I SA/Bk 196/12
WyrokWSA w Białymstoku2012-08-29
Skład orzekający: Jacek Pruszyński, Sławomir Presnarowicz, Urszula Barbara Rymarska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy decyzja Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o odmowie umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy może zostać utrzymana, gdy skarżąca wykazuje trudną sytuację finansową i konieczność opieki nad przewlekle chorym mężem?Ratio decidendi
Wojewódzki Sąd Administracyjny uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa ZUS, ponieważ organ nieprawidłowo ocenił materiał dowodowy dotyczący sytuacji majątkowej, rodzinnej i zdrowotnej skarżącej, w szczególności nie uwzględnił dokumentów potwierdzających wysokie koszty utrzymania oraz konieczność opieki nad przewlekle chorym mężem. Organ błędnie uznał, że skarżąca posiada możliwości spłaty należności, mimo że przedstawione dowody wskazywały na przeciwną sytuację. Ponadto decyzja nie zawierała szczegółowego uzasadnienia, co uniemożliwiało jej właściwą kontrolę sądową.Stan faktyczny
Skarżąca A. B. złożyła wniosek o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od września 2001 r. do września 2004 r., wskazując na trudną sytuację finansową i konieczność opieki nad przewlekle chorym mężem. Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił umorzenia, uznając, że skarżąca posiada stałe źródło dochodów i nie zachodzi całkowita nieściągalność należności. Skarżąca odwołała się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, stwierdził niewykonalność decyzji do czasu uprawomocnienia się wyroku oraz zasądził od Prezesa ZUS na rzecz skarżącej kwotę 257 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Jacek Pruszyński, Sędziowie sędzia WSA Sławomir Presnarowicz, sędzia WSA Urszula Barbara Rymarska (spr.), Protokolant Beata Rusiecka, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi A. B. na decyzję Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. z dnia [...] kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy za okres od września 2001 r. do września 2004 r. 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w W. na rzecz skarżącej A. B. kwotę 257 zł (słownie: dwieście pięćdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.
Pełnomocnik A. B. złożył wniosek o umorzenie w całości należności mocodawczyni z tytułu składek wobec Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (FUS), Funduszu Ubezpieczenia Zdrowotnego (FUZ) i Funduszu Pracy (FP) wraz z odsetkami. Wskazał na trudną sytuacją finansową oraz materialną, w której się znajduje się A. B. (dalej również jako skarżąca). Ponadto poinformował, iż nie może ona podjąć zatrudnienia z powodu konieczności sprawowania opieki nad schorowanym mężem, który wymaga stałej opieki. Dodał, że działalność gospodarcza prowadzona była przez jej byłego męża - R. K. Skarżąca utrzymuje się jedynie z renty inwalidzkiej i zasiłku opiekuńczego obecnego męża w łącznej wysokości 1213 euro. Z wniosku wynika, że zamieszkuje razem z nim we Włoszech.
Decyzją z [...] lutego 2012 r. nr [...] Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odmówił skarżącej umorzenia należności z tytułu składek wobec FUS, FUZ i FP za okres wrzesień 2001 r. – wrzesień 2004 r. w łącznej kwocie 46.654,62 zł. Organ ten ustalił, że skarżąca nie została zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako pracownik. Nie figuruje też jako płatnik składek. Przebywa obecnie w Rzymie i pozostaje na utrzymaniu męża Z. G. B. otrzymującego zasiłek opiekuńczy oraz rentę inwalidzką w wysokości około 1213 euro. Mąż skarżącej jest osobą schorowaną po przebytym udarze mózgu. Wymaga stałej opieki osób trzecich. Jest niezdolny do samodzielnej egzystencji. Ponosi dodatkowe koszty związane z rehabilitacją. Skarżąca nie figuruje w ewidencji osób otrzymujących świadczenie socjalne z MOPS w H. W latach 2009-2010 nie składała zeznań podatkowych w kraju. Nie figuruje też w ewidencji gruntów i budynków powiatu [...] i [...] ani w ewidencji gruntów miasta B. Miesięczne koszty eksploatacji oraz zaspokajania podstawowych potrzeb życiowych skarżącej zamieszkałej w Rzymie wynoszą około 1713 euro.
Organ pierwszej instancji uznał, że nie zachodzi całkowita nieściągalność należności, a także nie stwierdził okoliczności uzasadniających umorzenie mimo braku ich całkowitej nieściągalności.
W wyniku ponownego rozpatrzenia wniosku, decyzją z [...] kwietnia 2012 r.
nr [...], Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych utrzymał mocy ww. rozstrzygnięcie.
Organ nie uznał za udowodnione, że w przypadku skarżącej zachodzi całkowita nieściągalność, o której mowa w art. 28 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Dz. U. z 2009 r., Nr 205, poz. 1585
ze zm. (w dalszej części uzasadnienia w skrócie: "u.s.u.s."). Wskazał, że prowadzona wobec skarżącej egzekucja należności z tytułu składek była nieskuteczna. W dniu
[...] sierpnia 2003 r. tytuły wykonawcze zostały zwrócone przez Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w B. wraz z postanowieniem o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z [...] czerwca 2003 r. z powodu braku możliwości ustalenia miejsca pobytu skarżącej. Zdaniem organu rentowego umorzenie postępowania egzekucyjnego z tego powodu nie może być odebrane jako spełnienie przesłanki, o której mowa w art. 28 ust. 1 pkt 5 u.s.u.s.
Rozpatrując zaś wniosek na podstawie § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U.
Nr 141, poz. 1365), Prezes ZUS stwierdził, że przedłożona dokumentacja medyczna potwierdziła, że obecny mąż skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga opieki osób trzecich. Powyższe nie uniemożliwia jednak zapłaty przedmiotowych zobowiązań wobec ZUS. Organ uznał, że skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródło dochodów
w postaci renty i zasiłku opiekuńczego, a więc przesłanka określona w § 3 ust. 1
pkt 3 rozporządzenia nie została spełniona. Dodał, że istnieje możliwość regulowania zadłużenia w dłuższym okresie czasu, na przykład w układzie ratalnym odpowiednio dopasowanym do warunków materialnych strony.
Organ podniósł, że umorzenie należności na podstawie oświadczenia osoby zobowiązanej, że nie jest w stanie zaspokoić potrzeb życiowych nie jest wystarczające. Prowadząc działalność gospodarczą płatnik musi liczyć
się z koniecznością zapłaty należności, gdyż to należy do jego obowiązków, zaś odstąpienie od realizacji tego obowiązku ma charakter zupełnie wyjątkowy. Uwzględniając osiągane przez męża dochody nie można przyjąć, że skarżąca
nie ma obiektywnych możliwości spłaty zadłużenia wobec ZUS i że uregulowanie tego zadłużenia pozbawi rodzinę możliwości zaspokajania niezbędnych potrzeb życiowych. Za zaspokojenie niezbędnych potrzeb życiowych trzeba uznać taką sytuację osoby zobowiązanej, w której spłata zobowiązań wobec ZUS może spowodować trwałe zagrożenie zapewnienia minimum socjalnego - ubóstwo. Minimum socjalne zaś to taka sytuacja człowieka, w której zaspokajanie potrzeb życiowych jest na generalnie niskim poziomie, ale jeszcze wystarczającym dla reprodukcji sił witalnych człowieka na każdym etapie jego biologicznego rozwoju, dla posiadania i wychowania potomstwa oraz dla utrzymania więzi ze społeczeństwem. Organ zwrócił ponadto uwagę, że skarżąca nie posiada orzeczenia
o niepełnosprawności. Nie ma zatem przeciwwskazań do podjęcia zatrudnienia.
Odnosząc się do kwestii prowadzenia działalności gospodarczej organ podkreślił, że w postępowaniu o umorzenie należności z tytułu składek nie jest możliwe kwestionowanie prowadzenia działalności gospodarczej tym bardziej,
że przepisy ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych określają wprost kogo uznaje się za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przez byłego męża, jako nie odnosząca się do przesłanek określonych w przepisach, nie może więc stanowić podstawy do umorzenia należności z tytułu składek.
Końcowo Prezes ZUS zauważył, że pomimo wiedzy o istniejącym zadłużeniu od 2004 r. skarżąca nie podjęła najmniejszej próby spłaty powyższych należności.
W postępowaniu nie zostały też przedłożone żadne informacje potwierdzające fakt poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia. Zgromadzony materiał dowodowy nie potwierdził więc,
iż z uwagi na sytuację majątkową, rodzinną lub zdrowotną skarżąca nie jest w stanie spłacić przedmiotowych należności wobec ZUS, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla niej i rodziny.
Nie godząc się z takim rozstrzygnięciem skarżąca reprezentowana przez pełnomocnika wywiodła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
w Białymstoku wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm przepisanych.
W skardze zarzucono naruszenie: (1) art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1
i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, poprzez przekroczenie granic uznania administracyjnego, polegające na przyjęciu, iż nie umorzenie należności zobowiązanej wobec ZUS i w konsekwencji obowiązek zapłacenia składek nie spowoduje pozbawienia zobowiązanej i jej męża możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych oraz polegające na przyjęciu,
że konieczność sprawowania przez zobowiązaną opieki nad przewlekle chorym mężem nie pozbawia jej możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego jej opłacenie należności wobec ZUS; (2) art. 6 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, Dz. U. z 2000 r. 98, poz. 1071 ze zm. (dalej
w skrócie: "k.p.a."), poprzez niepowołanie jako podstawy prawnej decyzji
z 23 kwietnia 2012 r., art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., stanowiącego podstawę prawną wydania ww. rozporządzenia, bowiem zdaniem autora skargi, zarówno wskazane przepisy u.s.u.s. jak i powołane rozporządzenie stanowiły podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji; (3) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 11 k.p.a. i w zw. z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. polegające na przedwczesnym przyjęciu, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, bez przeprowadzenia przez ZUS postępowania wyjaśniającego, podczas gdy znane jest już aktualne miejsce pobytu skarżącej (4) art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu w sposób wyczerpujący zebranego i dostarczonego przez skarżącą materiału dowodowego oraz braku wzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego; (5) art. 35 § 3 w zw. z art. 36 § 1 k.p.a., polegające na nierozpatrzeniu sprawy w terminie wskazanym przez ZUS w zawiadomieniu;
(6) art. 7 poprzez niezałatwienie przez ZUS sprawy w wyznaczonym przez siebie terminie i nierozważenie w sposób wszechstronny interesu skarżącej i interesu organu a także art. 8 k.p.a. również poprzez niezałatwienie sprawy we wskazanym przez siebie terminie.
W odpowiedzi na skargę Prezes ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga została uwzględniona, gdyż zaskarżona decyzja narusza prawo
w stopniu, o jakim mowa w art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo
o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej w skrócie jako: u.p.p.s.a." W myśl wspomnianej regulacji zaskarżona decyzja winna ulec uchyleniu wtedy, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.
W omawianej sprawie podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji stało się uznanie za zasadne zarzutów niewłaściwego zastosowania art.28 ust. 3a u.s.u.s.
w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. oraz naruszenia przepisów proceduralnych tj. 77 §1 i art.80 k.p.a., polegające na nie rozpatrzeniu w sposób wystarczający zebranego materiału dowodowego, które wpłynęło na wadliwości jego oceny oraz art.107 § 3 k.p.a., w stopniu, który mógł mieć wpływ na wynik sprawy.
W przypadku zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne przesłanki ich umorzenia sformułowane zostały w art. 28 ust.1-3 u.s.u.s. oraz w § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. Przy czym w art. 28 ust. 2-3 u.s.u.s. przewidziana została możliwość umorzenia należności z tytułu składek wyłącznie w sytuacji ich całkowitej nieściągalności, i to w sposób wyznaczający wąskie granice swobodnemu uznaniu organu. Natomiast w ust. 3a tego artykułu oraz w § 3 rozporządzenia z 31 lipca
2003 r., dopuszczono możliwość umorzenia takich należności w uzasadnionych przypadkach także, gdy przewidziana w powołanym przepisie, całkowita nieściągalność nie zachodzi.
I tak całkowita nieściągalność, o której mowa w art.28 ust. 2 u.s.u.s., zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy
z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku,
z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W omawianej sprawie nie stwierdzono istnienia żadnej z okoliczności wskazujących na całkowitą nieściągalność zaległych składek na ubezpieczenia społeczne.
Odnosząc się do zarzutu przedwczesnego przyjęcia, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi całkowitą nieściągalność zaległych składek, podniesionego z uwagi na oparcie ustaleń na podstawie informacji z 2003 r., które zdaniem autora skargi spowodowało przedwczesne przyjęcie, że w sytuacji skarżącej nie zachodzi ich całkowita nieściągalność zauważyć należy, że z żądaniem umorzenie zaległości
z tytułu składek wystąpiła skarżąca. Tym samy to na niej ciążył obowiązek wykazania istnienia okoliczności, o których mowa w art.28 ust. 1-3 u.s.u.s. Organ administracji, co do zasady zobowiązany jest do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału (art.77 §1 k.p.a.), jednakże powyższe nie zwalnia strony od współdziałania w wyjaśnianiu okoliczności faktycznych, skoro nieudowodnienie bądź udowodnienie określonego faktu może prowadzić do wydania decyzji dla niej niekorzystnej (podobnie WSA w Gliwicach w wyroku o sygn. III Gl 207/11, LEX nr 989756).
W myśl postanowień art.75 §1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko,
co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, skoro strona nie przedstawiła żadnych dowodów pozwalających na ustalenie wystąpienia okoliczności o których mowa w art.28 ust.3 u.s.u.s., prawidłowo organ badając wystąpienie okoliczności wskazujących na całkowita nieściągalność oparł się
na dokumentach będących w jego posiadaniu w tym na treści postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego w B. z [...] czerwca 2003 r., znak: [...]. Tym samym za niezasadny uznano zarzut braku przeprowadzenia przez organ postępowania wyjaśniającego.
Przedmiotem sporu jest także to, czy w stanie faktycznym sprawy mógł mieć zastosowanie przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia
z 31 lipca 2003 r. I tak w myśl postanowień § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Zakład może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże,
że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności, 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Przy czym za "rodzinę" uważa się wspólnie zamieszkujące i gospodarujące z zobowiązanym osoby spokrewnione lub niespokrewnione pozostające z zobowiązanym
w faktycznym związku (§ 3 ust. 2 tego rozporządzenia).
Wspomniany przepis zawiera hipotezę, która przewiduje, że w przypadku, wystąpienia którejś z przewidzianych w niej przesłanek bądź też kilka naraz,
a zainteresowany złoży stosowny wniosek organ, zgodnie z dyspozycją tego przepisu, uzyskuje możliwość umorzenia w całości lub w części należności z tytułu zaległych składek, także w przypadku braku ich całkowitej nieściągalności. Okoliczności przewidziane w § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. dają organowi zdecydowanie szerszy zakres swobody uznania niż w przypadku przesłanek wymienionych w art.28 ust.3 u.s.u.s.
Kwestią niesporną są ustalenia organu dotyczące posiadanego przez skarżącą majątku oraz jej sytuacji finansowej, rodzinnej i zdrowotnej. Jednakże
z ustalonego stanu faktycznego organ wyprowadza wadliwe wnioski. Otóż z faktu,
że skarżąca i jej mąż posiadają stałe źródło dochodów w postaci renty i zasiłku opiekuńczego, organ wyprowadza niczym nieuzasadniony wniosek, że przesłanka określona w § 3 ust.1 pkt 1 rozporządzenia nie została spełniona. Zwłaszcza,
w świetle złożonych przez skarżącą do akt administracyjnych kopii dokumentów potwierdzających wysokość bieżących kosztów utrzymania jej i męża (k-142-152 akt admin.), z których wynika, że koszty trzymania są wyższe niż wysokość świadczeń stanowiących jedyne źródło utrzymania rodziny. Powyższe dokumenty zostały złożone przez skarżącą na poparcie swojego oświadczenia o stanie rodzinnym
i majątkowym oraz jej sytuacji materialnej, jednakże w uzasadnieniu skarżonej decyzji brak ustosunkowania się do tych dowodów.
Również ocena przedłożonej przez skarżącą dokumentacji medycznej dotycząca stanu zdrowia Pana Z. B. wskazuje na naruszenie § 3 ust 1 pkt 3 rozporządzenia. Wspomniany przepis wskazuje, że m.in. konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, która pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu pozwalającego na opłacenie należności, może być podstawą umorzenia należności z tytułu składek. Na potwierdzenie wystąpienia tej okoliczności skarżąca złożyła tłumaczenie z języka włoskiego: zaświadczenia lekarskiego z [...] stycznia 2012 r. (k-180 akt admin.) oraz wyroku sądu w Rzymie (k-38 akt admin.), których treść potwierdza, że mąż skarżącej w związku z porażeniem połowicznym, nieodwracalnym wymaga pomocy stałej oraz ciągłej opieki. Powyższe, jak wskazywała skarżąca nie pozwala jej na podjęcie dodatkowego zatrudnienia.
Tymczasem organ przyznając, że małżonek skarżącej jest osobą schorowaną i wymaga opieki osób trzecich, uznał, że stan męża skarżącej nie uniemożliwia spłaty zaległych należności. Brak przy tym w decyzji szczegółowego uzasadnienia przyczyn uznania nieistnienia w konkretnej sprawie okoliczności uzasadniających zastosowanie instytucji umorzenia zwłaszcza, że jest to decyzja negatywna dla skarżącej. Wypowiedź organu w kwestii oceny materiału dowodowego należy uznać za zbyt lakoniczną. Tymczasem w myśl postanowień art. 107 § 3 k.p.a.,
z uzasadnienia decyzji powinny wynikać motywy rozstrzygnięcia, tj. organ powinien
w sposób szczegółowy wskazać, dlaczego dał wiarę dowodom, na których oparł swe ustalenia oraz dlaczego odmówił wiarygodności dowodom przeciwnym.
Powyższe wskazuje na naruszenie art. 107 § 3 k.p.a. Jak słusznie zauważył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku w sprawie o sygn. akt III SA 3118/01 (publ. LEX 116545, POP 2004/4/77), brak prawidłowego uzasadnienia decyzji uniemożliwia jej właściwą kontrolę ze strony sądu. Skład orzekający w sprawie pogląd wyrażony
w przywołanym wyroku podziela i przyjmuje za swój.
Zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, o której mowa w art.7 k.p.a., w toku postępowania organy zobowiązane są podejmować wszelkie niezbędne działania
w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Realizacji tej zasady służą gwarancje zawarte w przepisach regulujących postępowanie dowodowe, w tym wyrażona w art.77 §1 k.p.a. zasada zupełności postępowania dowodowego w myśl, której, organ administracji publicznej obowiązany jest zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Zasada ta reguluje, więc zarówno sposób gromadzenia, jak i rozpatrywania materiału dowodowego i wymaga by organ zebrał cały materiał dowodowy niezbędny do prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy oraz przy rozpoznawaniu sprawy nie pominął żadnego z dowodów istotnych dla ustalenia stanu faktycznego sprawy. Pominięcie przez organ dowodu może nasuwać wątpliwości, co do prawidłowości ustalonego stanu faktycznego, jak i trafności oceny innych zebranych w sprawie dowodów w zgodzie z zasadą swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.), nakazującą dokonania oceny, czy dana okoliczność została udowodniona na podstawie całokształtu materiału dowodowego z zachowaniem reguł tej oceny tj. wiedzą i zasadami doświadczenia życiowego oraz prawidłami logiki.
Z powyższych regulacji wynika, że dopiero ustalenia dokonane w całokształcie materiału dowodowego, zgromadzonego i zbadanego w sposób wyczerpujący mogą wykluczyć zarzut dowolności oceny. W świetle powyższego zlekceważenie przez organ obowiązku rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie
w szczególności poprzez zaniechanie szczegółowego odniesienia się do dołączonych przez skarżącą dowodów potwierdzających wysokość ponoszonych kosztów utrzymania, wskazuje na zasadność podniesionych w skardze zarzuty naruszenia art. 77 §1 oraz 80 k.p.a.
Za niezasadny uznano natomiast zarzut naruszenia art. 6 k.p.a., podniesiony w skardze z uwagi na niepowołanie jako podstawy prawnej zaskarżonej decyzji przepisów art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s. oraz § 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. Podstawą wydania zaskarżonej decyzji stanowił, bowiem przepis art.138 § 1 pkt 1 k.p.a. Organ rozpoznając ponownie sprawę na mocy wskazanego przepisu utrzymał w mocy decyzję wydaną w I instancji, w której w sentencji powołano ww. przepisy będące podstawą orzekania w sprawie. Pamiętać należy, że organ dokonując oceny prawidłowość zaskarżonej decyzji nie ogranicza się tylko do zarzutów przedstawionych w odwołaniu, lecz ocenia ją także pod kątem przepisów prawa materialnego i procesowego, które mają zastosowanie w sprawie rozstrzygniętej decyzją organu I instancji. Tym samym należy uznać, że powyższa praktyka nie narusza prawa w stopniu, który mógłby mieć wpływ na wynik sprawy.
Pełnomocnik nie wskazał, jaki wpływ na wynik sprawy miało niezałatwienie sprawy w terminach określonych w art. 35 k.p.a., a tylko takie naruszenie prawa procesowego mogło by stać się podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji na mocy art.145 u.p.p.s.a. Również brak zawiadomienia o nowym terminie załatwienia sprawy (art.36 k.p.a.), jedynie w przypadku jego istotnego wpływu na wynik sprawy mógłby stać się podstawą uchylenia decyzji przez sąd. Powyższe naruszenia prawa nie wpływają na istotę rozstrzygnięcia, więc nie mogły się stać podstawą uchylenia zaskarżonej decyzji.
Jednakże mając na uwadze stwierdzone wyżej naruszenia prawa materialnego tj. art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 pkt 1 i 3 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r.) oraz naruszenie przepisów proceduralnych tj. 77 §1 i art.80 k.p.a., na mocy art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) u.p.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. O kosztach orzeczono na mocy art. 200 w zw. z art. 205 § 2 u.p.p.s.a., a o niewykonalności uchylonej decyzji na mocy art.152 tej ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło