I OSK 1163/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Pocztarek po rozpoznaniu w dniu 14 czerwca 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T.G. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1430/12 o odrzuceniu skargi T.G. na działanie Prezydenta m.st. Warszawy postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2012 r., sygn. akt IV SA/Wa 1430/12, odrzucił skargę T.G. na działanie Prezydenta m.st. Warszawy. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd wskazał, iż T.G. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie skargę na działania Prezydenta m.st. Warszawy polegające na doprowadzeniu do zaniedbań grobów rewolucjonistów hiszpańskich zmarłych w Polsce, a pochowanych na Powązkach Wojskowych w Warszawie. Skarżący wskazał na zły stan tablic z danymi poległych żołnierzy. Uznał, iż działania organu w tym zakresie są łamaniem prawa, w tym Konwencji Genewskiej. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał wniesioną skargę za niedopuszczalną i polegającą odrzuceniu. Zdaniem Sądu treść skargi T.G. jednoznacznie wskazuje, iż nie ma ona cech środka prawnego uregulowanego w przepisach postępowania administracyjnego lub innych procedurach, a za to zawiera zarzut wadliwej działalności organu. W ocenie Sądu wystąpienie skarżącego stanowi więc skargę na działanie organu administracji w rozumieniu art. 227 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) – dalej: K.p.a., a w sprawach tego rodzaju sądy administracyjne nie są właściwe. Dlatego na mocy art. 58 § 1 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej P.p.s.a., orzekł jak wyżej. Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia wniósł T.G., zarzucając naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy tj.: 1) art. 138 P.p.s.a.; 2) art. 3 § 2 pkt 4 i pkt 8 P.p.s.a. W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie oraz zasądzenie kosztów postępowania wraz z kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zdaniem skarżącego kasacyjnie Sąd błędnie zakwalifikował pismo skarżącego, bowiem T.G. wniósł skargę na bezczynność organu, a nie na działanie Prezydenta m. st. Warszawy. Tym samym rzeczywisty przedmiot zaskarżenia oraz przedmiot zaskarżenia wynikający z sentencji wyroku wraz z jego uzasadnieniem, to całkowicie odmienne stany faktyczne i prawne. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zasługuje na uwzględnienie, a zaskarżone postanowienie pomimo błędnej podstawy prawnej odpowiada prawu. Zgodnie z art. 183 § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 P.p.s.a., zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. W pierwszej kolejności wskazać należy, że Sąd I instancji oparł zaskarżone postanowienie na błędnej podstawie prawnej. Skoro bowiem uznał, iż skarga wniesiona przez T.G. stanowi skargę w rozumieniu art. 227 K.p.a. nie podlegającą kognicji sądów administracyjnych winien odrzucić ją na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., a nie w oparciu o art. 58 § 1 pkt 6 P.p.s.a. Uchybienie to nie miało jednak wpływu na końcowy wynik sprawy, zwłaszcza że kwestia ta jest niejednolicie postrzegana w orzecznictwie. Przechodząc do rozpoznania dalszych zarzutów skargi kasacyjnej wskazać należy, że zgodnie z art. 3 § 2 P.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4a. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego orzekającego w niniejszej sprawie przedmiot skargi złożonej przez skarżącego do sądu wojewódzkiego nie spełnia warunków określonych w art. 3 § 2 P.p.s.a., zatem Sąd I instancji zasadnie zakwalifikował ją jako skargę powszechną, o której mowa w art. 227 K.p.a. W orzecznictwie sądowoadministracyjnym utrwalony jest pogląd, iż w sprawach dotyczących postępowania skargowego nie przysługuje skarga do sądu administracyjnego. Działania podejmowane przez organ w trybie postępowania w sprawie skarg i wniosków, normowane przepisami Działu VIII K.p.a., nie mają formy aktu lub czynności, o jakich mowa w art. 3 § 2 P.p.s.a. Tym samym, skarga złożona do Sądu I instancji powinna zostać odrzucona na podstawie art. 58 § 1 pkt 1 P.p.s.a., jako nienależąca do właściwości sądu administracyjnego. Podkreślić należy, iż w postępowaniu skargowym uregulowanym w Dziale VIII K.p.a. nie rozstrzyga się konkretnej sprawy administracyjnej, w konsekwencji nie kończy się ono wydaniem decyzji administracyjnej czy podobnego aktu. Skarga z art. 227 K.p.a. jest bowiem odformalizowanym środkiem ochrony różnych interesów jednostki, nie dającym podstaw do uruchomienia dalszego trybu instancyjnego. Tym samym ocena prawidłowości prowadzenia postępowania skargowego w trybie przepisów Działu VIII K.p.a. nie podlega kognicji sądów administracyjnych (p. postanowienie NSA z dnia 9 grudnia 1999 r., III SAB 7/99, opubl. ONSA 2001 r. nr 1 poz. 27, LEX nr 40203, które to stanowisko zachowało aktualność po reformie sądownictwa administracyjnego i jest powszechnie podzielane przez judykaturę). Tak też oceniły charakter skargi sądy obu instancji wypowiadając się w sprawie w materii prawa pomocy (p. postanowienie NSA z dnia 12 października 2012r., sygn. akt I OZ 768/12). Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 138 P.p.s.a. zauważyć trzeba, że skarga T.G. nosi wszelkie cechy skargi o jakiej mowa w art. 227 Kpa, która może dotyczyć w szczególności zaniedbania lub nienależytego wykonywania zadań przez właściwe organy lub ich pracowników. Tymczasem w niniejszej sprawie strona skarżaca kasacyjnie w toku postępowania administracyjnego jak i postępowania przed sądami administracyjnymi nie sprecyzowała w sposób dostateczny na czym polegać miała bezczynność organu, a w szczególności jakiego orzeczenia czy czynności organ nie podjął. Z pewnością natomiast skarga w której podnosi się jedynie ogólnikowe stwierdzenia, że organ "dopuszcza się bezczynności, zaniedbywania obowiązków, przewlekłości i matactwa postępowań dotyczących zaniedbania stanu grobów rewolucjonistów hiszpańskich" nie jest skargą określoną w art. 3 § 2 pkt 1-4a, a tylko w tych przypadkach sądy administracyjne są władne rozpoznać skargę na bezczynność. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 182 § 1 i 3 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, gdyż przepisy art. 209 i art. 210 P.p.s.a. mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania między stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną należne od Skarbu Państwa przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258 - 261 wskazanej ustawy. Stosownie do § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 z późn. zm.), pełnomocnik skarżącego powinien złożyć stosowny wniosek w wojewódzkim sądzie administracyjnym wraz z oświadczeniem, o jakim mowa w tym przepisie.