I OZ 915/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Monika Nowicka po rozpoznaniu w dniu 14 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. D. i K. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 12 października 2012 r., sygn. akt II SA/Rz 698/12 o odrzuceniu wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 30 sierpnia 2012r., sygn. akt II SA/Rz 698/12 w sprawie ze skargi A. D. i K. S. na uchwałę Rady Gminy D. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej w D. postanawia: oddalić zażalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 12 października 2012 r. odrzucił, jako niedopuszczalny, wniosek A. D. i K. S. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w sprawie ze skargi A. D. i K. S. na uchwałę Rady Gminy D. z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie przekształcenia Publicznej Szkoły Podstawowej w D. . W uzasadnieniu swego postanowienia Sąd Wojewódzki wskazywał, że wyrokiem z dnia 30 sierpnia 2012 r. oddalił skargę w powyższej sprawie. W dniu [...] września 2012 r. A. D. i K. S. wnieśli do Sądu wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia ww. wyroku. W uzasadnieniu wniosku podano, że ich pełnomocnik w dniu rozprawy wyznaczonej na dzień 22 sierpnia 2012 r. przebywała na urlopie i na prośbę skarżących zapewniła substytucję. O treści wyroku wydanego w dniu 30 sierpnia 2012 r. dowiedziała się od skarżących po powrocie z urlopu tj. po dniu 4 września 2012 r. Wnioskodawcy podali, że w dniu powrotu z urlopu ich pełnomocnik poważnie zachorowała i w dniach od 5 do 7 września 2012 r. przebywała na zwolnieniu lekarskim. W tym samym czasie zachorował również jej syn, który z uwagi na wcześniejszą hospitalizację oraz stwierdzone zmiany padaczkowe, wymagał sprawowania nad nim osobistej opieki matki. Pełnomocnik skarżących dołączyła do wniosku kartę leczenia szpitalnego jej syna (od 21- 27 stycznia 2012r.) oraz zaświadczenie lekarskie wystawione na S. B. z dnia [...] września 2012 r., w którym stwierdzono drgawki gorączkowe w wywiadzie oraz dobry stan zdrowia dziecka. We wniosku wskazano, że powyższe okoliczności ustały w dniu 14 września 2012 r. Od dnia następnego rozpoczął zatem bieg 7 - dniowy termin do złożenia przedmiotowego wniosku. Powołując się na treść art. 85-87 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – (t. j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.), dalej "P.p.s.a.", Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie wskazywał, że termin do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego w niniejszej sprawie wyroku upływał w dniu 6 września 2012r. Pełnomocnik skarżących przebywała na zwolnieniu lekarskim do dnia 7 września 2012r. Do tego zatem dnia istniała przeszkoda w złożeniu przedmiotowego wniosku. Siedmiodniowy termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał więc w dniu 14 września 2012r. Wniosek o przywrócenie terminu został zaś złożony przez stronę w dniu 19 września 2012 r., a więc z uchybieniem terminu do dokonania ww. czynności, co skutkowało koniecznością jego odrzucenia. Na powyższe – zdaniem Sądu Wojewódzkiego - nie miały wpływu okoliczności związane z chorobą syna pełnomocnika skarżących. Podlegałyby one bowiem ocenie w ramach rozpoznania wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku, którego skarżący jednak nie złożyli. Sąd Wojewódzki wskazał również, że pełnomocnictwo substytucyjne udzielone przez adwokat A. B. zawierało umocowanie do reprezentowania skarżących nie tylko na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012r., ale także w dalszych stadiach postępowania. Okoliczność przebywania na urlopie nie usprawiedliwiała więc pełnomocnika skarżących w zakresie uchybienia terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku. Tej czynności bowiem mógł dokonać umocowany do tego pełnomocnik substytucyjny. W tym zaś świetle choroba pełnomocnika skarżących nie mogłaby być uznana za okoliczność świadczącą o braku winy w terminowym złożeniu wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku Zawinienie nastąpiło bowiem już na wcześniejszym etapie postępowania sądowego. A. D. i K. S., w złożonym przez siebie zażaleniu, uzupełnionym pismem z dnia 10 grudnia 2012 r., zaskarżając powyższe postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie w całości - wnosząc o jego uchylenie - podnosili, że wbrew stanowisku Sądu Wojewódzkiego, wniosek o przywrócenie terminu został złożony w przepisanym terminie. Okoliczności uniemożliwiające pełnomocnikowi terminowe złożenie wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku trwały nieprzerwanie od 4 do 14 września 2012 r. Związane one były zarówno z chorobą pełnomocnika jak i chorobą jego dziecka, która uniemożliwiała jego pozostawienie pod opieką osób postronnych. Z oświadczenia pełnomocnika wynika, iż choroba dziecka nastąpiła w tym samym czasie co choroba pełnomocnika. Stan zaś zdrowia syna poprawił się dopiero w dniu 14 września. Nie był on przy tym na tyle poważny, że uzasadniał wizytę u lekarza, która nastąpiła dopiero w dniu 11 września i miała charakter kontrolny. Wówczas dopiero zostało wydane zaświadczenie o stanie zdrowia dziecka pełnomocnika skarżących. Jego umieszczenie w przedszkolu wymagało zaś całkowitej poprawy stanu zdrowia. W ocenie skarżących, Sąd Wojewódzki, oceniając przedmiotowy wniosek, bezzasadnie pominął oświadczenie pełnomocnika w tym zakresie oraz inne dołączone do wniosku dowody potwierdzające okoliczność ustania przeszkody do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku dopiero w dniu 14 września 2012 r. Skarżący uznali zatem, że złożony przez nich wniosek o przywrócenie terminu został złożony zgodnie z dyspozycją art. 87 § 1 P.p.s.a. Podkreślili przy tym, że składając przedmiotowy wniosek, byli wyłącznie zobligowani uprawdopodobnić okoliczności uzasadniające jego złożenie przed upływem terminu, o którym mowa ww. przepisie. Ich zdaniem, bez znaczenia również pozostawało, że w niniejszej sprawie został ustanowiony na ich rzecz pełnomocnik substytucyjny, gdyż nie tylko nie prowadził on sprawy, lecz miał wyłącznie zastąpić adw. A. B. na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. Ponadto kwestia relacji między pełnomocnikiem a jego mandantem nie podlega ocenie sądu administracyjnego. Skarżący ponadto wskazywali, że zaskarżone postanowienie narusza wyrażone w art. 2, art. 31 ust. 3 oraz art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej zasady sprawiedliwości społecznej, proporcjonalności i prawa do sądu. Ich zdaniem, w sytuacji gdy sami wykazali się należytą starannością, nie mogą ponosić negatywnych konsekwencji zachowania ustanowionego przez siebie pełnomocnika. W ocenie skarżących, Sąd I instancji, odrzucając złożony przez nich wniosek wykazał się nadmiernym formalizmem. W odpowiedzi na zażalenie organ – wnosząc o jego oddalenie – zakwestionował w całości zawartą w nim argumentację. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 87 § 1 i 2 P.p.s.a pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała zostać dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. W świetle powyższego przepisu wskazać należy że – wbrew twierdzeniom skarżących – obowiązek uprawdopodobnienia braku winy dotyczy – w przeciwieństwie do rozwiązania przyjętego w Kodeksie postępowania cywilnego – wyłącznie okoliczności odnoszących się do braku winy w uchybieniu terminu do dokonania czynności. Ustawodawca nie odnosi się we wskazanym przepisie do okoliczności konieczności uprawdopodobnienia przez stronę zachowania 7-dniowego terminu do złożenia ww. wniosku. Oznacza to że wniosek strony, w tej części, wymaga od niej nie tylko przedstawienia stosownych okoliczności, lecz również wykazania za pomocą stosowanych dowodów, że zachowała określony w tym przepisie termin. Oczywistym bowiem pozostaje, że Sąd analizując tę okoliczność nie przeprowadza postępowania dowodowego z własnej inicjatywy, ale zasadniczo zobligowany jest opierać się na twierdzeniach wnioskodawcy popartych stosowanymi dowodami, a także dowodami zgromadzonymi w toku całego postępowania. Ustaleniu przy tym podlegał moment, kiedy w rzeczywistości (obiektywnie) ustała przyczyna uchybienia terminu do dokonania czynności. W niniejszym przypadku Sąd Wojewódzki, oceniając zachowanie terminu określonego w art. 87 § 1 P.p.s.a. uznał, że przeszkoda w złożeniu przez pełnomocnika skarżących wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku istniała do dnia 7 września 2012 r., tj. do dnia kiedy przebywała ona na zwolnieniu lekarskim, przyjmując, że w tym czasie, ze względu na stan swojego zdrowia, nie mogła podjąć jakiejkolwiek czynności zmierzającej do złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia. Sąd przyjął też, że brak było jednak przesłanek uzasadniających twierdzenie, że również okoliczności związane z chorobą dziecka pełnomocnika skarżących, która – zgodnie z jej oświadczeniem trwała do 14 września 2012 r. - stanowiła taką przeszkodę. Strona nie przedstawiła bowiem - poza zawartymi we wniosku twierdzeniami o dacie wystąpienia u dziecka pełnomocnika choroby oraz dacie jego powrotu do zdrowia – przekonujących dowodów potwierdzających brak możliwości dokonania ww. czynności procesowej. Dołączona do wniosku karta informacyjna z dnia 27 stycznia 2012 r. nie potwierdzała przy tym w żadnym stopniu, że stan zdrowia S. B., po 7 września 2012 r. uniemożliwiał pełnomocnikowi podjęcie jakichkolwiek czynności. Z zaświadczenia lekarskiego z dnia [...] września 2012 r. również taka okoliczność nie mogło zostać wywiedziona. Wynika z niego ponadto, że chłopiec w tym dniu znajdował się w dobrym stanie zdrowia. Brak jest zatem jakichkolwiek przesłanek uzasadniających twierdzenie, że stan zdrowia dziecka pełnomocnika uniemożliwiał samemu pełnomocnikowi podjęcie czynności zmierzających do złożenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia uzasadnienia wydanego w sprawie wyroku po ww. dacie, zwłaszcza w sytuacji, gdy skarżących reprezentował dodatkowo ustanowiony przez adw. A. B. pełnomocnik substytucyjny, którego pełnomocnictwo nie ograniczało się – wbrew zawartemu w zażaleniu stanowisku - do reprezentowania ich wyłącznie na rozprawie w dniu 22 sierpnia 2012 r. Brak jest również informacji o tym, że pełnomocnictwo substytucyjne zostało przed dniem 7 września 2012 r. odwołane. Adwokat A. B., miała więc możliwość skontaktowania się po dniu 7 września 2012 r. z pełnomocnikiem substytucyjnym w tej sprawie (nawet, jeżeli opieka nad dzieckiem uniemożliwiała jej kontakt osobisty) czego jednak z nieznanych Sądowi przyczyn nie uczyniła. Nie wskazała również, dlaczego taka czynność z jej strony była niemożliwa. Powyższe uzasadniało zatem twierdzenie, że za jedyną przeszkodę uniemożliwiającą złożenia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wydanego wyroku była choroba pełnomocnika skarżących adw. A. B., która trwała do 7 września 2012 r. Złożenie zatem wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia wniosku o sporządzenie uzasadnienia wyroku w dniu 19 września 2012 r. nastąpiło z uchybieniem terminu, o którym mowa w art. 87 § 1 P.p.s.a. co skutkowało koniecznością jego odrzucenia – na podstawie art. 88 P.p.s.a. Prawidłowości zaskarżonego postanowienia nie podważają przy tym twierdzenia związane z dochowaniem przez samych skarżących należytej staranności w toku postępowania sądowego. Niedochowanie bowiem przez radcę prawnego, adwokata ciążącego na nim obowiązku należytego dbania o interesy jego mocodawcy, powoduje, iż mocodawca ponosi ryzyko ujemnych skutków niestarannego zachowania się swojego pełnomocnika. Podkreślić należy, że profesjonalny pełnomocnik podlega dodatkowym wymogom związanym z wykonywaniem zawodu adwokata, czy też radcy prawnego, w związku z czym oczekiwać można od niego należytej staranności w prowadzeniu spraw przed sądem. Nie można zatem uznać, że Sąd I instancji, postępując zgodnie z przepisami ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, wykazał się nadmiernym formalizmem, a w konsekwencji naruszył powołane przez skarżących zasady konstytucyjne. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.