III SA/Po 491/12

Dnia 29 sierpnia 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Barbara Koś Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Małgorzata Górecka (spr.) Protokolant: st. sekr. sąd. Janusz Maciaszek po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi T W na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej z dnia roku nr w przedmiocie odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych oddala skargę Decyzją z dnia 03.11.2011 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił T W stwierdzenia nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 112.200 zł od umowy sprzedaży nieruchomości dokonanej w dniu 05.08.2011r. W uzasadnieniu organ stwierdził, że przedmiotem powyższej umowy notarialnej było nabycie przez T W i U W nieruchomości : - od L S i J S prawa wieczystego użytkowania gruntu o pow. 23,30 ha – działki w miejscowości G nr ... oraz własności budynków posadowionych na tym gruncie – całość stanowiła gospodarstwo rolne - od A S i S S udziały po ½ nieruchomości zabudowanej – prawo wieczystego użytkowania gruntu o pow. 10,34 ha – działki w miejscowości G nr ... oraz własności posadowionych na nich budynków – całość stanowiła gospodarstwo rolne. We wniosku o zwrot nadpłaty strona powołała się na art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wprowadzający zwolnienie podatkowe od przeniesienia własności nieruchomości lub ich części wraz z częściami składowymi, w drodze umów sprzedaży pod warunkiem, że w chwili dokonania czynności nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Sporna nieruchomość została nabyta w celu włączenia jej w skład gospodarstwa rolnego nabywcy. Organ I instancji stwierdził, iż na skutek umowy nie nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości gruntów a wyłącznie prawa ich użytkowania wieczystego, wobec czego w stanie faktycznym sprawy nie było przesłanek do zastosowania zwolnienia podatkowego. Prawo użytkowania wieczystego jest czymś odmiennym od prawa własności, co wynika bezpośrednio z odpowiednich regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym. W odwołaniu od decyzji zarzucono organowi naruszenie art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, wnosząc o jej uchylenie i wydanie decyzji stwierdzającej powstanie nadpłaty. W uzasadnieniu podniesiono, iż skutek przeniesienia użytkowania wieczystego jest tożsamy z przeniesieniem prawa własności. Dla zwolnienia podatkowego istotny winien być skutek danej czynności cywilnoprawnej, a więc włączenie danej nieruchomości do gospodarstwa rolnego nabywcy. Dyrektor Izby Skarbowej w P decyzją z 09.02.2012 r. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Organ stwierdził, że prawo użytkowania wieczystego jest prawem pośrednim pomiędzy prawem własności a ograniczonymi prawami rzeczowymi, co oznacza, iż na gruncie postanowień Kodeksu cywilnego skutki przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nie mogą być tożsame z przeniesieniem prawa własności nieruchomości. Precyzyjny przepis art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych musi być przy tym interpretowany literalnie, nie rozszerzająco, gdyż dotyczy on uzyskiwania przywileju finansowego w postaci zwolnienia podatkowego. Bez znaczenia jest wobec tego skutek prawno – gospodarczy w postaci włączenia spornej nieruchomości do gospodarstwa rolnego nabywcy. W skardze do WSA strona powtórzyła generalnie argumenty dotyczące tego, że zwolnienie podatkowe winno obejmować również umowy przeniesienia użytkowania wieczystego nieruchomości, albowiem liczy się przede wszystkim ostateczny efekt czynności w postaci powiększenia gospodarstwa rolnego nabywcy. W odpowiedzi na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, powołując się na uzasadnienie swojej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Na podstawie umowy notarialnej zawartej w dniu 05.08.2011 r. nastąpiło nabycie przez T W i U W nieruchomości : - od L S i J S prawa wieczystego użytkowania gruntu o pow. 23,30 ha – działki w miejscowości G nr .......... oraz własności budynków posadowionych na tym gruncie – całość stanowiła gospodarstwo rolne - od A S i S S udziały po ½ nieruchomości zabudowanej – prawo wieczystego użytkowania gruntu o pow. 10,34 ha – działki w miejscowości G nr ... oraz własności posadowionych na nich budynków – całość stanowiła gospodarstwo rolne. Od powyższej umowy sprzedaży nabywcy uiścili wymagany podatek od czynności cywilnoprawnej, którego płatnikiem był notariusz. We wniosku o zwrot nadpłaty podatnicy powołali się na art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wprowadzający zwolnienie podatkowe od przeniesienia własności nieruchomości lub ich części wraz z częściami składowymi, w drodze umów sprzedaży pod warunkiem, że w chwili dokonania czynności nabyte grunty stanowią gospodarstwo rolne w rozumieniu przepisów o podatku rolnym lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Sporna nieruchomość została nabyta w celu włączenia jej w skład gospodarstwa rolnego nabywcy. Niniejszy postępowaniem sądowoadministracyjnym objęta została wyłącznie skarga T W albowiem prawomocnym postanowieniem wydanym w sprawie o sygn. akt III SA/Po 492/12 Sąd odrzucił skargę wniesioną przez U W. Sąd stwierdził po przeanalizowaniu akt sprawy, że organy podatkowe obu instancji zasadnie uznały, iż na skutek powyższej umowy nie nastąpiło nabycie prawa własności nieruchomości gruntów a wyłącznie prawa ich użytkowania wieczystego, wobec czego w stanie faktycznym sprawy nie było przesłanek do zastosowania zwolnienia podatkowego. Prawo użytkowania wieczystego jest czymś odmiennym od prawa własności, co wynika bezpośrednio z odpowiednich odrębnych regulacji zawartych w Kodeksie cywilnym. Wbrew twierdzeniom strony prawo użytkowania wieczystego nie może być wobec tego utożsamiane w żaden sposób z prawem własności, jako najszerszym prawem do rzeczy. Prawo użytkowania wieczystego jest niewątpliwie prawem pośrednim pomiędzy prawem własności a ograniczonymi prawami rzeczowymi, co oznacza, iż na gruncie postanowień Kodeksu cywilnego skutki przeniesienia prawa użytkowania wieczystego nie mogą być tożsame z przeniesieniem prawa własności nieruchomości. Zdaniem Sądu precyzyjny i jednoznaczny przepis art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych musi być przy tym interpretowany literalnie, nie rozszerzająco, gdyż dotyczy on uzyskiwania przywileju finansowego w postaci zwolnienia podatkowego. Bez znaczenia jest wobec tego skutek prawno – gospodarczy w postaci włączenia spornej nieruchomości do gospodarstwa rolnego nabywcy. Organ II instancji zasadnie podkreślił w odpowiedzi na skargę, że zgodnie z poglądami doktryny, orzecznictwa sądowoadministracyjnego i konstytucyjnego przy dokonywaniu interpretacji prawa podatkowego niewątpliwy prymat przypisuje się wykładni ściśle gramatycznej. Tymczasem językowy sens wykładni treści przepisu art. 9 pkt. 2 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wprowadzający zwolnienie podatkowe jedynie od przeniesienia własności nieruchomości lub ich części wraz z częściami składowymi nie może budzić zdaniem Sądu wątpliwości. Błędne jest także rozumowanie strony skarżącej, iż jedynie najważniejszy w omawianym zwolnieniu podatkowym jest skutek w postaci tego, iż nabyte grunty ( czy to w wyniku przeniesienia własności czy też prawa użytkowania wieczystego zd. strony) w chwili dokonania tej czynności (tu zawarcia umowy sprzedaży) stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład gospodarstwa rolnego będącego własnością nabywcy. Otóż jest w istocie zupełnie inaczej bowiem nie każde przeniesienie własności nieruchomości w wyniku sprzedaży korzysta ze zwolnienia, o którym mowa w omawianym przepisie art. 9 ustawy a jedynie takie, które spełnia ten warunek. Tak więc jedynie takie przeniesienie własności nieruchomości w drodze umowy sprzedaży będzie objęte owym zwolnieniem jeżeli w chwili dokonania sprzedaży nabyte tą drogą grunty stanowią gospodarstwo rolne albo utworzą gospodarstwo rolne lub wejdą w skład już istniejącego gospodarstwa rolnego będącego już własnością nabywcy. Niezasadne okazało się także odwołanie strony do przepisów o podatku rolnym na potrzeby zwolnienia podatkowego w podatku od czynności cywilnoprawnych. otóż owo odwołanie się ustawodawcy do tych przepisów ma jedynie związek z definiowaniem pojęcia gospodarstwa rolnego a ściślej oceny czy nieruchomości w tym wypadku (zwolnienia podatkowego) zostały nabyte na cele dotyczące gospodarstwa rolnego. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( t. j. – Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ) oddalił skargę.