III SA/Łd 587/12

Dnia 24 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , Protokolant ref. staż. Bartosz Adamus, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 sierpnia 2012 roku sprawy ze skargi W. O. i G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym oddala skargę. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. prowadził wobec W. O. i G. O. postępowanie egzekucyjne w oparciu o tytuł wykonawczy z dnia [...] r. nr [...], wystawiony na podstawie decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] określającej zobowiązanie ww. podatników w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001. W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego, organ egzekucyjny zawiadomieniem z dnia [...] r. dokonał zajęcia prawa majątkowego stanowiącego wierzytelność z rachunku bankowego G. O. oraz W. O. w A.S.A. w K. Powyższe zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności w dniu 4 października 2007 r., natomiast zobowiązanym w dniu 3 października 2007 r. wraz z odpisem tytułu wykonawczego nr [...]. W dniu [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wydał decyzję, którą uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. nr [...] określającą zobowiązanie W. O. i G. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. ponownie określił zobowiązanie W. O. i G. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 r. Postanowieniem z dnia [...]r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zwrócił Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w R. sprawę określenia zobowiązania G. O. i W. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2001 w celu dokonania wymiaru uzupełniającego poprzez zmianę decyzji z dnia [...] r. W dniu [...] r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. wydał decyzję, którą zmienił decyzję z dnia [...] r. w zakresie wysokości zobowiązania oraz zaległości podatkowej. Decyzją z dnia [...] r. Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości decyzję Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji, który decyzją z dnia [...] r. ponownie określił zobowiązanie G. O. i W. O. w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2001 rok, nadając jednocześnie decyzji rygor natychmiastowej wykonalności. Z uwagi na powyższe wierzyciel dokonał aktualizacji tytułu wykonawczego Nr [...] w dniu [...] r., [...] r. i [...] r. Odpis zaktualizowanego w dniu [...] r. tytułu wykonawczego został doręczony zobowiązanym w dniu 26 lutego 2010 r. wraz z zawiadomieniem z dnia [...] r. o zajęciu wierzytelności w banku B. S.A. w W.. W dniu 5 marca 2010 r. do Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. wpłynęło pismo z dnia [...] r., w którym skarżący wnieśli skargę na czynności egzekucyjne polegające na naruszeniu - art. 40 § 2 k.p.a. poprzez doręczanie korespondencji dotyczącej przedmiotowego postępowania egzekucyjnego z pominięciem ustanowionego pełnomocnika - bezpośrednio zobowiązanym oraz w trybie art. 33 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym - zarzut przedawnienia egzekwowanego obowiązku. Strona wskazała, że od decyzji wymiarowej Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. zostało wniesione odwołanie, którego organ odwoławczy nie rozpoznał w terminie wynikającym z art. 70 § 1 o.p., a zatem uległo ono przedawnieniu. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. na podstawie art. 123 § 1 k.p.a. w związku z art. 18, art. 34 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oddalił zarzut przedawnienia obowiązku objętego zaktualizowanym tytułem wykonawczym Nr [...]. W złożonym środku zaskarżenia na powyższe postanowienie skarżący podnieśli zarzuty analogiczne do zawartych w piśmie z dnia [...] r. Ponadto, z uwagi na zaistniałe uchylenie decyzji wymiarowych, zakwestionowali prawidłowość dokonanych aktualizacji tytułu wykonawczego nr [...]. Zarzucili również doręczanie bezpodstawnych aktualizacji tytułu wykonawczego zobowiązanym, z pominięciem ustanowionego pełnomocnika. Strona wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz umorzenie postępowania egzekucyjnego ze względu na przedawnienie. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 17, art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. i umorzył postępowanie w I instancji. W uzasadnieniu organ wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego w R. postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] i uchylił dokonane dotychczas czynności egzekucyjne. Organ odwoławczy powołując się na treść art. 105 k.p.a. i art. 144 k.p.a. podniósł, że w związku z umorzeniem wobec skarżących postępowania egzekucyjnego rozpatrywanie podniesionego w tym postępowaniu zarzutu przedawnienia stało się bezprzedmiotowe. W skardze z dnia 1 lipca 2010 r. G. i W. O zarzucili ww. postanowieniu naruszenie przepisu art. 6, art. 7, art. 8 i art. 9 k.p.a., poprzez uchylanie się od wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nieinformowanie pełnomocnika strony o okolicznościach faktycznych i prawnych. Zdaniem skarżących naruszono również przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. poprzez wydanie w tym trybie zaskarżonego postanowienia i uchylanie się od orzekanie co do istoty sprawy, art. 40 § 2 k.p.a. poprzez wybiórcze doręczanie korespondencji pełnomocnikowi oraz art. 107 § 3 k.p.a. poprzez niewskazanie w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia w jaki sposób przywołane postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. miałoby odpierać zarzut przedawnienia. Strona wniosła o uchylenie postanowienia oraz zwrot kosztów postępowania. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko. Postanowieniem z dnia [...] r. referendarz sądowy przyznał skarżącym prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Postanowieniem z dnia 16 listopada 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Ł. na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne do czasu rozpoznania sprawy o sygn. akt III SA/Łd 547/10 w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Postanowieniem z dnia 10 lipca 2012 r. postępowanie podjęto z uwagi na oddalenie przez Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. II FSK 944/11 z dnia 13 czerwca 2012 r.) skargi kasacyjnej strony od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Ł. w sprawie o sygn. akt III SA/Łd 547/10, oddalającego skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...]. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga W. O. i G. O. nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy zaznaczyć, że zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 t.j.), sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd ocenia czy orzeczenie organu jest zgodne z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji (postanowienia), a sąd rozpatrując skargę rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżonemu postanowieniu nie można postawić zarzutu naruszenia przepisów prawa materialnego bądź prawa procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przedmiotem oceny Sądu jest postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., wydane po rozpoznaniu zażalenia skarżących na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...] r. w przedmiocie oddalenia zarzutu przedawnienia obowiązku objętego zaktualizowanym tytułem wykonawczym Nr [...]. Mocą zaskarżonego postanowienia Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. uchylił w całości postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. i umorzył postępowanie w pierwszej instancji. Przystępując do rozważań należy podnieść, że na podstawie art. 18 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zwanej dalej u.p.e.a. (tekst jedn. Dz. U. z 2005r., nr 229, poz. 1954 ze zm.), o ile przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, rozstrzygnięcie i zajmowane przez organ egzekucyjny lub wierzyciela stanowisko w sprawach dotyczących postępowania egzekucyjnego następuje w formie postanowienia. Na postanowienie to służy zażalenie, jeżeli niniejsza ustawa lub Kodeks postępowania administracyjnego tak stanowi. Zażalenie wnosi się do organu odwoławczego za pośrednictwem organu egzekucyjnego w terminie 7 dni od dnia doręczenia lub ogłoszenia postanowienia. Zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. W świetle zaś art. 138 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego, zwanego dalej k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której: 1) utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo 2) uchyla zaskarżoną decyzję w całości albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy bądź uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji, albo 3) umarza postępowanie odwoławcze. Jak wynika z art. 144 k.p.a. w sprawach nie uregulowanych w niniejszym rozdziale do zażaleń mają odpowiednie zastosowanie przepisy dotyczące odwołań. Zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. zostało wydane w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. w związku z art. 144 k.p.a. oraz art. 17 i 18 u.p.e.a. Sąd stwierdza, że w okolicznościach przedmiotowej sprawy podjęte rozstrzygnięcie nie narusza prawa. Z akt sprawy wynika bowiem, iż organ odwoławczy oparł swoje rozstrzygnięcie na fakcie wydania w dniu [...] r. przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec W. i G. O. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia [...] r. oraz uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjnych z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku. Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 i art. 144 k.p.a. w związku z art. 17 i art. 18 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, uchylił postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w R. z dnia [...]r. w części dotyczącej umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na wygaśnięcie egzekwowanego obowiązku i na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. i orzekł o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z uwagi na nieistnienie egzekwowanego obowiązku, natomiast w pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Należy również zaznaczyć, iż wyrokiem z dnia 13 stycznia 2011 r. w spr. o sygn. akt III SA/Łd 547/10 Wojewódzki Sad Administracyjny w Łodzi oddalił skargę W. O. i G. O. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., a Naczelny Sąd Administracyjny w dniu 13 czerwca 2012 r. oddalił wniesioną przez stronę skargę kasacyjną od powyższego wyroku (sygn. II FSK 944/11). W ocenie Sądu, Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zasadnie przyjął, iż umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących na podstawie tytułu wykonawczego Nr [...] powoduje konieczność uchylenia postanowienia o oddaleniu zgłoszonego w tym postępowaniu egzekucyjnym zarzutu przedawnienia obowiązku objętego tytułem wykonawczym Nr [...] i umorzenia w tym zakresie postępowania w pierwszej instancji. Umorzenie postępowania egzekucyjnego czyniło bowiem bezprzedmiotowym orzekanie w sprawie zasadności podnoszonego w tym postępowaniu zarzutu przedawnienia. Podkreślić wypada, że przepis art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. wprowadza wyjątek od obowiązku rozstrzygnięcia istoty sprawy, pozwalając organowi odwoławczemu na ograniczenie się tylko do wyeliminowania decyzji organu pierwszej instancji. Organ odwoławczy nie ma jednak swobody w wyborze tego sposobu zakończenia postępowania odwoławczego. Ograniczenie bowiem wynika z kryterium umorzenia postępowania pierwszej instancji, a zatem tylko do przypadków gdy to postępowanie było bezprzedmiotowe. Przesłanka bezprzedmiotowości wystąpi, gdy brak było podstaw prawnych do merytorycznego rozpoznania danej sprawy w ogóle, bądź nie było podstaw do jej rozpoznania w drodze postępowania administracyjnego, czy też tylko w drodze postępowania administracyjnego prowadzonego przed tym organem w pierwszej instancji (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 1996, s. 590; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ w K. z dnia 1 lipca 1999 r. , sygn. akt I SA/Ka 2437/97, publ. LexPolonica; wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 lipca 1986 r., sygn. akt II SA 1829/85, publ. ONSA 1986/2 poz. 43). Bezprzedmiotowość postępowania administracyjnego oznacza, że brak jest któregoś z elementów materialnego stosunku prawnego, a wobec tego nie można wydać decyzji załatwiającej sprawę przez rozstrzygnięcie jej co do istoty. Bezprzedmiotowość postępowania wynikać będzie z kilku różnych przyczyn, które można podzielić na podmiotowe (co nie kłóci się z formułą przepisu stanowiącego o "bezprzedmiotowości") oraz przedmiotowe (por. B. Adamiak, J. Borkowski Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. 8. wydanie Wydawnictwo C.H. BECK Warszawa 2006, s. 489). Wobec powyższego z uwagi na niesporny fakt umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec skarżących w oparciu o tytuł wykonawczy Nr [...], z całą pewnością bezprzedmiotowe stało się rozpatrywanie zarzutu przedawnienia, zgłoszonego w tym postępowaniu. Powyższe rozważania, jak również treść wskazanych przepisów prawa wskazują, iż Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. zasadnie uchylił postanowienie oddalające zarzuty i umorzył postępowanie pierwszej instancji uznając je za bezprzedmiotowe. Odnosząc się do zarzutów sformułowanych w skardze na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] r., dotyczących naruszenia art. 6, 7, 8, 9 k.p.a. poprzez uchylanie się od wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, nieinformowanie ustanowionego pełnomocnika strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, mających wpływ na ustalenie praw i obowiązków strony, Sąd stwierdza, że warunkiem uwzględnienia skargi z powodu naruszenia przepisów postępowania innych niż dające postawę do wznowienia postępowania administracyjnego jest ustalenie, że stwierdzone naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Innymi słowy, Sąd uchylając decyzję (postanowienie) na tej podstawie będzie musiał wskazać, że gdyby nie było stwierdzonego w postępowaniu sądowym naruszenia przepisów postępowania, to rozstrzygnięcie sprawy najprawdopodobniej mogłoby być inne. W przedmiotowej sprawie Sąd nie dopatrzył się po stronie organu orzekającego naruszenia przepisów postępowania w stopniu uzasadniającym uchylenia zaskarżonego postanowienia. W szczególności w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia organ odwoławczy oczywiście nie mógł orzec o prawach i obowiązkach strony (czego domagał się pełnomocnik skarżącego) bowiem takie rozstrzygnięcie jest cechą decyzji orzekających co do istoty sprawy, tymczasem w przedmiotowej sprawie Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. działając w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2 k.p.a. umorzył postępowanie pierwszej instancji, co jak wyjaśniono wyżej jest dopuszczalnym wyjątkiem od zasady orzekania co do istoty sprawy, uzasadnionym w okolicznościach przedmiotowej sprawy. Sąd nie dopatrzył się również "wybiórczego" doręczania korespondencji pełnomocnikowi skarżących w niniejszym postępowaniu. Na marginesie warto zaznaczyć, iż pełnomocnik skarżących w istocie domaga się od organów egzekucyjnych i Sądu stwierdzenia, iż zobowiązanie podatkowe skarżących w podatku dochodowym do osób fizycznych za rok 2001 uległo przedawnieniu z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 70 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa. Tymczasem, z uwagi na fakt, iż zarówno decyzje określające W. O. i G. O. wysokość podatku dochodowego od osób fizycznych za rok 2001, jak i rozstrzygnięcia wydawane przez organy egzekwujące to zobowiązanie były już wielokrotnie przedmiotem kontroli zarówno niniejszego Sądu jak i Naczelnego Sądu Administracyjnego, to stanowisko w tym przedmiocie winno być pełnomocnikowi skarżących znane. W powoływanym wyżej wyroku z dnia 13 czerwca 2012 r. w spr. o sygn. akt II FSK 944/11 Naczelny Sąd Administracyjny oddalając skargę kasacyjną wniesioną przez W. O. i G. O. wyraźnie zaznaczył, iż w realiach rozpoznawanej sprawy należy uznać, że doszło do przerwania biegu przedawnienia zobowiązania podatkowego przez zastosowanie środka egzekucyjnego. Mowa tu o zajęciu rachunku bankowego skarżącego w banku "A" S.A., o którym to środku egzekucyjnym powiadomiono skarżących w dniu [...]7 roku jeszcze przed zamknięciem tegoż rachunku (k. 4-6 akt adm.). Ponieważ termin przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych upływał 31 grudnia 2007 roku zastosowanie wspomnianego środka egzekucyjnego doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia (art. 70 § 4 Ordynacji podatkowej). W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skutku tego nie uchylił fakt późniejszego uchylenia decyzji stanowiącej podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. W omawianym wyroku, Sąd nie podzielił zatem stanowiska skarżących, iż w sprawie doszło do przedawnienia zobowiązania podatkowego. Mając powyższe na uwadze skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Taka ocena jest wynikiem obowiązujących regulacji prawnych i wypływającego z nich wniosku, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. W tej sytuacji Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił. A. B.