I OZ 1001/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jolanta Rudnicka po rozpoznaniu w dniu 24 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 12 września 2013 r., sygn. akt II SA/Wr 444/12 odmawiające przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D.W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenia na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Gminy T. sprawy rozgraniczenia i odmowy wyznaczenia dodatkowego terminu postanawia oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu postanowieniem z dnia 12 września 2013 r. sygn. akt II SA/Wr 444/12 odmówił skarżącym D. W. i M. W. przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi D. W., M. W., J. W. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie uznania za nieuzasadnione zażalenia na niezałatwienie w terminie przez Burmistrza Gminy T. sprawy rozgraniczenia i odmowy wyznaczenia dodatkowego terminu. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że wnioskodawcy w złożonym w dniu 3 czerwca 2013 r. na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy zażądali zwolnienia ich z kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata. W uzasadnieniu wniosku wskazali, że uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi [...] zł, a wśród posiadanych składników majątkowych wymienili udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. [...] m2. Wezwanie referendarza sądowego o sprecyzowanie i udokumentowanie przez wnioskodawców swojej sytuacji finansowej i majątkowej (doręczone wnioskodawczyni w dniu 11 lipca 2013 r.) zostało pozostawione bez odpowiedzi. Postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r. referendarz sądowy odmówił przyznania wnioskodawcom prawa pomocy. Na powyższe postanowienie wnioskodawcy w dniu 3 września 2013 r. wnieśli sprzeciw. Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu mając na uwadze treść art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnym (t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.), zwanej dalej p.p.s.a., ponownie rozpoznał na podstawie zebranego materiału dowodowego wniosek strony o przyznanie prawa pomocy. Sąd wskazał, że prawo pomocy w zakresie całkowitym może być przyznane, gdy wnioskodawca wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a.). Wnioskodawcy w rozpoznawanej sprawie nie dopełnili tego obowiązku zarówno przy złożeniu wniosku, jak również na etapie wniesienia sprzeciwu, chociaż to na wnioskodawcach ciążył obowiązek nie tylko rzetelnego i wyczerpującego przedstawienia swojej aktualnej sytuacji materialnej, ale także udokumentowania przedstawionych we wniosku okoliczności. Pisma procesowe wnioskodawców zasadniczo nie zawierają istotnych dla rozpatrzenia wniosków informacji. Trudno w nich nawet znaleźć powód dla którego wnioskodawcy występują w ogóle z żądaniem przyznania im prawa pomocy. Z pism tych wynika jedynie, że wnioskodawcy nie mają nikogo na utrzymaniu, uzyskują dochód w wysokości [...] zł netto i posiadają udziały we własności działek gruntu o łącznej pow. [...] m2. Tak przedstawiona przez wnioskodawców sytuacja materialna nie pozwala na uznanie, że należy ich zakwalifikować, jako osoby uprawnione do skorzystania z instytucji prawa pomocy, w szczególności jeśli weźmie się dodatkowo pod uwagę fakt, że jedynym aktualnym kosztem sądowym jest wpis sądowy od zażalenia w wysokości 100 zł. W tej sytuacji Sąd uznał, że brak jest podstaw do przyznania skarżącym prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Zażalenie na powyższe postanowienie wnieśli D. W. i M. W.. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. W myśl art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a., przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Z konstrukcji powołanej normy prawnej wynika, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii zależy od tego, co zostanie przez stronę udowodnione, przy czym stosownie do treści art. 255 powołanej ustawy, jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Niedopełnienie - nawet w części - obowiązku złożenia przez stronę dodatkowego oświadczenia, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy. Wskazać ponadto trzeba, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest obowiązek ponoszenia kosztów sądowych przez wnoszącego skargę. Zwolnienie od tegoż obowiązku ma charakter wyjątkowy i muszą za nim przemawiać uzasadnione okoliczności faktyczne wskazujące, iż obiektywna sytuacja finansowa strony nie daje jej możliwości zgromadzenia odpowiednich środków na poniesienie kosztów sądowych. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazali, że znajduje się w sytuacji materialnej uzasadniającej przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Należy bowiem zauważyć, że mimo wezwania nie udzielili żądanych informacji, które pozwoliłyby ocenić Sądowi ich stan materialny i możliwości płatnicze w kontekście spełniania przesłanki z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. Nie ulega wątpliwości, iż dla takiej oceny niewystarczające były zawarte we wniosku oświadczenia strony. Skoro skarżący nie wykazali, że nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania, Sąd pierwszej instancji zasadnie wywiódł, iż wniosek o ustanowienie adwokata i zwolnienie z kosztów sądowych jest niezasadny, co skutkować musiało odmową przyznania prawa pomocy. Brak jest tym samym podstaw do uwzględnienia zażalenia i wzruszenia zaskarżanego postanowienia. Ze wskazanych wyżej przyczyn, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., postanowił jak w sentencji.