III SA/Wa 3097/11

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Marek Krawczak, Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Długosz-Szyjko (sprawozdawca), Sędzia WSA Artur Kot, Protokolant referent stażysta Marika Krawczyńska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 sierpnia 2012 r. sprawy ze skargi M. K. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w W. z dnia [...] września 2011 r. nr [...] w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania oddala skargę Postanowieniem z [...] maja 2010 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. wszczął postępowanie kontrolne wobec Skarżącego - M. K. w zakresie kontroli rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2007 r. oraz rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2007 r. Wnioskiem z 3 czerwca 2011 r., uzupełnionym 15 czerwca 2011 r. o podpis, Skarżący działający poprzez Pełnomocnika wystąpił do Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. o zawieszenie postępowania kontrolnego. W uzasadnieniu wniosku Skarżący wskazał, że od kilku lat cierpi na zaburzenia psychiczne, co powoduje spełnienie przesłanki zawieszenia postępowania z art. 201 § 1 pkt 4 Ordynacji podatkowej (Dz. U z 2005 r. nr 8, poz. 60 ze zm.) – dalej O.p. Postanowieniem Nr [...] z [...] czerwca 2011 r. Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W., działając na podstawie art. 201 § 2 oraz art. 216 O.p. odmówił zawieszenia postępowania podatkowego, wskazując że jedynie orzeczenie sądu o ubezwłasnowolnieniu Skarżącego spowodowałoby wystąpienie przesłanki z art. 201 § 1 pkt 4 O.p. Skarżący złożył zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu "naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy poprzez przyjęcie, iż stan zdrowotny strony nie ma wpływu na postępowanie podatkowe, tj. naruszenie art. 201 § 1 pkt 4 O.p., podczas gdy prawidłowa wykładnia w odniesieniu do stanu faktycznego prowadzi do odmiennych wniosków". Mając na uwadze przywołane zarzuty Skarżący wniósł o: - uchylenie zapadłego postanowienia i zawieszenie postępowania, względnie - uchylenie zapadłego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozstrzygnięcia organowi I instancji. W uzasadnieniu zażalenia Pełnomocnik nie zgodził się z argumentacją Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej w W. prezentowaną w postanowieniu z dnia [...].06.2011 r. stwierdził, że "Organ I instancji w uzasadnieniu nie odniósł się do analizy przesłanek, a przytoczone uzasadnienie jest irrelewantne prawnie z punktu widzenia toczącego się postępowania podatkowego". Postanowieniem Nr [...] z [...] września 2011 r. Dyrektor Izby Skarbowej w W. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że postępowanie kontrolne to prawnie uregulowany ciąg czynności procesowych, podejmowanych przez organy kontroli skarbowej, zmierzających do rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy. Jednym z założeń powyższego postępowania, wynikającym z zasady celowości, jest jego ciągły charakter, co oznacza, że powinno się ono toczyć bez przerwy, od momentu jego wszczęcia aż do załatwienia sprawy. Jednocześnie odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu dotyczącego błędnego zastosowania art. 201 § 1 pkt 4 O.p., Dyrektor Izby Skarbowej w W. nie podzielił stanowiska Skarżącego, że w świetle art. 201 § 1 pkt 4 O.p. kilkuletnia choroba Skarżącego oraz leczenie psychiatryczne stanowi przesłankę do zawieszenia postępowania kontrolnego. Zgodnie z ww. artykułem organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie utraty przez Stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych. Organ podkreślił natomiast, że zły stan zdrowia Skarżącego, w tym zdrowia psychicznego, nie jest wymieniony w art. 201 § 1 pkt 4 O.p. jako podstawa zawieszenia postępowania podatkowego. Choroba, a także leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają twierdzenia o braku zdolności do czynności procesowych. Organ powołał się przy tym na wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Szczecinie z 7 maja 2009 r. (sygn: I SA/Sz 318/08, LEX nr 542306), a także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku z 13 lipca 2001 r. (sygn. akt: I SA/Gd 980/00, LEX nr 53892). Organ odwoławczy uznał, że Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej w W. nie naruszył przepisów postępowania podatkowego, w tym art. 216, art. 217, art. 219 O.p. Skargę na powyższe postanowienie do WSA w Warszawie złożył Skarżący, wnosząc o jego uchylenie oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzucił przy tym naruszenie art. 31 ust. 1 ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz. U. z 2011 r. Nr 41, poz. 214 z późn. zm.) - dalej "u.o.k.s." w zw. z art. 201 § 1 pkt 4 O.p. poprzez błędne jego zastosowanie polegające na odmowie zawieszenia postępowania kontrolnego, podczas gdy zachodziły przesłanki obligatoryjnego zawieszenia postępowania kontrolnego. Zarzucił także naruszenie art. 135 O.p. w zw. z art. 12 i 13 Kodeksu cywilnego poprzez błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, iż Skarżący nie utracił zdolności do czynności prawnych i brak jest podstaw do zawieszenia postępowania kontrolnego w sytuacji, gdy skarżący od 2006 r. leczony jest nieprzerwanie psychiatrycznie i w skutek tej choroby nie jest w stanie kierować swym postępowaniem. Uzasadniając skargę, Skarżący argumentował że “brak formalnego orzeczenia ubezwłasnowolnienia nie stanowi jeszcze dostatecznej podstawy do stwierdzenia, że dany podmiot posiada pełną zdolność do czynności prawnych", a także podkreślał cel instytucji ubezwłasnowolnienia, jakim jest potrzeba niesienia pomocy ubezwłasnowolnionemu w załatwianiu jej spraw majątkowych i niemajątkowych. Dyrektor Izby Skarbowej w W. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie wywodząc jak w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Skarga jest bezzasadna. Odmawiając zawieszenia postępowania na wniosek Skarżącego powołującego się na obowiązek zawieszenia wynikający z art. 201 § 1 pkt 4 O.p., organy podatkowe nie naruszyły prawa. Instytucję zawieszenia postępowania z urzędu ustawodawca uregulował w art. 201 § 1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy zawiesza postępowanie: 1) w razie śmierci strony, jeżeli postępowanie nie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe; 2) gdy rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji jest uzależnione od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd; 3) w razie śmierci przedstawiciela ustawowego strony; 4) w razie utraty przez stronę lub jej ustawowego przedstawiciela zdolności do czynności prawnych; 5) w sprawie dotyczącej odpowiedzialności osoby trzeciej - do dnia, w którym decyzja, o której mowa jest w art. 108 § 2, stanie się ostateczna, z zastrzeżeniem art. 108 § 3 oraz art. 115 § 4; 6) w razie wystąpienia, na podstawie ratyfikowanych umów międzynarodowych o unikaniu podwójnego opodatkowania lub innych ratyfikowanych umów międzynarodowych, których stroną jest Rzeczpospolita Polska, do organów innego państwa o udzielenie informacji niezbędnych do ustalenia lub określenia wysokości zobowiązania podatkowego. W treści tego uregulowania ustawodawca wskazał enumeratywnie przypadki, w których zawieszenie postępowania jest obligatoryjne. Jest to katalog zamknięty; tylko, jeżeli zaistnieje jedna z przesłanek tam wymienionych, organ podatkowy ma obowiązek zawiesić postępowanie niezależnie od tego, na jakim etapie ono znajduje się; natomiast niezaistnienie zdarzenia wskazanego wprost w tym przepisie, uniemożliwia zastosowanie tego środka. Na wniosek strony zawieszenie postępowania może nastąpić wyłącznie w sprawie, której przedmiotem jest udzielenie ulg w zapłacie zobowiązań podatkowych (art. 204 § 1 O.p.). Przepis ten nie znajduje zastosowania w przypadku Skarżącego, bowiem postępowanie, o zawieszenie którego Skarżący wnosił, było postępowaniem wymiarowym. Zgodnie z art. 201 § 1 pkt 4 O.p. organ podatkowy zawiesza postępowanie w razie utraty przez stronę zdolności do czynności prawnych. Nie mają zdolności do czynności prawnych osoby, które nie ukończyły lat trzynastu oraz osoby ubezwłasnowolnione całkowicie. Bezspornie skarżący nie został ubezwłasnowolniony, ani nawet nie toczyło się postępowanie w sprawie jego ubezwłasnowolnienia. Okoliczności podniesione we wniosku o zawieszenie nie powodują samoistnie utraty zdolności do czynności prawnych. Mogłyby mieć ewentualnie wpływ na ocenę poczytalności osoby, ale jest to kwestia istotna w postępowaniu karnym, a nie podatkowym. Prawidłowo zatem organy podatkowe uznały, że zły stan zdrowia podatnika, w tym zdrowia psychicznego, nie został wymieniony w powyższym uregulowaniu, jako podstawa zawieszenia postępowania podatkowego. Skarżący jako osoba fizyczna posiada pełną zdolność do czynności prawnych, gdyż jest osobą pełnoletnią i nieubezwłasnowolnioną. Choroba oraz leczenie w poradni zdrowia psychicznego i szpitalu psychiatrycznym nie uzasadniają twierdzenia o braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 Kodeksu postępowania cywilnego), choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 Kodeksu cywilnego), natomiast pozbawienie, bądź ograniczenie zdolności do czynności prawnych, następuje dopiero w wyniku orzeczenia o ubezwłasnowolnieniu całkowitym lub częściowym. Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie sądowym. (m.in. tak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 września 1999 r., II UKN 131/99/ (OSNAP 200l/3/77): choroba i leczenie w poradni zdrowia psychicznego nie uzasadniają przyjęcia braku zdolności strony do czynności procesowych (art. 65 § 1 k.p.c.), choroba taka bowiem nie unicestwia zdolności do czynności prawnych (art. 12 i 13 k.c.). W sprawie nie naruszono wskazanych w skardze przepisów postępowania, w szczególności dotyczących udziału skarżącego w postępowaniu. Skarżący nie był ubezwłasnowolniony i udzielił pełnomocnictwa innej osobie do działania w jego imieniu. Wobec tego, że zaskarżone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej nie narusza przepisów prawa, skargę - na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - jako nieuzasadnioną należało oddalić.