I OSK 826/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie następującym Przewodniczący Sędzia NSA Anna Lech po rozpoznaniu w dniu 9 maja 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej A. S. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 400/12 odrzucającego skargę A. S. na pismo Rektora Politechniki Krakowskiej w przedmiocie odmowy przyjęcia na drugi kierunek studiów postanawia: oddalić skargę kasacyjną. Pismem z dnia 14 marca 2012 r. A. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na pismo w dotyczące odmowy przyjęcia jej na drugi kierunek studiów. W drugim piśmie z tej samej daty skarżąca wniosła o ponowne przeanalizowanie jej sprawy. Ponieważ treść pism skarżącej była sformułowana w sposób budzący wątpliwości, w wykonaniu zarządzenia Przewodniczącego Wydziału III Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie wezwano skarżącą do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. W odpowiedzi na to wezwanie, skarżąca w piśmie z dnia 20 kwietnia 2012 r. podała, że numer oraz data zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności powinny znajdować się w aktach sygn. III SA/Kr 344/10, na druku odnoszącym się do prośby o adwokata. Organ w odpowiedzi na skargę wskazał, że sprawa odmowy przyjęcia skarżącej na drugi kierunek studiów na Politechnice Krakowskiej została zakończona prawomocnym wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z dnia 22 czerwca 2010 r. sygn. akt III SA/Kr 344/10. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie postanowieniem z dnia 29 maja 2012 r., sygn. akt III SA/Kr 400/12, odrzucił skargę wskazując, że skarżąca nie sprecyzowała jednoznacznie, jaki akt lub czynność skarży, co jest warunkiem koniecznym do nadania skardze dalszego biegu, a zatem nie uzupełniła braków formalnych skargi. Od tego postanowienia skarżąca złożyła skargę kasacyjną wnosząc o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania oraz o przyznanie kosztów sporządzenia skargi kasacyjnej. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisów postępowania, to jest art. 6 w związku z art. 57 § 1 pkt 1 w związku z art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), polegające na zaniechaniu wezwania skarżącej do sprecyzowania złożonej w terminie zakreślonym przez Sąd odpowiedzi na wezwanie do uzupełnienia braków formalnych skargi, a także zaniechaniu udzielenia skarżącej pouczenia o skutkach braku wskazania informacji żądanych przez Sąd. W uzasadnieniu skargi kasacyjnej podniesiono, że na etapie wniesienia skargi skarżąca nie była reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, co powinno mieć znaczenie przy ocenie wnoszonych przez nią pism. Wskazano, że składając odpowiedź na wezwanie Sądu skarżąca sprecyzowała przedmiot zaskarżenia, poprzez wskazanie sygnatury sprawy zakończonej prawomocnie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym, w aktach której miały znajdować się stosowne dokumenty. Zdaniem skarżącej kasacyjnie Sąd pierwszej instancji – w oparciu o art. 6 powołanej wyżej ustawy – winien był ponownie ją wezwać do uzupełnienia braków formalnych skargi, żądając sprecyzowania udzielonej w terminie odpowiedzi. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: zgodnie z art. 183 § 1 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze jednak z urzędu pod rozwagę nieważność postępowania. W niniejszej sprawie nie występują przesłanki nieważności określone w art. 183 § 2 powołanej ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, zatem Naczelny Sąd Administracyjny związany był granicami skargi kasacyjnej. Zgodnie z art. 58 § 1 pkt 3 powołanej wyżej ustawy, sąd odrzuca skargę, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków formalnych skargi. Braki formalne, o których mowa w tym przepisie w związku z art. 49 § 1 powołanej ustawy to takie braki, których wystąpienie uniemożliwi nadanie skardze prawidłowego biegu. Oznacza to, że nie jest tak, iż każde nieuzupełnienie braków formalnych pisma będzie prowadziło do sytuacji pozostawienia go bez rozpoznania, bądź odrzucenia. Podstawą takiego rozstrzygnięcia może być jedynie brak istotny, to znaczy taki, którego nieusunięcie uniemożliwia nadanie pismu dalszego biegu. Stosownie natomiast do art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd administracyjny powinien udzielać stronom występującym w sprawie bez adwokata lub radcy prawnego potrzebnych wskazówek co do czynności procesowych oraz pouczyć ich o skutkach prawnych tych czynności i skutkach zaniedbań. W doktrynie przyjmuje się, że wskazówki i pouczenia wymagają bezwzględnej bezstronności od sądu. Mają one dotyczyć tego, jakie czynności procesowe powinny zostać w sprawie podjęte; w jaki sposób i w jakim terminie powinny zostać usunięte stwierdzone przez sąd wadliwości w tych czynnościach; jakie są następstwa nieusunięcia tych braków w terminie oraz jakie skutki prawne pociągnie za sobą podjęcie tych czynności (zob. J.P.Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. LexisNexis, Warszawa 2006, s. 49). W niniejszej sprawie skarżąca została wezwana do usunięcia braków formalnych skargi poprzez wskazanie numeru i daty zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Nie jest więc tak, jak podniesiono w skardze kasacyjnej, że Sąd nie poinformował skarżącej o skutkach niewykonania nałożonego na nią obowiązku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego wezwanie Sądu pierwszej instancji do uzupełnienia braków formalnych skargi zawierało zarówno wskazówki co do czynności procesowych, jaki i pouczenie co do skutków prawnych tych czynności i skutków zaniedbań. Ponadto wezwanie sformułowane zostało w sposób jasny i czytelny. Wskazywało, jakiej czynności procesowej należy dokonać, w jakim terminie oraz jakie są skutki prawne jej niewykonania. Tak sformułowane wezwanie nakładało na stronę należycie dbającą o swoje interesy obowiązek wskazania daty i numeru zaskarżonego aktu lub czynności, zgodnie z treścią wezwania. Natomiast skarżąca w odpowiedzi na otrzymane wezwanie podała jedynie, że numer oraz data zaskarżonego aktu lub zaskarżonej czynności powinny znajdować się w aktach sygn. III SA/Kr 344/10, na druku odnoszącym się do prośby o adwokata. Za Sądem pierwszej instancji uznać zatem należy, że taka odpowiedź nie czyniła zadość wymogom powyższego wezwania. Zasadnie zatem tenże Sąd stwierdził, że – wobec nieuzupenienia braków formalnych – skargę należało odrzucić. Każda bowiem osoba wnosząca skargę do sądu administracyjnego jest zobowiązania do podania daty i numeru zaskarżonego aktu lub czynności. Jest to warunek uruchomienia sądowej kontroli w danej sprawie. Dodatkowo zaznaczyć należy, w niniejszej sprawie wielość pism składanych przez skarżącą mogła spowodować, że Sąd pierwszej instancji nie miał pewności, które z nich jest przedmiotem skargi w niniejszej sprawie, nawet wobec okoliczności podania przez skarżącą sygnatury akt. Podkreślić w tym miejscu należy, że żadne przepisy prawa nie przewidują ponawiania prawidłowo doręczonych wezwań do uzupełnia braków formalnych skargi, nie wynika to także z art. 6 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – co sugeruje skarżąca. Nie jest zatem tak, że Sąd powinien po raz kolejny wezwać skarżącą do sprecyzowania udzielonej odpowiedzi. Zauważyć bowiem należy, iż skarżąca nie zakwestionowała treści wezwania, co świadczy o tym, że było ono dla niej jasne i zrozumiałe. A skoro tak, to uznać należy, że nie było podstaw do ponownego wzywania strony do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do ponownego pouczania o skutkach niewskazania informacji żądanych przez Sąd. Mając na względzie powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 182 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił, jak w sentencji. Naczelny Sąd Administracyjny nie orzekł o przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi ustanowionemu w ramach prawa pomocy, gdyż przepisy art. 209 i 210 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mają zastosowanie tylko do kosztów postępowania pomiędzy stronami. Natomiast wynagrodzenie dla pełnomocnika ustanowionego z urzędu za wykonaną pomoc prawną, należne od Skarbu Państwa (art. 250 ustawy), przyznawane jest przez wojewódzkie sądy administracyjne w postępowaniu uregulowanym w przepisach art. 258-261 powołanej ustawy.