowiedzialności osób trzecich wymienionych w Rozdziale 15 Działu III Ordynacji podatkowej można zatem mówić tylko wtedy, gdy ustawa taką solidarność pomiędzy współodpowiedzialnymi wprowadza. Tymczasem o ile art. art. 107 § 1 i 115 § 1 Ordynacji przewidują solidarną odpowiedzialność wspólnika, ze spółką oraz pozostałymi wspólnikami, a art. 112 § 1 Ordynacji - solidarną z podatnikiem odpowiedzialność nabywcy za powstałe do dnia nabycia zaległości podatkowe związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, to brak w Ordynacji przepisu, który stanowiłby o solidarnej odpowiedzialności wzajemnej wszystkich kategorii współodpowiedzialnych osób trzecich, w tym przypadku nabywcy przedsiębiorstwa i wspólników spółki jawnej. Z tego względu podnoszona w skardze okoliczność, że toczy się równolegle postępowanie na podstawie art. 112 § 1 Ordynacji w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności nabywcy przedsiębiorstwa spółki nie powoduje by, jak mylnie sądzi Strona, zaskarżona decyzja powinna była stanowić o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego z nabywcą przedsiębiorstwa. W sentencji zaskarżonej decyzji mowa jest o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego ze spółką i pozostałymi wspólnikami; wobec pozostałych osób toczą się odrębne postępowania podatkowe; a więc spełnione zostały wymogi art. 107 § 1 i art. 115 § 1 Ordynacji w zakresie orzeczenia o solidarności odpowiedzialności podatkowej wspólnika. (por. Uchwała NSA z 9 marca 2009 r. sygn. I FPS 4/08). III. Nie uzasadnia uwzględnienia skargi zarzut naruszenia art. 107 § 2 pkt 2 w zw. z art. 165 § 1 O.p. poprzez rozstrzygnięcie sprawy w przedmiocie odpowiedzialności z tytułu odsetek podatkowych, chociaż postępowanie zostało wszczęte tylko w zakresie odpowiedzialności z tytułu zaległości podatkowych. Zgodnie z art. 165 § 1 Ordynacji podatkowej postępowanie podatkowe wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Wszczęcie postępowania z urzędu następuje w formie postanowienia (§ 2 cytowanego przepisu). Wszczynając postępowanie podatkowe organ podatkowy nie ma obowiązku określenia w sposób szczegółowy tego postępowania. Pojęcie "postępowanie podatkowe w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej ", oznacza postępowanie, które może się zakończyć decyzją orzekającą o odpowiedzialności za: zaległości podatkowe, podatki niepobrane oraz pobrane, a niewpłacone przez płatników lub inkasentów, odsetki za zwłokę od zaległości podatkowych, niezwrócone w terminie zaliczki naliczonego podatku od towarów i usług oraz za oprocentowanie tych zaliczek, koszty postępowania egzekucyjnego obciążające podatnika. To, że art. 107 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej wymienia odrębnie rodzaje należności budżetowych za które odpowiadają wymienione w następnych przepisach Rozdziału 15 osoby trzecie, nie oznacza, że równocześnie każda z tych kategorii należności jest samoistną podstawą wszczęcia postępowania podatkowego. W postanowieniu o wszczęciu postępowania wydanym w niniejszej sprawie istotnie mowa jest o wszczęciu postępowania podatkowego wobec Skarżącego w sprawie orzeczenia o odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej za zaległości podatkowe firmy "K.". Jednakże tego rodzaju brak precyzji w określeniu przedmiotu postępowania nie stanowi naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy; a tylko tego typu kwalifikowane naruszenia procedury zgodnie z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej P.p.s.a.) stanowić mogą podstawę uwzględnienia skargi. IV. Także zarzuty naruszenia: art. 213 § 2 Ordynacji podatkowej (poprzez uzupełnienie decyzji w zakresie odpowiedzialności za odsetki podatkowe nie dotkniętej wadą niekompletności, lecz błędnym rozstrzygnięciem brakiem wskazania konkretnych kwot odsetek) oraz art. 208 § 1 w zw. z art. 118 § 1 O.p. (poprzez orzeczenie o odpowiedzialności w zakresie odsetek podatkowych po upływie terminu przedawnienia prawa do wydania decyzji) nie zasługują na uwzględnienie. Art. 213 § 2 Ordynacji przewiduje, że organ podatkowy może z urzędu, w każdym czasie, uzupełnić albo sprostować decyzję w zakresie m.in. rozstrzygnięcia. W decyzji organu I instancji z [...] grudnia 2010 r. orzeczono o odpowiedzialności Skarżącego za odsetki od wymienionych zaległości nie podając ich wysokości. Tego typu brak rozstrzygnięcia mógł zatem zostać usunięty poprzez wydanie decyzji uzupełniającej w zakresie określenia kwot odsetek za które odpowiada Skarżący. Jednocześnie nie można uznać, by wydanie decyzji orzekającej o odpowiedzialności Strony za odsetki nastąpiło z uchybieniem terminowi z art. 118 § 1 Ordynacji podatkowej. Organ wydał decyzję orzekającą odpowiedzialności za zaległości spółki i za odsetki [...] grudnia 2010 r., a więc w terminie do jej wydania, natomiast późniejsze uzupełnienie (określenie kwot odsetek) stanowiło jedynie uszczegółowienie zakresu tej odpowiedzialności. V. Nie jest powodem do uwzględnienia skargi fakt uchylenia w dniu 31 stycznia 2012 r., wyrokiem WSA w Warszawie, sygn. III SA/Wa 867/11, decyzji wymiarowej Dyrektora Izby Celnej w W. z [...] grudnia 2010 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym za poszczególne miesiące od stycznia do grudnia 2005 r. Albowiem: po pierwsze - sąd rozpoznając sprawę ocenia legalność zaskarżonej decyzji biorąc pod uwagę stan faktyczny z dnia orzekania przez organ podatkowy II instancji; zdarzenia zaszłe po tym dniu nie mogą zatem wpływać na rozstrzygnięcie sądu; po drugie - w obrocie prawnym w dalszym ciągu pozostaje decyzja wymiarowa Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. z [...] września 2010 r.; a jak wskazano wyżej orzeczenie o odpowiedzialności wspólników spółki jawnej (art.115 § 4 Ordynacji) może nastąpić jednocześnie z orzeczeniem o wymiarze. Oznacza to uprawnienie do wydania decyzji w przedmiocie odpowiedzialności wspólników przed rozstrzygnięciem odwoławczym w sprawie wymiaru. VI. Sąd uwzględnił skargę w części dotyczącej orzeczenia o wysokości odsetek za zwłokę, za które odpowiedzialność ponosi Skarżący. Skarżący zarzucił, że przy obliczaniu odsetek organ nie uwzględnił przerw w ich zapadalności wynikających z art. 54 § 1 pkt 3, 4 i 7 Ordynacji. O ile zarzut naruszenia art. 54 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej ( "Odsetek nie nalicza się (...) w przypadku zawieszenia postępowania z urzędu - od dnia wydania postanowienia o zawieszeniu postępowania do dnia doręczenia postanowienia o podjęciu zawieszonego postępowania") jest bezzasadny; w sprawie nie wystąpił bowiem obowiązek zawieszenia postępowania, co wyjaśnione zostało w pkt I uzasadnienia wyroku. To pozostałych zarzutów skargi sąd w oparciu o przedłożone akta postępowania administracyjnego ocenić nie może. Zaznaczyć należy, że zgodnie z art. 133 § 1 P.p.s.a. Sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy. Podstawą orzekania przez sąd jest zatem przedstawiony przez organ podatkowy materiał dowodowy zgromadzony w toku całego postępowania podatkowego. Sąd bierze ponadto pod uwagę fakty powszechnie znane (art. 106 § 4 P.p.s.a.), a także dowody uzupełniające z dokumentów, o których mowa w art. 106 § 3 P.p.s.a. Art. 54 § 1 pkt 3 i 7 Ordynacji podatkowej stanowi, że odsetek nie nalicza się: - pkt 3 - za okres od dnia następnego po upływie terminu, o którym mowa w art. 139 § 3, do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego, jeżeli decyzja organu odwoławczego nie została wydana w terminie, o którym mowa w art. 139 § 3; pkt 7- za okres od dnia wszczęcia postępowania podatkowego do dnia doręczenia decyzji organu pierwszej instancji, jeżeli decyzja nie została doręczona w terminie 3 miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Jednocześnie § 2 pozwala, przepisu § 1 pkt 3 i 7 nie stosować, jeżeli do opóźnienia w wydaniu decyzji przyczyniła się strona lub jej przedstawiciel lub opóźnienie powstało z przyczyn niezależnych od organu. Z porównania dat wszczęcia postępowania kontrolnego - 2 marca 2007 r. i doręczenia decyzji wymiarowej Dyrektora UKS – [...] września 2010 r. wynika, że termin, o którym mowa w art. 54 § 1 pkt 7 został znacznie przekroczony, w aktach sprawy brak natomiast materiału dotyczącego przyczyn tego opóźnienia. Zważywszy, że w orzeczeniu z dnia 18 października 2011 r. SK 2/10 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 31 ust. 1 ustawy z 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (w brzmieniu do dnia 30 czerwca 2010 r.) w zakresie w jakim wyłączał stosowanie w postępowaniu kontrolnym art. 54 Ordynacji podatkowej jest niezgodny z Konstytucją, wyjaśnienie przyczyn opóźnienia w wydaniu decyzji ma istotny wpływ na sposób wyliczenia odsetek, za które odpowiada Skarżący. Organ rozstrzygnie kwestie wysokości odsetek za zwłokę, za które odpowiada Skarżący po wyjaśnieniu przyczyn opóźnienia w wydaniu decyzji. Z uwagi na braki w ustalenia faktycznych dotyczących sposobu obliczania okresów za które nalicza się w niniejszej sprawie odsetki, sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. uwzględnił skargę częściowo, uchylając decyzję w części dotyczącej rozstrzygnięcia o odpowiedzialności Skarżącego za odsetki za zwłokę od zaległości spółki K., w pozostałej części na podstawie art. 151 P.p.s.a. Sąd skargę oddalił. O wykonalności decyzji orzeczono na podstawie art. 152 P.p.s.a., a o kosztach postępowania na podstawie art. 200 i art. 206 P.p.s.a.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło