I SA/Sz 413/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtysiak, Sędziowie Sędzia NSA Zygmunt Chorzępa,, Sędzia WSA Joanna Wojciechowska (spr.), Protokolant Edyta Wójtowicz, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 29 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K., W. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 16 marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie decyzji ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. I. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Wójta Gminy z dnia 2 stycznia 2012 r. Nr [...], II. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. Wójt Gminy D wydał w dniu [...] r. nakaz płatniczy nr [...] w sprawie łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. w kwocie [...]zł na rzecz podmiotu-R M W K. Wójt Gminy D postanowieniem z [...]r. wznowił postępowanie podatkowe w sprawie wymiaru podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2010r. ustalonego ww. decyzją na podstawie art. 241 §1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., Nr 8, poz. 60 ze zm.). Wójt Gminy D decyzją z dnia [...] r. nr [...]po wznowieniu postępowania: 1) uchylił decyzję Wójta Gminy D nr [...]z [...]r., określającą wysokość podatku łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r.; 2) ustalił zobowiązanie w podatku rolnym i od nieruchomości w łącznej kwocie [...]zł: - budynków mieszkalnych w kwocie [...]zł; - budynków związanych z działalnością gospodarcza w kwocie [...]zł; - gruntów związanych z działalnością gospodarczą w kwocie [...]zł; - gruntów rolnych w kwocie [...]zł. Wójt Gminy D wskazał, że wznowienie postępowania nastąpiło w związku z ustaleniami poczynionymi w toku postępowania w sprawie ustalenia zobowiązania w podatku od nieruchomości i podatku rolnego za 2009 r. Organ wskazał, że działalność podatników ma charakter całoroczny. Organ podał, że podatnicy złożyli informacje dot. przedmiotowej nieruchomości oraz wskazali, iż ww. nieruchomość jest zwolniona od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ wyjaśnił, iż podstawę kwalifikacji poszczególnych przedmiotów opodatkowania podatkami za 2010 r. ustalił na podstawie przeprowadzonych w 2009 r. oględzin nieruchomości i postępowania wyjaśniającego w sprawie podatków za 2009 r. oraz zapisów w ewidencji gruntów. Organ przedstawił sposób wyliczenia podatków za 2010 r. w formie tabeli. M K i W Ki złożyli odwołanie od powyższej decyzji i wnieśli o jej uchylenie. Decyzji zarzucili naruszenie art. 7 ust. 1 pkt 5, art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 2 ust. 2 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze decyzją z dnia [...]. nr [...] po rozpoznaniu odwołania podatników, utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Organ odwoławczy wskazał stan faktyczny w sprawie. Organ podał, że wznowienie posterowania jest nadzwyczajnym trybem wzruszenia decyzji ostatecznych. W sprawie zaistniał przesłanka do wznowienia postępowania zakończonego decyzją ostateczna, bowiem organ podatkowy w trakcie postępowania podatkowego prowadzonego na użytek wymiaru łącznego zobowiązania pieniężnego za 2009 r. dokonał nowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego, który był odmienny od stanu, leżącego u podstaw decyzji ostatecznej ustalającej wysokość łącznego zobowiązania pieniężnego za 2010 r. Ustalenia organu podatkowego wykazały, że w 2010 r., podobnie jak w 2009 r. na części gruntów rolnych i w posadowionych na nich budynkach prowadzona była działalność gospodarcza, podczas gdy w decyzji ostatecznej wszystkie grunty opodatkowano podatkiem rolnym, zaś budynki jako budynki mieszkalne i budynki pozostałe. Nowa wiedza o przedmiocie opodatkowania, zdaniem organu odwoławczego, dała podstawę do stwierdzenia, że wyszły na jaw nowe okoliczności sprawy wcześniej nieznane organowi podatkowemu, tj. wystąpiła przesłanka z art. 240 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej. Organ odwoławczy podał, że grunty i budynki należące do podatników były przez cały rok 2010 r. wykorzystywane do działalności gospodarczej. Organ przytoczył treść art. 1a ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 1 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Organ wskazał, że S U K J "M" nie był podatnikiem w niniejszej sprawie, dlatego też kwestia zwolnienia podatkowego, określonego w art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych nie miała znaczenia w tym postępowaniu. M K i W K złożyli skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie i zarzucili organowi naruszenie: - art. 233 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, przez jego błędną wykładnię; - art. 7 ust. 1 pkt 5 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2002 r., Nr 9, poz. 84 ze zm.), przez jego niezastosowanie; - art. 3 ust. 1 pkt 2 i ust. 3c ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, przez przyjęcie, iż skarżący są zobowiązani do ponoszenia podatku od nieruchomości za okres objęty zaskarżoną decyzją. Zdaniem podatników, S U K J "M" w B, w związku z wykorzystywaniem przedmiotowej nieruchomości na cel statutowy, tj. działalności wśród młodzieży i dzieci w zakresie oświaty, wychowania, nauki i techniki, kultury fizycznej i sportu, korzystało ze zwolnienia w podatku od nieruchomości na podstawie art. 7 ust.1 pkt 5 ustawy o podatkach i opłatach lokalnych. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, w odpowiedzi na skargę, wniosło o jej oddalenie i podtrzymało argumentację jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie z w a ż y ł, co następuje: Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 14 marca 2012 r., poz. 270), zwanej dalej "p.p.s.a.", Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz podaną podstawą prawną. Skarga była zasadna. Na wstępie rozważań podkreślić należy, że zaskarżona decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. utrzymująca w mocy decyzję Wójta Gminy D z dnia [...]r. została wydana w trybie postępowania wznowieniowego. Istotą sporu jest zatem ocena wystąpienia przesłanek do ewentualnego uchylenia decyzji podatkowej w trybie wznowienia postępowania podatkowego. Wskazać, że jedną z podstawowych zasad postępowania administracyjnego, w tym podatkowego jest zasada trwałości decyzji administracyjnej. Zasadę tę ustanawia art. 128 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.), zwana dalej "O.p.", zgodnie z którym decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym są ostateczne. Uchylenie lub zmiana tych decyzji, stwierdzenie ich nieważności lub wznowienie postępowania mogą nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w Ordynacji podatkowej oraz ustawach podatkowych. Przyjęte rozwiązanie wyznacza granice pojęcia decyzji ostatecznej oraz stanowi, że wydanie takiej decyzji jest ostatecznym załatwieniem sprawy administracyjnej. Zasada trwałości decyzji ostatecznych ma podstawowe znaczenie dla stabilizacji opartych na decyzji skutków prawnych, dlatego uchodzi za jedno z kardynalnych założeń całego systemu postępowania administracyjnego. Jest to tzw. domniemanie mocy obowiązującej decyzji. Ustawodawca dopuszcza możliwość zaistnienia sytuacji wyjątkowych, w których będzie można dokonać wyeliminowania rozstrzygnięć wadliwych. Celowi temu służą tzw. nadzwyczajne środki wzruszeń decyzji ostatecznych. Zostały one enumeratywnie wymienione w ordynacji podatkowej. Jednym z nich jest uchylenie w całości lub w części decyzji ostatecznej w trybie wznowienia postępowania podatkowego (art. 240-246 O.p.). Postępowanie wznowieniowe jest postępowaniem nadzwyczajnym, które toczy się w zawężonych ramach. Jego przedmiotem nie jest ponowne rozpoznanie sprawy we wszystkich jej aspektach, a jedynie zbadanie, czy zaszły wyjątkowe okoliczności wymienione w art. 240 § 1 Ordynacji podatkowej (por. wyrok NSA z dnia 22 maja 2003 r., III SA 2367/01, niepubl., Dowgier Rafał, Etel Leonard, Kosikowski Cezary, Pietrasz Piotr, Popławski Mariusz, Presnarowicz Sławomir, komentarz LEX 2009, Komentarz do art.240 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U.05.8.60), [w:] C. Kosikowski, L. Etel, R. Dowgier, P. Pietrasz, S. Presnarowicz, M. Popławski, Ordynacja podatkowa. Komentarz, LEX, 2009, wyd. III.). Z przepisu art. 243 § 2 O.p. wynika wprost, że postanowienie o wznowieniu postępowania stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy Jedną z przesłanek do wznowienia postępowania podatkowego jest wyjście na jaw istotnych dla sprawy nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji nieznanych organowi, który wydał decyzję (art. 240 § 1 pkt 5 ustawy Ordynacja podatkowa). Powyższy zapis wskazuje, że aby można było mówić o zaistnieniu tej przesłanki, muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności: 1) muszą wyjść na jaw nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, 2) musimy mieć do czynienia z nowymi okolicznościami lub nowymi dowodami, 3) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji, 4) nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Przesłanka istotnych okoliczności lub dowodów jest spełniona wtedy, gdy: - ujawnią się w sprawie nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody, - okoliczności te lub dowody będą miały charakter nowych w stosunku do przeprowadzonego dotąd postępowania wyjaśniającego, - powyższe okoliczności lub dowody muszą być istotne dla sprawy, czyli mogą mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie, więc wywołują konieczność uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej w całości lub w części (wyrok NSA z dnia 1 października 2003 r., III SA 2923/01, Biul. Skarb. 2004, nr 3, s. 22). Sformułowanie "wyjdą na jaw", użyte w art. 240 § 1 pkt 5 O.p., oznacza, że istotny jest moment ujawnienia danego dowodu lub okoliczności, czyli udostępnienia ich organowi, a nie moment faktycznego zapoznania się z nimi przez pracownika organu (por. wyrok NSA z dnia 26 kwietnia 2000 r., III SA 1454/99, ONSA 2001, nr 3, poz. 123). Pod pojęciem nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów należy rozumieć zarówno okoliczności lub dowody nowo odkryte, jak również po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. Okoliczności faktyczne lub dowody dla sprawy istotne to te, które dotyczą przedmiotu sprawy i mają znaczenie prawne, a więc mają w konsekwencji wpływ na zmianę treści decyzji w kwestiach zasadniczych (wyrok NSA z dnia 23 maja 2003 r., III SA 2484/01, niepubl.). Podstawę prawną rozstrzygnięć w rozpoznawanej sprawie stanowi art. 245 § 1 pkt 2 O.p., w myśl którego organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której odmawia uchylenia decyzji dotychczasowej w całości lub w części, jeżeli nie stwierdzi istnienia przesłanek określonych w art. 240 § 1. W rozpoznawanej sprawie organy podatkowe prowadziły postępowanie podatkowe z naruszeniem ww. przepisów postępowania. Okoliczności, na które powołały się organy podatkowe w postaci ustaleń kontrolnych dotyczących nieruchomości podatników w B dokonanych przez pracowników organu pierwszej instancji w 2009 r. nie posiadały waloru nowych okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 240 § 1 pkt 5 O.p. Jak wynika z protokołu oględzin, zawartego w aktach sprawy, oględziny przedmiotowej nieruchomości przez pracowników organu pierwszej instancji odbyły się w dniu 24 lipca 2009 r., zaś decyzja Wójta Gminy D dotycząca ustalenia łącznego zobowiązania podatkowego za 2010 r., która była przedmiotem wznowienia została wydana w dniu [...] r. Powyższe oznacza, iż nowe okoliczności, na które powołał się organ pierwszej instancji były mu już znane w dniu wydania własnej decyzji, tj. [...] r. i w związku z tym nie mogą być one podstawą do wznowienia postępowania w sprawie tej decyzji podatkowej. Powyższe naruszenia przepisów miały istotny wpływ na wynik sprawy, dlatego też koniecznym było uchylenie przez Sąd zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji. Przez przeoczenie Sąd nie orzekł o uchyleniu postanowienia Wójta Gminy D z [...] r., dlatego też organ pierwszej instancji zobowiązany jest do jego uchylenia, co jest konsekwencją uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji i poprzedzającej jej decyzji organu pierwszej instancji, z powodów wyżej opisanych. Wobec uchylenia przez Sąd zaskarżonej decyzji z przyczyn procesowych, ustosunkowanie się do zarzutów skargi nie było konieczne. Kwestia prawidłowości decyzji Wójta Gminy D z [...]r. pozostaje sprawą otwartą, gdyż organ podatkowy może przeanalizować prawidłowość jej wydania nie tylko w ramach przesłanek z art. 240 §1 o.p., lecz także przesłanek z art. 247 § 1 (m.in. pkt 2 i 5) o.p. Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c i art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji. Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania podatnikom, gdyż prawidłowo pouczeni w tej kwestii, z takim wnioskiem nie wystąpili.