II GSK 1938/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 12 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej [...] od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1319/12 w sprawie ze skargi [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...] w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek postanawia: odrzucić skargę kasacyjną. Postanowieniem z dnia 4 września 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 1319/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę [...] na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] stycznia 2012 r., nr [...], w przedmiocie unieważnienia patentu na wynalazek. Sąd I instancji stwierdził, że skarżący złożył za pośrednictwem Urzędu Patentowego RP skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. na ww. decyzję. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z dnia 12 lipca 2012 r. skarżący został wezwany do uzupełnienia braku formalnego skargi, poprzez uiszczenie wpisu sądowego w kwocie 1000 zł w terminie 7 dni od daty otrzymania odpisu zarządzenia, pod rygorem odrzucenia skargi. Odpis zarządzenia został doręczony na adres pełnomocnika skarżącego w dniu 23 lipca 2012 r. Zatem termin do uiszczenia wpisu sądowego upłynął w dniu 30 lipca 2012 r. Natomiast skarżący uiścił wpis w dniu 31 lipca 2012 r., czyli po upływie wskazanego terminu. Datę uiszczenia wpisu sądowego potwierdza zarówno zapis pozycji obejmującej datę wpłaty dołączonego przez Sąd do akt polecenia przelewu, jak i przekazany przez pełnomocnika skarżącego, po uprzednim wezwaniu Sądu, wydruk polecenia przelewu. Wobec tego skarga podlegała odrzuceniu na podstawie art. 58 § 1 pkt 3 oraz art. 232 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej powoływana jako "p.p.s.a."). Skargę kasacyjną od powyższego postanowienia Sądu I instancji złożył [...], zaskarżając to orzeczenie w całości. Kasator wniósł o uchylenie tego postanowienia oraz jednoczesne przyjęcie do rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny jego skargi na decyzję Urzędu Patentowego RP z dnia [...] stycznia 2012 r. W skardze kasacyjnej jej autor nie wskazał na konkretne, naruszone przez Sąd I zaskarżanym orzeczeniem przepisy prawa materialnego lub procesowego. Natomiast w jej uzasadnieniu podjął próbę kwestionowania postanowienia odrzucającego skargę poprzez podnoszenie argumentów o braku winy skarżącego w uchybieniu terminu do uiszczenia wpisu sądowego od skargi. W odpowiedzi na skargę kasacyjną Urząd Patentowy RP wniósł o jej oddalenie w całości. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna podlega odrzuceniu. Zgodnie z art. 183 § 1 p.p.s.a., poza niewystępującymi w rozpatrywanej sprawie przypadkami nieważności postępowania sądowego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, co oznacza, że jest związany jej podstawami i wnioskami. Granice te wyznaczają zarzuty kasacyjne sformułowane, przedstawione i uzasadnione zgodnie z wymogami prawnymi wynikającymi z unormowań art. 174 i art. 176 p.p.s.a. W szczególności zarzuty te winny wskazywać adekwatne do danej sprawy, konkretne przepisy prawa, znajdujące się w obszarze stosowania sądów administracyjnych, które zdaniem skarżącego naruszył Sąd I instancji wydając zaskarżone orzeczenie. Skarga kasacyjna ma charakter wysoce sformalizowany. Wymogi jakie powinna spełnić określone zostały w art. 176 p.p.s.a. Niektóre z tych wymogów mają charakter bezwzględny, co oznacza, że ich niespełnienie uniemożliwia rozpoznanie skargi kasacyjnej i w rezultacie ewentualne jej uwzględnienie. Tak więc - obok wymogów formalnych, jakim powinno odpowiadać pismo w postępowaniu sądowym obowiązują też wymogi oparte o przesłanki materialne, do których należy: oznaczenie zaskarżonego orzeczenia ze wskazaniem czy jest ono zaskarżone w całości, czy w części, przytoczenie podstaw kasacyjnych i ich uzasadnienie, wniosek o uchylenie lub zmianę orzeczenia z oznaczeniem zakresu żądanego uchylenia lub zmiany. W judykaturze przyjmuje się jednolicie, że niespełnienie wymagań szczególnych, przewidzianych tylko dla skargi kasacyjnej, wymienionych w art. 176 p.p.s.a. po wyrazie "oraz" stanowi wadliwość w zakresie elementów konstrukcyjnych, które nie podlegają sanacji i powodują, że skarga kasacyjna dotknięta jest brakiem istotnym i nienaprawialnym, a w związku z tym podlega odrzuceniu a limine jako niedopuszczalna (por. postanowienie NSA z dnia 12 lipca 2004 r. sygn. akt FSK 1187/04 – dostępne w internecie). Jak wskazano wyżej, do obligatoryjnych elementów konstrukcyjnych skargi kasacyjnej należy m.in. przytoczenie podstaw kasacji (art. 174 p.p.s.a.) i ich uzasadnienie. Autor skargi kasacyjnej obowiązany jest więc do wskazania konkretnych przepisów naruszonych przez Sąd zaskarżonym orzeczeniem, przy czym w przypadku zarzutu naruszenia prawa materialnego należy podać, czy wadliwość jest wynikiem błędnej wykładni, czy też niewłaściwego jego zastosowania, czy ewentualnie skutkiem obydwu tych przyczyn oraz uzasadnić taki zarzut. Natomiast w przypadku naruszenia przepisów postępowania również należy wskazać te przepisy, uzasadnić zarzut i wykazać, że zarzucane naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej (art. 183 p.p.s.a.), a zatem władny jest badać sprawę jedynie z punktu widzenia podstawy kasacyjnej i nie może domyślać się przy tym intencji jej autora, ani wnioskować czego by strona skarżąca oczekiwała od sądu. Z tych względów przy sporządzaniu skargi kasacyjnej, ustawodawca wprowadził obowiązek korzystania z profesjonalnych pełnomocników, tj. osób, o których mowa w art. 175 p.p.s.a. Od osób z odpowiednim przygotowaniem prawniczym oczekuje się znajomości przepisów procedury obowiązującej w postępowaniu sądowym, bowiem ów wysoki stopień wymagań formalnych skargi kasacyjnej może stanowić przeszkodę w prawidłowym jej sporządzeniu i w rezultacie spowodować niebezpieczeństwo nieuwzględnienia skargi kasacyjnej bez merytorycznego jej rozpoznania. Przechodząc od tych ogólnych rozważań na grunt rozpatrywanej sprawy Naczelny Sąd Administracyjny zauważa, że wbrew obowiązkowi z art. 176 p.p.s.a. w związku z art. 174 pkt 1 i pkt 2 p.p.s.a. - autor skargi kasacyjnej nie wskazał podstaw kasacyjnych, nie sprecyzował, jaki konkretny przepis prawa został naruszony przez Sąd I instancji w zaskarżonym postanowieniu. Zarzut naruszenia prawa musi być postawiony wyraźnie. Wymaganiom tym nie odpowiada sformułowane w uzasadnieniu skargi kasacyjnej stwierdzenie, że art. 174 p.p.s.a nie wyklucza również oparcia skargi kasacyjnej na podstawie "obciążenia strony negatywnymi skutkami procesowymi w postaci odrzucenia skargi w sytuacji, gdy nie ponosi ona absolutnie winy w uchybieniu terminu". Nie wskazano bowiem, które przepisy ustawy - oznaczone przez precyzyjne wskazanie jednostki redakcyjnej przepisu (numer artykułu, paragrafu, ustępu, litery) zostały naruszone i na czym to naruszenie polegało. Oznacza to, że skarga kasacyjna nie zawiera przytoczenia podstaw kasacyjnych, a tym samym - jako pozbawiona podstawowego elementu konstrukcyjnego - jest niedopuszczalna. Brak wskazania podstaw kasacyjnych-mimo tego, że środek zaskarżenia został sporządzony przez profesjonalnego pełnomocnika (zgodnie z wymogami art. 175 p.p.s.a.), który w intencji ustawodawcy miał dać gwarancję poprawnego formułowania skarg kasacyjnych – obligowało Naczelny Sad Administracyjny do odrzucenia skargi kasacyjnej. W utrwalonym orzecznictwie NSA przyjmuje się jednolicie, że każdy ze wskazanych wyżej braków materialnych skargi kasacyjnej skutkuje jej odrzuceniem (por. np. postanowienia z dnia 16 marca 2004 r. sygn. akt FSK 209/0, z dnia 14 maja 2004 r. sygn. akt FSK 500/04, z dnia 25 maja 2005 r. sygn. akt FSK 2375/04, z dnia 22 sierpnia 2008 r. sygn. akt II FSK 1138/08). Już tylko ubocznie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że okoliczności podnoszone w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, odnoszące się do kwestii braku winy skarżącego w uchybieniu terminu, mogłyby być ewentualnie oceniane w odrębnym, wpadkowym postępowaniu i to dopiero wówczas, gdyby strona złoża stosowny wniosek o przywrócenie terminu. Tym samym - wobec wadliwej konstrukcji skargi kasacyjnej - niemożliwe stało się merytoryczne jej rozpatrzenie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Natomiast powyższe prowadzi do wniosku, że błędnie skonstruowaną skargę kasacyjną, nie wskazującą podstaw kasacyjnych – jako jej istotnych i nie podlegających sanacji elementów - Naczelny Sąd Administracyjny obowiązany był odrzucić na podstawie art. 180 w związku z art. 178 i art. 176 p.p.s.a.