I SA/Gd 581/12
WyrokWSA w Gdańsku2012-09-05
Skład orzekający: Ewa Wojtynowska, Elżbieta Rischka, Alicja Stępień
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu pierwszej instancji, gdy strona twierdziła, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona?Ratio decidendi
Organ odwoławczy prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania, ponieważ strona nie uprawdopodobniła braku winy w uchybieniu terminu. Doręczenie zastępcze decyzji organu pierwszej instancji było skuteczne, a strona nie przedstawiła dowodów obalających domniemanie prawidłowości tego doręczenia.Stan faktyczny
Strona skarżąca wniosła o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w przedmiocie podatku od towarów i usług, twierdząc, że decyzja nie została jej skutecznie doręczona. Dyrektor Izby Skarbowej odmówił przywrócenia terminu, uznając doręczenie zastępcze za skuteczne i brak winy strony w uchybieniu terminu za nieuprawdopodobniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego.Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Wojtynowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Sędzia NSA Alicja Stępień, Protokolant Starszy Sekretarz sądowy Agnieszka Rupińska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 5 września 2012 r. sprawy ze skargi R.G. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w G. z dnia 29 marca 2012 r., nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania oddala skargę.
Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Skarbowej działając na podstawie art. 162 § 1 i § 2 w zw. z art. 163 § 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa ( tekst jednolity: Dz. U. z 2005 r. Nr 8, poz. 60 ze zm.- dalej: O.p.), po rozpatrzeniu wniosku R. G. o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania od decyzji Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 5 grudnia 2011 r. w przedmiocie podatku od towarów i usług, odmówił przywrócenia terminu do wniesienia odwołania.
Podstawą takiego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania:
Decyzją z dnia 5 grudnia 2011r. Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego określił R. G. w podatku od towarów i usług przybliżoną kwotę zobowiązania podatkowego za okresy: II i III kwartał 2010r. oraz październik - grudzień 2010r. i luty - sierpień 2011r., a także odsetki od tego zobowiązania liczone na dzień wydania decyzji oraz orzekł o zabezpieczeniu na majątku podatnika zobowiązań podatkowych w podatku od towarów i usług za w/wym. okresy w łącznej kwocie 6.649.525 zł wraz z odsetkami za zwłokę w łącznej kwocie 813.891 zł.
Przedmiotowa decyzja została doręczona stronie w trybie art.150 § 2 O.p. w dniu 27 grudnia 2011r.
W piśmie z dnia 15 lutego 2012r. złożonym bezpośrednio w Izbie Skarbowej przekazanym do organu I instancji na podstawie art.170 O.p. w dniu 17 lutego 2012r., pełnomocnik strony zawarł wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, ( składając równocześnie odwołanie ) podnosząc, że:
- nie rozpoczął się bieg terminu do wniesienia odwołania, ponieważ podatnik do tej pory nie otrzymał decyzji organu I instancji, a pierwszą informację o jej wydaniu powzięto z treści zarządzeń zabezpieczenia nr [...] z dnia 20 stycznia 2012r. dotyczących przybliżonych kwot zobowiązań w podatku od towarów i usług wraz z odsetkami za zwłokę.
W odniesieniu do powyższego podatnik wskazał, że organ podatkowy jest zobowiązany do skutecznego doręczenia decyzji stronie, a w przypadku zwrotu przesyłki przez pocztę i wątpliwości co do aktualnego adresu strony podjąć ponowną próbę doręczenia decyzji bezpośrednio adresatowi,
- podatnik nie złożył odwołania w terminie bez swej winy, ponieważ organ I instancji wysłał przedmiotową decyzję na niewłaściwy adres i do dnia 10 lutego 2012r. strona nic nie wiedziała o wydaniu decyzji. Ponadto podatnik podniósł, że przesyłka polecona zawierająca przedmiotową decyzję nie została prawidłowo awizowana przez pocztę.
Dyrektor Izby Skarbowej, rozpatrując przedmiotowy wniosek, w pierwszej kolejności podkreślił, że zgodnie z art.223 § 1 i § 2 pkt 1 w związku z art.220 Ordynacji podatkowej odwołanie od decyzji organu podatkowego wydanej w pierwszej instancji wnosi się do właściwego organu odwoławczego za pośrednictwem organu, który wydał decyzję, w terminie 14 dni od dnia doręczenia decyzji stronie.
Z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że przesyłka pocztowa zawierająca wydaną wobec R. G. decyzję została wysłana listem poleconym [numer przesyłki R [...] na adres zamieszkania strony w G. przy ulicy [...]11, tj. adres wynikający z dokumentów rejestracyjnych podatnika.
Z akt sprawy wynika, że doręczenie przedmiotowej decyzji nastąpiło na podstawie art.150 § 1 Ordynacji podatkowej. Zgodnie z informacją zawartą na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przesyłki z powodu niemożności doręczenia adresatowi (adresat nieobecny) oraz dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy przesyłkę pozostawiono w dniu 13 grudnia 2011r. na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym G. [...]. Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w tej placówce umieszczono na drzwiach. W dniu 21 grudnia 2011r. przesyłkę awizowano ponownie. Przesyłki nie podjęto w terminie i w dniu 29 grudnia 2011r. została zwrotnie przekazana do nadawcy.
W świetle powyższych ustaleń przesyłkę pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia z dniem 27 grudnia 2011r. Termin na wniesienie odwołania od decyzji organu I instancji zaczął biec w dniu 28 grudnia 2011r. i upłynął z dniem 10 stycznia 2012r. W tym terminie podatnik nie wniósł odwołania od decyzji. Uczynił to wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu dopiero w dniu 15 lutego 2012r.
Odnosząc się do stanowiska strony, że wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania składa z ostrożności procesowej, organ odwoławczy, po uprzednim przytoczeniu treści art. 162 § 1, § 2 i § 3 oraz do art. 163 § 2 Ordynacji podatkowej wyjaśnił, że formułowanie takiego zarzutu nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania.
Instytucja przywrócenia terminu opiera się bowiem na założeniu, że decyzja, od której wniesiono odwołanie została skutecznie doręczona i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony. Jeżeli decyzja nie została doręczona, to nie płynie termin do jej zaskarżenia i w związku z tym nie ma podstaw do jego przywracania.
Z tego też powodu organ odwoławczy uznał, że rozpoznanie wniosku w przedmiocie przywrócenia terminu może dotyczyć tylko terminu uchybionego, co bezsprzecznie nastąpiło. Nie znajduje uzasadnionych podstaw argument wskazany we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, że nie rozpoczął biegu termin do jego wniesienia, skoro podatnik dotychczas nie otrzymał decyzji.
Niezależnie od powyższego organ wskazał, że zastosowanie instytucji przywrócenia terminu do wniesienia odwołania ma charakter warunkowy. Ocenie organu odwoławczego podlega, czy strona uprawdopodobniła brak winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania, a także czy wystąpiły łączne przesłanki określone w art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej. W ocenie organu odwoławczego w rozpatrywanej sprawie zainteresowany przewróceniem terminu nie spełnił wymogu uprawdopodobnienia, że przekroczenie terminu nastąpiło bez jego winy.
Istotne w sprawie jest również, że przewidziane w Ordynacji podatkowej formy zastępczego doręczenia pisma rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. W rozpatrywanej sprawie domniemanie to wynika ze sporządzonego potwierdzenia odbioru i adnotacji na dołączonej do niego kopercie. Domniemanie to może zostać obalone, gdy adresat uprawdopodobni, że mimo zastosowania zastępczej formy doręczenia pismo nie zostało mu doręczone z przyczyn od niego niezależnych.
W ocenie organu odwoławczego podatnik nie wskazał na konkretne okoliczności, które pozwalałyby na obalenie domniemania, nie przedstawił też żadnych dowodów, które jego twierdzenie by uprawdopodobniały. Strona negując we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania doręczenie decyzji nie przedstawiła jakichkolwiek konkretnych dowodów i okoliczności, które mogłyby świadczyć o wysłaniu jej na niewłaściwy adres, jak i o nieprawidłowych działaniach Urzędu Pocztowego dotyczących awizowania przesyłki. U podstaw wnioskowanego przywrócenia terminu legły jedynie ogólnikowo przytoczone okoliczności skierowania decyzji na niewłaściwy adres i wad związanych z awizowaniem przesyłki. Takie zaś stwierdzenie niepoparte żadnymi faktami nie znajduje uzasadnienia w świetle przedłożonych przez organ I instancji dokumentów, jak również przywołanych przez skarżącego pism powoduje, że strona nie wykazała braku winy oraz nie uwiarygodniła stosowną argumentacją dochowania należytej staranności oraz, że przeszkoda była od niej niezależna.
Brak ten - stosownie do powołanego wcześniej art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej - uniemożliwia uznanie wniosku o przywrócenie uchybionego terminu do wniesienia odwołania za zasadny i skuteczny. Taka konstatacja wynika z faktu, że uprawdopodobnienie przesłanki braku winy przez zainteresowanego na etapie postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o przywrócenie terminu stanowi jeden z koniecznych warunków do jego uwzględnienia.
W tym kontekście należy ponownie stwierdzić, że z woli ustawodawcy nie wystarcza dla skuteczności wniosku samo twierdzenie o okolicznościach uzasadniających brak winy w przekroczeniu terminu, należy je jeszcze uprawdopodobnić. Uprawdopodobnienie braku winy w uchybieniu terminowi jest środkiem zastępczym dowodu w znaczeniu ścisłym dającym wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie [por. W. Siedlecki: Zarys postępowania cywilnego, Warszawa 1968, s. 247].
Wobec powyższego Dyrektor Izby Skarbowej stwierdził, że w niniejszej sprawie nie zachodzą przesłanki zawarte w art. 162 § 1 Ordynacji podatkowej umożliwiające pozytywne rozpatrzenie wniosku strony.
Wskazał, że przywrócenie terminu ma charakter wyjątkowy i może mieć miejsce tylko wtedy, gdy uchybienie terminu nastąpiło na skutek przeszkody, której strona nie mogła usunąć, nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku. Po stronie zainteresowanego istnieje obowiązek wskazania na istnienie przeszkód, które jego zdaniem uniemożliwiałyby dokonanie określonej czynności w zakreślonym terminie. Muszą to być okoliczności istniejące obiektywnie, niezależnie od woli strony. Takie zaś okoliczności nie zaistniały w sprawie, której wniosek dotyczył.
Nie zgadzając się z postanowieniem organu odwoławczego, strona skorzystała z prawa wniesienia skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego
zarzucając postanowieniu Dyrektora Izby Skarbowej naruszenie przepisów postępowania w stopniu mającym istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
- art.162 §1, § 2,art.163 § 2, art.208 § 1,art.228 § 1 pkt 1, art.122, art.187 § 1 i art.191, art.150 § 1 pkt 1,§ 1 a) i § 2 oraz art.217 § 1 i § 2 w związku z art.210 § 4 i w związku z art.219 Ordynacji podatkowej.
Uzasadniając naruszenie art.162 § 1 i 2 oraz art.163 § 3 Ordynacji podatkowej skarżący wskazał, że bezzasadnie Dyrektor Izby Skarbowej oddalił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, w sytuacji gdy postępowanie w tym zakresie powinno być umorzone jako bezprzedmiotowe. W ocenie skarżącego takim działaniem organ II instancji naruszył art.208 § 1 Ordynacji podatkowej.
Strona skarżąca podkreśliła, że wniosek został złożony z ostrożności procesowej, gdyż termin do złożenia odwołania nie rozpoczął biegu. Skarżący podtrzymał swoje stanowisko z wniosku, że decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego nr [...] z dnia 5 grudnia 2011r. nie została skutecznie doręczona. Jeżeli zatem nie rozpoczął biegu termin do wniesienia odwołania, to brak było podstaw do złożenia wniosku o przywrócenie terminu. W celu poparcia swojego stanowiska skarżący przywołał fragment z uzasadnienia wyroku WSA w Gdańsku z dnia 13 października 2011r. sygn. akt. I SA/Gd 605/10, w którym stwierdzono, że w sytuacji kiedy decyzja organu I instancji nie weszła do obrotu prawnego orzekanie w przedmiocie przywrócenia terminu do wniesienia odwołania jest bezprzedmiotowe, a postępowanie z wniosku strony powinno być umorzone. Sąd w wydanym wyroku stwierdził również, że w takiej sytuacji organ odwoławczy zgodnie z art.228 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej powinien w drodze postanowienia stwierdzić niedopuszczalność odwołania.
W dalszej części skargi pełnomocnik strony wskazał, że ustalenia faktyczne i ocena materiału dowodowego zostały dokonane z naruszeniem przepisów art.122, art.187 § 1, art.191 oraz art.150 § 1 pkt 1, § 1a, § 2 Ordynacji podatkowej.
Zdaniem skarżącego organ odwoławczy błędnie ustalił, że: skutek doręczenia decyzji nastąpił w dniu 27 grudnia 2011r., od dnia 28 grudnia 2011r. rozpoczął swój bieg termin do wniesienia odwołania, termin upłynął w dniu 10 stycznia 2012r.
Stanowisko powyższe uzasadniono tym, że termin do wniesienia odwołania nie rozpoczął biegu, bowiem podatnik do tej pory nie otrzymał decyzji |organu I instancji, a pierwszą informację o jej wydaniu powziął z treści zarządzeń zabezpieczenia nr [...] z dnia 20 stycznia 2012r. dotyczących przybliżonych kwot zobowiązań w podatku od towarów i usług za II i III kwartał 2010r. oraz za miesiące od października do grudnia 2010r. oraz od lutego do sierpnia 2011r. wraz z odsetkami za zwłokę.
W ocenie skarżącego organ podatkowy był zobowiązany do skutecznego doręczenia decyzji stronie, a w przypadku zwrotu przesyłki przez pocztę i wątpliwości co do aktualnego adresu podatnika, podjąć ponowną próbę doręczenia decyzji bezpośrednio adresatowi. Tymczasem w niniejszej sprawie nie dopełniono powyższych obowiązków. Na poparcie swojego stanowiska skarżący powołał fragment z uzasadnienia wyroku z dnia 10 listopada 2005r. sygn. akt III SA/Wa 2358/2005.
Ponadto pełnomocnik strony wskazał, że organ odwoławczy dokonał błędnych ustaleń co do prawidłowości zawiadomienia skarżącego o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, Zatem brak było podstaw do przyjęcia fikcji doręczenia, co wynika m.in. z wyroków WSA w Łodzi z dnia 28 maja 2009r. sygn. akt III SA/Łd 652/08 oraz WSA w Opolu z dnia 21 maja 2008r. sygn. akt I SA/Op 71/2008.
Końcowo skarżący zarzucił, że zaskarżone postanowienie zawiera błędne uzasadnienie faktyczne i prawne, które nie spełnia przesłanek ustawowych – czym naruszono przepisy art. 217 § 1 i § w zw. z art. 210 § 4 i art. 219 Ordynacji podatkowej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:
Na wstępie należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sąd administracyjny sprawuje kontrolę administracji publicznej przez badanie zgodności zaskarżonych decyzji i postanowień z prawem. W wyniku takiej kontroli decyzja lub postanowienie mogą zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), b) i c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., określanej dalej jako p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a. wynika, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą skargi. Jego wykładnia wskazuje, że Sąd ma nie tylko prawo, ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony. Z drugiej jednak strony granicą praw i obowiązków Sądu wyznaczoną w art. 134 § 1 p.p.s.a. jest zakaz wkraczania w sprawę nową. Granice te zaś wyznaczone są dwoma aspektami mianowicie: legalnością działań organu podatkowego oraz całokształtem aspektów prawnych tego stosunku prawnego, który był objęty treścią zaskarżonego rozstrzygnięcia. Powyższe oznacza, że Sąd naruszyłby ten przepis jedynie wówczas, gdyby przekroczył określone wyżej granice danej sprawy albo gdyby ograniczył się w ocenie legalności tylko do zarzutów i wniosków skargi.
Tak rozumiejąc swoją rolę Sąd uznał, że w ustalonym stanie faktycznym skarga R. G. nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na wstępie należy stwierdzić, że formułowanie zarzutu nieskutecznego doręczenia decyzji nie może stanowić podstawy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania oraz skargi na postanowienie o odmowie przywrócenia terminu. Wniosek taki opiera się bowiem na założeniu, że decyzje zostały skutecznie doręczone i że uchybienie terminu do wniesienia odwołania nastąpiło bez winy strony (por. wyrok NSA z 22 czerwca 2005 roku, FSK 2587/04, LEX nr 173329).
Stosownie do art. 162 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na wniosek zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin.
Odnosząc się do przesłanek przywrócenia terminu należy wskazać, że przepis art. 162 Ordynacji podatkowej nie uzależnia uprawnienia do przywrócenia terminu od stopnia zawinienia. To zaś oznacza, że każdy, nawet najlżejszy stopień zawinienia w uchybieniu terminu wyłącza możliwość zastosowania tej instytucji. Uniknięcie negatywnych skutków dokonania czynności postępowania po upływie ustawowego terminu zakreślonego do jej wykonania wymaga więc uprawdopodobnienia nie tylko braku winy umyślnej (przy rozumieniu umyślności jako zamierzonego działania sprzecznego z regułą lub regułami postępowania bądź na powstrzymaniu się od działania mimo obowiązku czynnego zachowania - por. W. Czachórski: Zobowiązania - zarys wykładu, Warszawa 1983, str. 171), ale także lżejszej jej postaci - niedbalstwa ( rozumianego jako niedołożenie należytej staranności, jakiej można wymagać od każdej osoby dbającej o swoje interesy - por. W. Czachórski, op. cit., str. 171-172 czy Z. Banaszczyk (w:) Kodeks cywilny. Komentarz pod red. K. Pietrzykowskiego, Warszawa 1999, t. I, str. 930). Wykluczenie winy w uchybieniu terminu wymaga zatem wykazania, że mimo dołożenia wszelkich możliwych w danych warunkach starań, strona nie mogła przezwyciężyć przeszkody, uniemożliwiającej jej dokonanie czynności postępowania w terminie ustawowym. Takie rozumienie przesłanki przywrócenia terminu jest zresztą utrwalone zarówno w orzecznictwie sądów administracyjnych (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2006 r. II FSK 616/2005 ONSAiWSA 2007/3 poz. 67, z dnia 21 grudnia 2006 r. I FSK 374/2006, z dnia 18 sierpnia 2000 r. III SA 1716/99 LexPolonica nr 349705, z dnia 11 kwietnia 1997 r. III SA 1581/95 LexPolonica nr 339016), jak i w doktrynie (por. B. Adamiak (w:) B. Adamiak, J. Borkowski, R. Mastalski, J. Zubrzycki, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Wrocław 2004, str. 586; H. Dzwonkowki (w:) C. Kosikowski, A. Huchla, H. Dzwonkowski, Ustawa Ordynacja Podatkowa. Komentarz, Dom Wydawniczy ABC 2004, str. 437).
W przedmiotowej sprawie sporne jest uprawdopodobnienie braku winy strony skarżącej w uchybieniu terminu do złożenia odwołania od decyzji. Obowiązek zaś uprawdopodobnienia braku winy spoczywa na zainteresowanym i nie może być przerzucany na organ podatkowy. Organ podatkowy dokonuje natomiast oceny, czy strona dopuściła się uchybienia terminu bez swojej winy, i bierze pod uwagę, jak wyżej wskazano, wszystkie okoliczności faktyczne, oceniając winę według obiektywnych mierników staranności (zob. też B. Gruszczyński (w:) S. Babiarz, B. Dauter, B. Gruszczyński, R. Hauser, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Ordynacja podatkowa. Komentarz, Warszawa 2004, str. 486-487). Z dorobku orzecznictwa wynika, że do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy w uchybieniu terminu przez stronę zalicza się np. przerwę w komunikacji, nagłą lub obłożną chorobę zainteresowanego, która nie pozwoliła na wyręczenie się inną osobą, powódź, pożar (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z dnia 19 lutego 2000 r. I SA 1072/2000 LexPolonica nr 370242, z dnia 13 października 1999 r. I SA 459/99, z dnia 20 kwietnia 1999 r. I SA/Ka 1609/97 LexPolonica nr 346332, z dnia 1 marca 1999 r. II SA 45/99 LexPolonica nr 391191, z dnia 30 grudnia 1998 r. I SA 1128/98, z dnia 14 listopada 1995 r. SA/Wr 236/95 LexPolonica nr 341785).
Warunkiem wstępnym wniosku o przywrócenie terminu jest zatem jego uchybienie, a kolejnym uprawdopodobnienie braku winy.
Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, dla możliwości rozpatrzenia wniosku strony o przywrócenie terminu niezbędne jest ustalenie, czy decyzja Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego z dnia 5 grudnia 2011r. została skutecznie doręczona skarżącemu, a więc czy termin do wniesienia odwołania w ogóle się rozpoczął i zakończył bieg.
W skardze pełnomocnik skarżącego sformułował tezę o nierozpoczęciu biegu terminu do wniesienia odwołania z uwagi na brak doręczenia podatnikowi decyzji pierwszoinstancyjnej , co tym samym, w jego ocenie, podważa przyjęte przez organ II instancji domniemanie skutecznego jej doręczenia w dniu 27 grudnia 2011r. w trybie art.150 Ordynacji podatkowej.
W tym zakresie podnieść należy, że zgodnie treścią art. 150 § 1 Ordynacji podatkowej w przypadku niemożności doręczenia pisma adresatowi w jeden ze sposobów wskazanych w art. 148 lub w art. 149 poczta przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez pocztę - lub pismo składa się na okres 14 dni w urzędzie gminy (miasta) - w przypadku doręczenia pisma przez pracownika organu podatkowego lub przez inną upoważnioną osobę. Adresata zawiadamia się dwukrotnie o pozostawaniu pisma w miejscu określonym w § 1, a powtórne zawiadomienie następuje w razie niepodjęcia pisma w terminie 7 dni ( § 1a). Zawiadomienie o pozostawieniu pisma w miejscu określonym w § 1 umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. W tym przypadku doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy (§ 2).
Doręczenie przewidziane w art. 150 Ordynacji podatkowej oparte jest na domniemaniu, że pismo dotarło do rąk adresata, i że w ten sposób doręczenie zostało dokonane prawidłowo. Domniemanie to jednak może być przez adresata obalone poprzez uprawdopodobnienie, że nie został zawiadomiony o przeznaczonym dla niego piśmie, złożonym w pocztowej placówce oddawczej. Nie jest przy tym wystarczające samo zaprzeczenie adresata, że nie powziął wiadomości o złożeniu go w danym urzędzie, lecz konieczne jest poparcie twierdzenia dowodami na uprawdopodobnienie okoliczności niepowzięcia wiadomości o piśmie (por. wyrok TK z dnia 17 września 2002r. SK 35/01 OTK - A 2002, nr 5, poz. 60; postanowienie SN z dnia 104 września 1970 r., sygn. akt IPZ 53/70).
Z akt sprawy wynika, że przesyłka zawierająca decyzję z dnia 5 grudnia 2012 r. adresowana do skarżącego została awizowana przez doręczyciela w dniu 13 grudnia 2012 r., powtórnie w dniu 21 grudnia 2012 r., a następnie w dniu 29 grudnia 2012 r. zwrócona do nadawcy. Przy czym doręczyciel we właściwym punkcie zwrotnego poświadczenia odbioru wskazał, że przesyłkę pozostawiono na okres 14 dni do dyspozycji adresata w Urzędzie Pocztowym [...], zaś awiza pozostawiono na drzwiach jego mieszkania.
Biorąc pod uwagę zarzuty skargi w kontekście niedoręczenia skarżącemu spornej decyzji w ogóle, rzeczą Sądu było skontrolowanie, czy organ I instancji doręczył ją na prawidłowy adres. A ten, w ocenie Sądu był właściwy, tj. G., ul. [...]11. Wynika on z dokumentacji rejestracyjnej podatnika, w tym zgłoszenia rejestracyjnego VAT-R 7 z dnia 7 marca 2011 r., wniosku o wpis do ewidencji działalności gospodarczej z dnia 8 grudnia 2010 r., ale przede wszystkim o jego prawidłowości świadczy chociażby sam wniosek o przywrócenie terminu, w którym pełnomocnik skarżącego jako adres strony skarżącej ewidentnie wskazał ten, na który została wysłana decyzja. Wreszcie, co bardzo istotne, odbiór zarządzeń zabezpieczenia odebrał osobiście skarżący właśnie pod adresem wskazanym w decyzji organu I instancji.
Dlatego Sąd potwierdza wniosek organu odwoławczego, że przesyłka kierowana do podatnika została prawidłowo doręczona w trybie art. 150 Ordynacji podatkowej, a zatem w sprawie mamy do czynienia z tzw. fikcją doręczenia. W takiej sytuacji, zdaniem Sądu, wbrew twierdzeniom pełnomocnika strony skarżącej, organ odwoławczy nie miał obowiązku przeprowadzenia jakiegokolwiek postępowania dowodowego na okoliczność wiarygodności dowodu doręczenia przesyłki.
Absurdalne wydają się sugestie pełnomocnika strony z których wynika, że organ odwoławczy wadliwie uznał, iż skarżący został dwukrotnie zawiadomiony o pozostawieniu przesyłki w placówce pocztowej, skoro czyniąc powyższe nie przedstawia jakiegokolwiek argumentu potwierdzającego taką tezę. Tymczasem organ odwoławczy dysponował kopertą i prawidłowo sporządzonym dokumentem potwierdzającym doręczenie, w którym, co wcześniej zostało podniesione, zawarto informację o miejscu pozostawienia przedmiotowej decyzji w urzędzie pocztowym i o dwukrotnym jej awizowaniu.
Skoro zaś dane wynikające ze zwrotnego poświadczenia odbioru były kompletne i umożliwiały stwierdzenie skuteczności doręczenia decyzji w dniu 27 grudnia 2011 r., wobec braku choćby uprawdopodobnienia przez skarżącego jakichkolwiek nieprawidłowości związanych zarówno z awizowaniem przesyłki, jak i prawidłowością działania organu odwoławczego odnośnie uznania przesyłki za skutecznie doręczoną, to należy uznać, że zaskarżone postanowienie nie narusza zarzucanych w skardze przepisów postępowania, tj. art.150 § 1,§ 1 a i § 2 oraz art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej i to w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
A już zupełnie pozbawione jakichkolwiek racji Sąd uznał twierdzenia skarżącego o konieczności bezpośredniego doręczenia decyzji przez pracownika organu. O tym, który podmiot dokona doręczenia decyduje bowiem organ, a istotne jest jedynie, aby sposób doręczenia był zgodny z przepisami Ordynacji podatkowej. A z taką właśnie sytuacją mamy niewątpliwie do czynienia w rozpoznawanej sprawie.
Sąd nie podziela również stanowiska strony skarżącej, że w okolicznościach tej sprawy postępowanie w przedmiocie przywrócenia terminu powinno zostać umorzone z mocy art. 208 § 1 Ordynacji podatkowej, skoro decyzja organu I instancji – wbrew twierdzeniom strony – weszła skutecznie do obrotu prawnego.
Jak trafnie wskazał organ odwoławczy, w niniejszej sprawie najistotniejsze jest jednak rozstrzygnięcie, czy powoływany przez skarżącego w sposób nader ogólnikowy brak spełnienia warunków doręczenia zastępczego z art. 150 Ordynacji podatkowej uzasadniał pogląd o uprawdopodobnieniu braku winy w uchybieniu terminowi.
Tymczasem strona skarżąca zamiast uwiarygodnienia braku winy w uchybieniu terminowi, we wniosku o przywrócenie terminu powołała się na niewiedzę o wydaniu wobec niej decyzji, spowodowanej skierowaniem jej pod niewłaściwy adres, co jak wykazał organ jest nieuprawnione, a także nieprawidłowościami w działaniu Urzędu Pocztowego w zakresie awizowania przesyłki – co także, w świetle adnotacji doręczyciela na zwrotnym poświadczeniu odbioru przesyłki – świadczy o braku przekonywającej argumentacji o braku winy skarżącego, a w rzeczy samej o zachowaniu przez niego należytej staranności i wskazaniu, że przeszkoda do należytego działania z jego strony była od niego niezależna i istniała cały czas, aż do złożenia wniosku o przywrócenie terminu.
Podnieść należy, że uprawnienia sądu administracyjnego ograniczone są do badania zgodności z prawem zaskarżonego postanowienia. Sąd zważył, że w niniejszej sprawie ocena Dyrektora Izby Skarbowej, że strona skarżąca nie uprawdopodobniła braku swojego zawinienia, nie może zostać uznana za dowolną i mieści się w granicach swobodnego uznania. Badając z tego punktu widzenia rozstrzygnięcie Sąd uznał, że oparte ono zostało na właściwej ocenie stwierdzonych faktów i odpowiedniej interpretacji przepisów procedury w zakresie doręczeń i terminów.
Wymaga bowiem podkreślenia, że zwrotne potwierdzenie dowodu doręczenia przesyłki jest dokumentem urzędowym, wywołującym określone skutki procesowe dla adresata korespondencji. Dokument urzędowy z mocy art. 194 § 1 i 2 Ordynacji podatkowej korzysta z domniemania prawdziwości (autentyczności) oraz domniemania zgodności z prawdą. Dokument prawdziwy to taki, który jest niepodrobiony tj. pochodzi od organu wskazanego jako jego wystawca. Dokument prawdziwy jest więc dokumentem autentycznym. Domniemanie zgodności z prawdą oznacza natomiast, że to, co wynika z treści dokumentu jest zgodne z rzeczywistością (z prawdą). Wiarygodności dokumentowi urzędowemu można odmówić jedynie w wypadku, gdy zostanie przeprowadzone skuteczne postępowanie dowodowe przeciwko jego autentyczności lub przeciwko zgodności z prawdą. W niniejszej sprawie skarżący kwestionuje zgodność z prawdą zwrotnego potwierdzenia odbioru. Na potwierdzenie powyższego nie przedłożył jednak żadnego dowodu, opierając się tylko na gołosłownym twierdzeniu o nieprawidłowości działania Urzędu Pocztowego.
Mając na względzie, że skarżący miał świadomość tego, że toczy się wobec niego postępowanie kontrolne, zasadnie uznano, że nie uprawdopodobnił on braku winy w uchybieniu terminu do wniesienia odwołania.
W konsekwencji Sąd uznał, w świetle przesłanek art. 162 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, że organ prawidłowo odmówił przywrócenia terminu do złożenia odwołania, a swoje rozstrzygnięcie uzasadnił zgodnie z wymogami art. 210 § 4 tej ustawy. Nie naruszył również innych zarzucanych w skardze przepisów postępowania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na mocy art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 14.07.2026. · Źródło