II GSK 1970/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Korycińska (spr.) Sędzia NSA Gabriela Jyż Sędzia del. WSA Henryka Lewandowska-Kuraszkiewicz Protokolant Elżbieta Jabłońska-Gorzelak po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2014 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej P. [...] Spółki z o.o. we W. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 30 sierpnia 2012 r. sygn. akt V SA/Wa 1116/12 w sprawie ze skargi P. [...] Spółki z o.o. we W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia zażalenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w W., 2. zasądza na rzecz P. [...] Spółki z o.o. we W. od Ministra Pracy i Polityki Społecznej 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego. I Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę P. [...] Sp. z o.o. we W. na postanowienie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z [...] marca 2012 r. w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia. Stan sprawy przyjęty przez Sąd I instancji przedstawiał się następująco: w związku z zażaleniem skarżącej na postanowienie Prezesa Zarządu Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych z [...] lutego 2012 r., Minister Pracy i Polityki Społecznej postanowieniem z [...] marca 2012 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia tegoż zażalenia. Organ odwoławczy przyjął, że termin do wniesienia zażalenia upływał [...] lutego 2012 r., a strona wniosła je [...] lutego 2012 r. W związku z tym, że strona składając zażalenie z uchybieniem terminu nie zwróciła się do organu o jego przywrócenie, stwierdzono wniesienie środka zaskarżenia z uchybieniem terminu. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalając skargę zauważył, że warunkiem skuteczności czynności procesowej w postaci wniesienia zażalenia na postanowienie organu I instancji jest zachowanie terminu do jego wniesienia, natomiast uchybienie terminowi powoduje bezskuteczność zażalenia. Następnie Sąd zreferował treść przepisów, na gruncie których wydano zaskarżone rozstrzygnięcie, a oceniając zarzuty skargi, podniósł, iż postanowienie organu I instancji odmawiające przywrócenia terminu do złożenia wniosku o wypłatę dofinansowania do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych na miesiąc październik 2011 r., zostało prawidłowo doręczone skarżącej [...] lutego 2012 r. Zwrotne poświadczenie odbioru tegoż postanowienia pokwitowała pełnomocnik skarżącej. Poza sporem jest również to, że zażalenie na postanowienie zostało nadane w urzędzie pocztowym w dniu [...] lutego 2012 r., a więc po terminie, o czym świadczy data stempla pocztowego na kopercie zawierającej nadane zażalenie. Odnosząc się do podnoszonej w skardze rzekomej nieprawidłowości doręczenia rozstrzygnięcia organu I instancji, Sąd stwierdził, że gdyby [...] nie była osobą uprawnioną do odbioru przesyłki adresowanej dla spółki, odmówiłaby jej przyjęcia. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy zwrócił się do organu I instancji o udzielenie informacji, czy przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji, tzn. przed dniem [...] lutego 2012 r. strona poinformowała o zmianie swojego adresu. Z akt sprawy, w tym z odpowiedzi organu I instancji z [...] kwietnia 2012 r., wynika jednak, iż okoliczność taka nie miała miejsca. Strona we wniosku o wypłatę dofinansowania na miesiąc październik 2011 r., którego dotyczy zaskarżone postanowienie, wskazała jako adres swojej siedziby ul. Z. [...] w [...] i do dnia wydania przez Prezesa Zarządu PFRON postanowienia z [...] lutego 2012 r. nie poinformowała o zmianie siedziby. W podstawie prawnej wyroku Sąd I instancji powołał art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 270, dalej: p.p.s.a.). II P. [...] sp. z o.o. zaskarżyła wyrok Sądu I instancji w całości zarzucając mu naruszenie: 1. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 134 w zw. z art. 144 w zw. z art. 45 i art. 40 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, ze zm.; dalej: k.p.a.) mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że organ prawidłowo orzekł o stwierdzeniu uchybienia terminowi do wniesienia zażalenia na postanowienie z [...] lutego 2012 roku, poprzez przyjęcie, że postanowienie z [...] lutego 2012 roku zostało skutecznie doręczone stronie [...] lutego 2012 roku oraz 2. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a. w związku z art. 10 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organ dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego w sprawie, tj. uznał, że postanowienie z [...] lutego 2012 roku zostało skutecznie doręczone stronie, z pominięciem podjęcia wszelkich czynności skierowanych na ustalenie prawidłowego (rzeczywistego) adresu strony postępowania oraz 3. art. 151 p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 i 80 k.p.a., poprzez przyjęcie, że organ dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego w sprawie, tj. uznał, że strona do dnia wydania postanowienia z [...] lutego 2012 roku nie poinformowała organu, ani o zmianie siedziby, ani adresu do korespondencji oraz 4. art. 151 p.p.s.a. w związku z art. 41 k.p.a. w związku z art. 9 k.p.a., mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez przyjęcie, że postanowienie z [...] lutego 2012 roku zostało doręczone stronie w sposób prawidłowy, pomimo braku pouczenia strony o konieczności poinformowania organu o każdej zmianie swojego adresu. Podnosząc te zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej skarżąca podała, iż osoba, która odebrała postanowienie z [...] lutego 2012 roku nie jest osobą upoważnioną do odbioru pism w imieniu strony. Pani [...] jest pracownikiem odpowiedzialnym za obsługę kuracjuszy przebywających w uzdrowisku w [...], nie obsługuje biura zarządu spółki, nie posługuje się pieczęcią spółki i nie jest upoważniona do przyjmowania przesyłek, skierowanych do spółki. Skarżąca wskazała także, że z licznych pism kierowanych do organu wynika wyraźnie, że adresem siedziby i adresem do korespondencji skarżącej jest adres spółki P. [...] Sp. z o.o. wypływający z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, tj. ul. L. [...] we W. III W odpowiedzi na skargę kasacyjną organ wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. IV Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna została oparta na usprawiedliwionej podstawie, o której stanowi art. 174 pkt 2 p.p.s.a. Kontroli instancyjnej sprawowanej w jej granicach poddany został wyrok Sądu I instancji oddalający skargę na postanowienie wydane w oparciu o przepis art. 134 k.p.a. Przepis ten, w zakresie istotnym dla rozstrzyganego zagadnienia stanowi, że organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Z jasnej treści art. 134 k.p.a. wynika, że niezbędnym elementem jego subsumcji jest ustalenie daty, od której rozpoczyna bieg termin do wniesienia środka zaskarżenia. Dlatego też stwierdzenie przez organ odwoławczy uchybienia terminowi wniesienia środka zaskarżenia na podstawie art. 134 k.p.a. powinno być poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem stanu faktycznego, co do tego, czy odwołujący się nie dochował terminu określonego do dokonania tej czynności. Zaniechanie wyjaśnienie istotnych elementów stanu faktycznego w omawianym zakresie narusza art. 7 i 77 § 1 k.p.a. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego taka sytuacji zachodzi w rozpoznawanej sprawie, w której organ przyjął, a Sąd I instancji zaaprobował, że termin do wniesienia zażalenia rozpoczął swój bieg w dniu [...] lutego 2012 r., gdyż poprzedniego dnia stronie skarżącej zostało doręczone postanowienie. Wskazać przy tym należy, że z uzasadnienia skontrolowanego przez Sąd I instancji postanowienia wynika jedynie, że w dniu [...] lutego 2012 r. doręczono spółce postanowienie organu I instancji, a w dniu [...] lutego 2012 r. zostało wniesione zażalenie. W postanowieniu tym brak jest jakichkolwiek rozważań obejmujących prawidłowość doręczenia, a tym samym podstaw do przyjęcia początku biegu terminu. Do kwestii tej odniósł się natomiast Sąd I instancji przyjmując, że o prawidłowości doręczenia postanowienia przesądza zarówno to, że strona we wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za miesiąc październik wskazała, jako adres dla korespondencji i adres siedziby ul. Z. [...] w [...], i przed wydaniem postanowienie (objętego następnie zażaleniem) nie poinformowała, ani o zmianie siedziby, ani o zmianie adresu do korespondencji. Nadto, prawidłowość doręczenia potwierdza w ocenie Sądu to, że "pełnomocnik" skarżącej pokwitował odbiór postanowienia, a "gdyby nie był osobą uprawnioną do odbioru przesyłki adresowanej do spółki odmówiłby jej przyjęcia". Zauważyć, zatem należy, że postępowanie przed organem I instancji zostało wszczęte podaniem skarżącej z dnia [...] listopada 2011 r. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych za październik 2011r. Zarówno podanie inicjujące postępowanie, jak i kolejne pisma z grudnia 2011 r., sporządzone zostały na papierze firmowym z dokładnym oznaczeniem strony: "P. [...] Sp. z o.o. [...] W., ul. L. [...]". Nadto w piśmie z [...] grudnia 2011 r. skarżąca spółka oznacza wnioskodawcę w następujący sposób "Spółka pod firmą P. [...] Spółka z siedzibą we W. pod adresem ul. L. [...], [...] W. reprezentowany przez [...] – Członka Zarządu i [...] – Prokurenta". Z akt sprawy wynika bezspornie, że od początku postępowania przed organem I instancji siedziba spółki była niezmienna i konsekwentnie wskazywano jej prawidłowy adres, wynikający z Krajowego Rejestru Sądowego. Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega to, że w załączniku nr 2 do wniosku o dofinansowanie wskazano w rubryce "dodatkowe informacje o pracodawcy" adres [...] ul. Z. oraz taki sam adres do korespondencji, niemniej jednak wobec danych zawartych w podaniu o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o dofinansowanie do wynagrodzeń pracowników niepełnosprawnych i kolejnych pism kierowanych do organu I instancji, a nade wszystko z uwagi na fakt, że stroną jest spółka, organ odwoławczy zobligowany był rozważyć skuteczność możliwości wskazania "adresu do korespondencji". Podkreślenia bowiem wymaga, że przepisy kodeksu postępowania administracyjnego nie regulują sposobu doręczenia pism na adres wskazany do korespondencji. Żaden przepis k.p.a. nie wskazuje wprost możliwości wyznaczenia przez stronę adresu " do korespondencji", a nie powinno być sporne, że jednostkom organizacyjnym doręcza się pisma w lokalu ich siedziby do rąk osób uprawnionych do odbioru pism, zgodnie z treścią art. 45 k.p.a. W rozpoznawanej sprawie postanowienie organu I instancji doręczone zostało [...] lutego 2012 r. na inny adres niż adres siedziby spółki. Stwierdzając uchybienie terminu do wniesienia zażalenia organ odwoławczy nie dostrzegł tej istotnej dla subsumcji art. 134 k.p.a. okoliczności. Nie zauważył także, że na karcie 39 akt administracyjnych znajduje się określone jako "dowód nr 6" postanowienie organu I instancji, na którym jest pieczęć "P. [...] Sekretariat / Oddział [...] / [...]. Wpłynęło [...].02.2012. Nr dziennika [...] (...)", jak i pieczęć "P. [...], Biuro Zarządu – Kancelaria Główna. Wpłynęło [...] lutego 2012. Nr dziennika [...] (...)". Ze skontrolowanego przez Sąd I instancji postanowienia nie wynika przyczyna, dla której organ odwoławczy uznał, że odstępstwo od zasady określonej w art. 45 k.p.a. doręczenia pism spółce poprzez doręczenie rozstrzygnięcia do jej "oddziału" stanowi prawidłowe doręczenie i wywołuje skutek w postaci rozpoczęcia biegu terminu do wniesienia zażalenia. Sąd I instancji oceniając, że zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem pominął w procesie kontroli treść art. 45 k.p.a. , co także trafnie zostało podniesione w skardze kasacyjnej, a co z przyczyn wskazanych wyżej mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd I instancji opisał działania organu odwoławczego, który "zwrócił się do organu I instancji o udzielenie informacji, czy przed wydaniem postanowienia przez organ I instancji, tzn. przed dniem [...] lutego 2012 r. strona poinformowała o zmianie swojego adresu". Uszło jednak uwadze Sądu, że podjęte przez organ odwoławczy działania miały miejsce po wydaniu zaskarżonego postanowienia i związane były z wniesieniem przez skarżącą spółkę skargi na postanowienie stwierdzające uchybienie terminu (pismo organu odwoławczego do organu I instancji z dnia [...] kwietnia 2012 r.). Nie służyły one zatem wyjaśnieniu istotnych elementów faktycznych, które powinny być ustalone przed wydaniem postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia zażalenia. Naczelny Sąd Administracyjny nie znajduje argumentów prawnych dla zaaprobowania tezy zaprezentowanej przez Sąd I instancji, że dla uznania prawidłowości doręczenia wystarczającym jest, że osoba, która je odebrała uczyni adnotację na zwrotnym potwierdzeniu odbioru "pełnomocnik" i nie odmówi odbioru przesyłki. Pomijając uwagi dotyczące skuteczności wskazania adresu do korespondencji zauważyć należy, że przesyłka zawierająca postanowienie organu I instancji została zaadresowana na adres oddziału skarżącej spółki. To, czy osoba, która ją odebrała jest "pełnomocnikiem" oddziału, z uwagi na treść art. 45 k.p.a. nie ma w sprawie znaczenia. Wskazanie na kopercie adresu oddziału sprawia, że nieuprawnionym jest wysuwanie wniosku, iż osoba, która odebrała korespondencje jest "pełnomocnikiem" spółki i osobą uprawioną do odbioru pism doręcznych poza siedzibą spółki. Z przedstawionych powodów Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 p.p.s.a. oraz art. 203 pkt 1 p.p.s.a. i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 2 pkt 2a rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu ( tekst jedn. Dz. U. z 2013 r., poz. 490) orzekł jak w sentencji.