II OZ 1096/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia A. F. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 413/12 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi A. F. na decyzję Małopolskiego Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Budowlanego w Krakowie z dnia [...] stycznia 2012 r., znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Kr 413/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie oddalił wniosek skarżącego A. F. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. W uzasadnieniu Sąd pierwszej instancji wskazał, że we wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący oświadczył, iż prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z żoną i dwiema córkami. Ich miesięczny dochód wynosi 2.800 zł i stanowi go wynagrodzenie za pracę żony w wysokości 1.900 zł oraz świadczenie rentowe skarżącego w wysokości 900 zł (netto). W skład majątku skarżącego wchodzi dom o pow. 60 m2 oraz działka o pow. 32 arów. Innego majątku ruchomego ani nieruchomości skarżący nie wykazał. Skarżący podkreślił, że jest po 3 zawałach serca, z miażdżycą zatorową kończyn dolnych. Został uznany za całkowicie nie zdolnego do pracy. Na leczenie, wyżywienie, utrzymanie domu oraz naukę dla dzieci przeznacza wraz z żoną cały miesięczny dochód. W odpowiedzi na wezwanie referendarza skarżący oświadczył, iż nie korzysta z pomocy opieki społecznej. Na wydatki konieczne składają się opłaty za prąd w wysokości 345,95 zł, za dostawę gazu za okres od maja do lipca 2012 r. - 371,12 zł, wodę ze studni pobiera bez opłat. Jedna z córek skarżącego została przyjęta na pierwszy rok studiów na [...], druga oczekuje na końcowy egzamin zawodowy, który ma się odbyć w sierpniu 2012 r. Skarżący nie był w stanie dostarczyć zaświadczenia o wysokości dochodu żony, gdyż ta przebywa na urlopie i wyjechała do rodziny. Do pisma dołączone zostały kserokopia karty informacyjnej ze szpitala dot. skarżącego, potwierdzenie odbioru świadczenia rentowego skarżącego, odcinki opłat za gaz i energię elektryczną. Do sprzeciwu A. F. dołączył następujące dokumenty: a) potwierdzenie odbioru świadczenia rentowego przez A. F. z dnia 1 września 2012 r. na kwotę 935,70 zł; b) zaświadczenie o wysokości dochodu żony M. F. na dzień 22 marca 2012 r. (2541,20 zł brutto); c) kserokopię zaświadczenia Starosty L., iż na dzień 15 marca 2011 r. A. F. nie figuruje w ewidencji właścicieli i współwłaścicieli pojazdów; d) kopię pisma Burmistrza Miasta L. z dnia 4 września 2012 r., z którego wynika, że "F. A. i M. zamieszkali w L. przy ul. [...] figuruje jako płatnik podatku od nieruchomości: - działki o powierzchni 990 m2, w skład której wchodzi działka nr [...] o powierzchni 817 m2 oraz działka nr [...] o powierzchni 173 m2 /które są ujęte w ewidencji podatkowej jako jedność/, - działki nr [...] o powierzchni 858 m2, - działki nr [...] o powierzchni 2581 m2 w 1/3 części. Ponadto na podstawie ogólnodostępnego Portalu Podsystemu Dostępu do Centralnej Bazy Danych Ksiąg Wieczystych na stronie internetowej http://ekw.ms.gov.pl/ Sąd ustalił, że na dzień wydania postanowienia skarżący jest również współwłaścicielem innych nieruchomości: a) jak wynika z KW[...] A. F. pozostaje w 1/3 wraz z żoną M. F. współwłaścicielem na prawach współwłasności małżeńskiej a dalszymi współwłaścicielami są synowie D. i R. F., nieruchomości lokalowej położonej w L. przy ul. [...] nr [...], o pow. 901,7 m2, która składa się miedzy innymi z restauracji, 15 pokoi i 13 łazienek. b) jak wynika z KW[...] A. F. wraz z żoną M. F. są współwłaścicielami na prawach współwłasności małżeńskiej lokalu nr [...] w nieruchomości przy ul. [...] w L., który ma powierzchnię 181,5 m2 składa się m. in. z 7 pokoi i 7 łazienek. W świetle powyższych informacji Sąd stwierdził, że wniosek skarżącego o przyznanie prawa pomocy nie zasługuje choćby na częściowe uwzględnienie. Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł A. F., podnosząc, że nie posiada ustalonego przez Sąd majątku, tj. wskazanych w orzeczeniu samochodów i nieruchomości. Dane te są już nieaktualne, a Sąd winien rozpoznawać wniosek mając na uwadze zaktualizowane dane o sytuacji majątkowej skarżącego, w szczególności o dowody przez niego przedstawione. Naczelny Sąd Administracyjny, zważył co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przepis art. 246 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) - zwanej dalej P.p.s.a., stanowi, że przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (pkt 1), a w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (pkt 2). Z powyższego przepisu wynika obowiązek wykazania przez stronę, że jej sytuacja majątkowa nie pozwala na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Zatem strona ta powinna podejmować takie czynności, które przekonałyby sąd o zasadności jej wniosku (por. postanowienie NSA z dnia 23 kwietnia 2009 r., sygn. akt I FZ 71/09, LEX nr 564253). Nadto dodać należy, że instytucja prawa pomocy stanowi pomoc państwa dla osób, które z uwagi na ich trudną sytuację materialną nie mogą uiścić kosztów bez wywołania uszczerbku w koniecznych kosztach utrzymania siebie i rodziny. Ubiegający się o taką pomoc winien najpierw poczynić oszczędności we własnych wydatkach, do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania siebie i rodziny, a dopiero wówczas – gdy tak zgromadzone środki okażą się niewystarczające – może skutecznie złożyć wniosek o przyznanie prawa pomocy. Przepis art. 252 § 1 i 2 P.p.s.a. nakazuje złożyć przedmiotowy wniosek na urzędowym formularzu, w treści którego strona winna wskazać wszelkie dane o stanie majątkowym i dochodach, a w przypadku osoby fizycznej - także dane o stanie rodzinnym i oświadczenie o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku z adwokatem, radcą prawnym i innymi podmiotami wskazanymi w treści tego przepisu. W niniejszej sprawie podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że wskazany przez skarżącego stan majątkowy nie wyczerpuje wszystkich posiadanych przez niego składników. We wniosku, który wpłynął do Sądu w dniu 12 czerwca 2012 r. skarżący podał, że posiada jedynie nieruchomość zabudowaną domem mieszkalnym o pow. 60 m² oraz działkę o pow. 32 arów. Tymczasem, jak wynika z ustaleń Sądu, skarżący jest współwłaścicielem czterech działek w L. o łącznej powierzchni 4429 m2 oraz nieruchomości lokalowych przy ul. [...] nr [...] i nr [...]. Powyższy stan faktyczny prowadzi do konstatacji, iż oświadczenie majątkowe skarżącego zawarte w formularzu nie uczyniło zadość obowiązkowi wynikającemu z art. 252 § 1 P.p.s.a., zgodnie z którym wniosek o prawo pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, poprzez wybiórcze przedstawienie posiadanych składników majątku, uniemożliwia rzetelną ocenę jej sytuacji majątkowej, a tym samym stanowi przeszkodę wykluczającą uprawdopodobnienie informacji wskazanych we wniosku. Z tego względu Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.