I OZ 837/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Wiesław Morys po rozpoznaniu w dniu 26 września 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 131/12 o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi J. H. na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2011 r. postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, postanowieniem z dnia 19 sierpnia 2013 r., sygn. akt IV SAB/Wa 131/12, pozostawił bez rozpoznania wniosek J. H. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze jego skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2011 r. Sąd I instancji przedstawił następujący stan faktyczny: J. H. w piśmie z dnia 13 maja 2013 r. zamieścił wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jego skargi na bezczynność Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w rozpoznaniu wniosku z dnia [...] maja 2011 r. Powyższy wniosek zarządzeniem referendarza sądowego z dnia 10 czerwca 2013 r. pozostawiony został bez rozpoznania wobec niezłożenia go na urzędowym formularzu. Od powyższego zarządzenia skarżący, w piśmie z dnia 26 czerwca 2013 r., wniósł sprzeciw. Wobec powyższego zarządzeniem z dnia 4 lipca 2013 r. wezwano skarżącego do złożenia na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy, zobowiązując go do dokładnego wypełnienia formularza i odesłania Sądowi, w terminie siedmiu dni pod rygorem pozostawienia tegoż wniosku bez rozpoznania. Wezwanie powyższe, wraz ze stosownym pouczeniem o konsekwencjach jego niewykonania, zostało skutecznie doręczone skarżącemu w dniu 18 lipca 2013 r. Zatem siedmiodniowy termin do dokonania powyższej czynności bezskutecznie upłynął w dniu 25 lipca 2013 r. Pomimo tego skarżący nie wykonał wezwania Sądu, co zgodnie z art. 257 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270, ze zm.) - dalej: P.p.s.a., skutkowało pozostawieniem wniosku o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania. Zażalenie na postanowienie z dnia 19 sierpnia 2013 r. wniósł J. H., wskazując, że nie był zawiadomiony o tym, jakie dane ma wpisać w formularz dotyczący przyznania prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie jest zasadne. W pierwszej kolejności wskazać należy, że art. 246 § 1 P.p.s.a. przenosi na stronę obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub też, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Instytucja prawa pomocy ma bowiem na celu umożliwienie dochodzenia swoich praw przed sądem osobom o bardzo niskich dochodach lub całkowicie tych dochodów pozbawionych, które z uwagi na swą sytuację materialną, nie są w stanie pokryć kosztów związanych z postępowaniem sądowym. Jest to instytucja stanowiąca wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony. Strona, wszczynając postępowanie sądowe, powinna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku uprawdopodobnić w sposób wiarygodny i rzetelny, że zachodzą przesłanki do uwzględnienia wniosku. Oceniając wniosek o przyznanie prawa pomocy sąd nie kieruje się w tym zakresie zasadami słuszności, lecz bada stan majątkowy i rodzinny wnioskodawcy. Jedynym kryterium oceny wniosku jest więc kryterium majątkowe. Z postanowień art. 246 § 1 P.p.s.a. wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy, a rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Wskazać również należy, że zgodnie art. 246 § 1 P.p.s.a., strona ma bezwzględny obowiązek wykazania, iż nie ma środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania lub też, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. W tym celu, zgodnie z art. 252 P.p.s.a., żądanie zgłasza się na odpowiednim formularzu, w którego rubryki wpisuje się szczegółowe informacje o stanie rodzinnym i majątkowym, dzięki czemu sąd ma możliwość całościowej oceny sytuacji majątkowej wnioskodawcy i może wydać właściwe rozstrzygnięcie w zakresie prawa pomocy. Strona, zwracając się o pomoc prawną, ma obowiązek wypełnić wszystkie rubryki w formularzu PPF. Zarządzeniem z dnia 4 lipca 2013 r. skarżący został wezwany przez Sąd I instancji do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu PPF (formularz ten został doręczony skarżącemu wraz z wezwaniem). Z uwagi na to, że skarżący nie wykonał wezwania Sądu i nie nadesłał wniosku o przyznanie prawa pomocy na urzędowym formularzu w terminie 7 dni od dnia jego otrzymania, Sąd I instancji zasadnie pozostawił wniosek skarżącego w tym przedmiocie bez rozpoznania. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.