II OZ 380/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Aleksandra Łaskarzewska po rozpoznaniu w dniu 22 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 28 marca 2013 r. sygn. akt II SA/Bk 516/12 o odmowie przyznania skarżącej prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K.Z. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Suwałkach z dnia [...] maja 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie ustalenia sposobu gospodarowania i warunków zabudowy postanawia: oddalić zażalenie Zaskarżonym postanowieniem Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku odmówił K.Z. przyznania prawa pomocy w zakresie obejmującym częściowe zwolnienie od kosztów sądowych. W uzasadnieniu Sąd powołał się na okoliczność, iż skarżąca we wniosku o przyznanie prawa pomocy wskazała, że jest właścicielką domu o pow. 100 m² oraz gospodarstwa rolnego o pow. 16, 2 ha. Dochody skarżącej wynoszą w skali roku 26.709,78 zł i uzyskiwane są z działalności rolniczej oraz dopłat do prowadzonej produkcji. Z kolei wydatki, na które składają się w większości nakłady na gospodarstwo, wynoszą około 24.000 zł. Sąd I instancji podkreślił, iż wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy był już raz przedmiotem rozpoznania tego Sądu, a wydane w tym przedmiocie postanowienie z dnia 27 września 2012 r., odmawiające uwzględnienia wniosku, stało się prawomocne, po wydaniu przez Naczelny Sąd Administracyjny postanowienia z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 966/12, którym oddalono zażalenie strony. Zdaniem Sądu I instancji sytuacja majątkowa i rodzinna skarżącej nie uległa od tamtej pory znaczącej zmianie. Wojewódzki Sąd Administracyjny, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, uznał, iż K.Z. nie wykazała, aby nie był w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania i odmówił przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej zwanej P.p.s.a. Zażalenie na to postanowienie wniosła K.Z. stwierdzając, że nie przedstawiła żadnych nowych dowodów w sprawie, ale podtrzymuje w całości te dowody które były przedmiotem niniejszego postępowania. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy P.p.s.a. przyznanie prawa do pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania. Z powyższego wynika więc, że instytucja zwolnienia od kosztów ma charakter wyjątkowy i jest stosowana wobec osób o bardzo trudnej sytuacji materialnej, czyli takich, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są jakichkolwiek środków do życia, lub środki te są tak bardzo ograniczone, iż wystarczają jedynie na zaspokojenie podstawowych potrzeb życiowych. Jednocześnie wykazanie, iż strona rzeczywiście znajduje się w takiej trudnej sytuacji spoczywa na niej samej. Zatem w jej interesie jest zarówno jak najobszerniejszy opis stanu majątkowego, finansowego i rodzinnego oraz realnych możliwości płatniczych, a także jak najściślejsza współpraca z Sądem, który dąży do tego, aby sytuację strony w pełni wyjaśnić. Instytucja przyznania prawa pomocy wprowadzona została do postępowania sądowoadministracyjnego celem umożliwienia obrony swoich praw przed sądem osobom o znikomych dochodach, lub dochodów tych pozbawionym i znajdującym się w trudnej sytuacji materialnej. Skarżąca, jako osoba uzyskująca stały miesięczny dochód w kwocie znacznie przekraczającej najniższe krajowe wynagrodzenie – z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż dochód skarżącej uzyskiwany ze sprzedaży produktów rolnych oraz z dopłat unijnych do produkcji rolnej wynosi około 27 000 zł – nie może być za taką osobę uznana. Za całkowicie zasadne uznać należy zatem stanowisko Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który odmówił przyznania skarżącej prawa pomocy w żądanym zakresie, zaś zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z obowiązującymi przepisami. Podkreślenia wymaga też, że w analogicznej sytuacji zażalenie K.Z. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 27 września 2012 r. zostało prawomocnie oddalone postanowieniem Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 8 listopada 2012 r., sygn. akt II OZ 966/12. Oznacza to, że, w myśl art. 165 ustawy P.p.s.a., zmiana postanowienia z dnia 27 września 2012 r. mogłaby nastąpić jedynie w razie zmiany okoliczności sprawy. Stwierdzić jednak należy, że zmiana taka nie nastąpiła. Z uwagi na podniesione powyżej okoliczności oraz brak wykazania K.Z. zaistnienia przesłanek do przyznania jej prawa pomocy w żądanym zakresie, jak również wobec niepodniesienia w zażaleniu zarzutów naruszenia prawa, Naczelny Sąd Administracyjny uznał zaskarżone postanowienie za wydane zgodnie z prawem i orzekł jak w sentencji, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.