VIII SA/Wa 285/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Justyna Mazur, Sędziowie Sędzia WSA Cezary Kosterna, Sędzia WSA Leszek Kobylski /sprawozdawca/, Protokolant Referent Małgorzata Domagalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 września 2012 r. sprawy ze skargi [...] Spółka jawna z siedzibą w R. na decyzję Urzędu Patentowego Rzeczypospolitej Polskiej z dnia [...] października 2011 r. nr [...] w przedmiocie unieważnienia prawa z rejestracji wzoru przemysłowego oddala skargę. Decyzją z dnia [...] października 2011 r. znak: [...] Urząd Patentowy Rzeczypospolitej Polskiej (dalej: "Urząd Patentowy" lub "organ") działając w trybie postępowania spornego na podstawie art. 246 ust. 1 oraz art. 102, art. 103 ustawy z dnia 30 czerwca 2000 r. Prawo własności przemysłowej (Dz. U. z 2003 r., Nr 119, poz. 1117 ze zm.; dalej: "u.p.w.p.") po rozpoznaniu sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" nr [...] udzielonego na rzecz [...] Spółka Jawna z siedzibą w R. na skutek sprzeciwu M. B., W. orzekł o unieważnieniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" nr [...]. Powyższa decyzja zapadła w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu [...] stycznia 2008 r. M. B., W. na podstawie art. 102, art. 103, art. 104, art. 106 oraz art. 117 ust. 2 u.p.w.p. wystąpił do organu ze sprzeciwem wobec prawomocnej decyzji o udzieleniu prawa z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" nr [...] udzielonego decyzją z dnia [...] marca 2007 r. na rzecz [...] Spółka Jawna z siedzibą w R. z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 2006 r. M. B. wskazał, że przedmiotowy wzór w dacie jego zgłoszenia do rejestracji (tj. dnia [...] czerwca 2006 r.) nie spełniał wymogu nowości i indywidualnego charakteru, gdyż znany był powszechnie z publikacji wzorów przemysłowych wnoszącego sprzeciw, był obecny na rynku jako wyrób wnoszącego sprzeciw i innych producentów, jak i był znany z publikacji. Jako dowody w sprawie wnoszący sprzeciw przedłożył m.in. świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z dnia [...] grudnia 2004 r. oraz świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z dnia [...] lutego 2005 r., szereg faktur VAT z lat 2002-2003, jak i kopie stron tytułowych czasopisma "Świat kominków" [o numerach: [...],[...],[...],[...],[...],[...],[...]] wraz z kopią stron z reklamą kratek kominkowych wnoszącego sprzeciw, firmy "[...]", jak i innych producentów. W odpowiedzi na powyższe, uprawniony podniósł brak ujawnienia postaci kratek, których dotyczą przedłożone faktury oraz odmienność kratek uwidocznionych w przedłożonych materiałach od kratek stanowiących przedmiot spornego wzoru. Stwierdził, iż materiały przeciwstawione nie ujawniają tylnej strony i boków kratek, a w tym właśnie zakresie przedmiotowe kratki odróżniają się od kratek wnoszącego sprzeciw i innych producentów. Rozstrzygając sprawę w postępowaniu spornym Urząd Patentowy, w uzasadnieniu wskazanej na wstępie decyzji z [...] października 2011 r., przedstawił dotychczasowy przebieg postępowania. Przywołał definicję wzoru przemysłowego zawartą w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. z której wynika, że przedmiotem porównania wzorów przemysłowych są postacie ich wytworów. Organ wskazał także, iż w literaturze przedmiotu przyjmuje się, że pojęcie postaci o której mowa w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. jest tożsame z wyglądem zewnętrznym nadawanym wytworom. W związku z powyższym organ uznał, że przedmiotem oceny w niniejszej sprawie (zarówno przy ocenie nowości jak i przy ocenie indywidualnego charakteru) mogą być tylko te cechy wzoru przemysłowego, które są widoczne na zewnątrz w toku zwykłego używania (przez które rozumie się każde używanie przez ostatecznego użytkownika, z wyłączeniem konserwacji, obsługi lub naprawy), czyli dostrzegane w trakcie tego używania zmysłem wzroku. Organ wskazał, iż ocena wzoru przemysłowego dokonywana jest zawsze całościowo, nie zaś jako zbiór poszczególnych właściwości. Ujęcie to sprawia, że zarówno przy weryfikacji przesłanki nowości, jak i indywidualnego charakteru, ocenie poddany zostaje wzór jako całość. Podniósł, iż użyta w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. koniunkcja (spójnik "i") wskazuje, że w przypadku niespełnienia przez wzór przemysłowy jednej z przesłanek - nowości czy indywidualnego charakteru - wytwór nie będzie podlegał ochronie. Jednocześnie organ podniósł, iż oceniając nowość postaci przedmiotowego wzoru przemysłowego należy mieć także na względzie definicję nowości wzoru przemysłowego zawartą w art. 103 ust. 1 u.p.w.p., jak i brzmienie art. 104 u.p.w.p. Urząd Patentowy wskazał, iż zgodnie z dokumentacją rejestrową przedmiotowego wzoru kratka kominkowa wentylacyjna w obu odmianach, składa się z panelu przedniego złożonego z siatki osadzonej w profilu frontowym (płycie czołowej o powierzchni gładkiej). Siatka ochronna (również w obydwu odmianach) jest krępowana. Profil frontowy zamocowany jest do ramki wewnętrznej i mocowany do obudowy kominka za pośrednictwem ramki montażowej, która ma kształt prostokąta z odpowiednio ukształtowanym kołnierzem i kanałami zatrzaskowymi. W odmianie drugiej sporna kratka kominkowa posiada żaluzję zamykającą o odpowiednio ukształtowanych listwach. Do zmiany kąta wychylenia listew żaluzji służy pokrętło sześciokątne wraz ze sztywnym elementem sterującym. Dodatkowym elementem ułatwiającym eksploatację kratki jest hamulec żaluzji. Dokonują analizy zgromadzonej dokumentacji organ stwierdził, iż materiały przedłożone przez wnoszącego sprzeciw świadczą zarówno o braku nowości spornego wzoru w rozumieniu art. 103 u.p.w.p. Uznał, iż świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z dnia [...] grudnia 2004 r. ujawnia kratkę kominkową wentylacyjną, która składa się z panelu przedniego złożonego z siatki osadzonej w profilu frontowym (płycie czołowej o powierzchni gładkiej), i której siatka ochronna jest krępowana, a więc ujawnia kratkę kominkową o wszystkich istotnych cechach spornej kratki w jej pierwszej odmianie podlegających ocenie nowości i indywidualnego charakteru. Podobnie świadectwo rejestracji nr [...] wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna" z dnia [...] lutego 2005 r. ujawnia kratkę kominkową wentylacyjną, która składa się z panelu przedniego złożonego z siatki osadzonej w profilu frontowym (płycie czołowej o powierzchni gładkiej), i której siatka ochronna jest krępowana, posiadające żaluzję z listwami i pokrętło sześciokątne, a więc ujawnia kratkę kominkową o wszystkich istotnych cechach spornej kratki w jej drugiej odmianie podlegających ocenie nowości i indywidualnego charakteru. W ocenie organu, w świetle powyższego, przedłożone świadectwa rejestracji nr [...] i [...] stanowią wystarczający dowód braku nowości spornego wzoru przemysłowego w obu jego odmianach. Jednocześnie Urząd Patentowy wskazał, iż pozostałe materiały dowodowe przedłożone w niniejszym postępowaniu miały jedynie pomocniczy charakter przy ocenie zdolności rejestrowej spornego wzoru przemysłowego. Przedłożone zarówno przez wnoszącego sprzeciw, jak i przez uprawnionego m.in. kopie stron tytułowych czasopism "Świat kominków" oraz "Murator" wraz z kopiami stron z reklamą kratek kominkowych – w cenie organu - ukazują kratki kominkowe, o cechach zbieżnych z cechami pierwszej odmiany spornego wzoru (zwłaszcza kolorowa kopia strony tytułowej oraz strony z reklamą kratek kominkowych produkcji firmy "[...]", czasopisma "Świat kominków" nr [...] oraz kolorowa kopia strony tytułowej oraz strony z reklamą kratek kominkowych wnoszącego sprzeciw, czasopisma "Świat kominków" nr [...]), a więc mają jedynie charakter pomocniczy potwierdzając brak zdolności rejestrowej spornego wzoru (co najmniej w jednej z odmian) także na skutek jego wcześniejszego ujawnienia w tych publikacjach. Natomiast przedłożone faktury VAT nie mogą – zdaniem organu – świadczyć o braku zdolności rejestrowej spornego wzoru, gdyż nie ujawniają postaci wyrobów, których dotyczą, przy czym do ustalenia tych postaci nie wystarczą oświadczenia wnoszącego sprzeciw, że elementy znajdujące się na fakturach są zgodne ze wzorem [...] i [...]. Konkludując Urząd Patentowy podniósł, iż brak nowości spornego wzoru jest samodzielną i wystarczającą przesłanką do unieważnienia spornego prawa z rejestracji wzoru przemysłowego. Dlatego też Urząd Patentowy wskazał, iż nie analizował pozostałych zarzutów dotyczących braku zdolności rejestrowej spornego wzoru, tj. zarzutów naruszenia art. 104, art. 106 i art. 117 ust. 2 u.p.w.p., tym bardziej, że zarzuty te oparte były na tym samym materiale dowodowym. Z takim rozstrzygnięciem nie zgodziła się spółka [...] Spółka Jawna z siedzibą w R. (dalej: "skarżąca"), która pismem z dnia [...] marca 2012 r. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie na ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzję z dnia [...] października 2011 r. Wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji. Autor skargi zarzucił organowi naruszenie: 1) art. 7 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.; dalej: "k.p.a.") poprzez niepodjęcie należytych kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, zwłaszcza w przedmiocie oceny nowości i indywidualnego charakteru wzoru przemysłowego [...], a także niewłaściwych ustaleń faktycznych co do charakteru i rodzaju cech dostrzegalnych w toku tzw. normalnego użytkowania wyrobu poprzez niewłaściwe zastosowanie i niewłaściwie przyjętą wykładnię art. 102 ust. 3 pkt 1 i pkt 2 u.p.w.p.; 2) art. 8 k.p.a. poprzez wynikające z nienależytego przeanalizowania wszystkich okoliczności sprawy podważenie zaufania obywatela do działań organu administracji publicznej w szczególności poprzez niewłaściwie zastosowanie art. 104 ust. 2 u.p.w.p. poprzez błędnie zdefiniowany i przyjęty zakres swobody twórczej, a także nie wzięcie przez organ wszelkich okoliczności "normalnego użytkowania przedmiotu według wzoru"; 3) art. 77 k.p.a. poprzez niewyczerpujące zebranie materiału dowodowego i wynikające z tego faktu oparcie decyzji jedynie na części materiału dowodowego, w szczególności niewyczerpujące odniesienie się do dowodów złożonych w toku postępowania odnoszących się do zakresu swobody twórczej oraz sposobu normalnego użytkowania przedmiotu według wzoru. Uzasadniając skarżąca wskazała m.in., iż art. 102 ust. 3 pkt 1 u.p.w.p. wyraźnie określa wytwór złożony jako: przedmiot składający się z wielu wymienialnych części składowych umożliwiających jego rozłożenie i ponowne złożenie. Podniosła, iż w przedmiotowym postępowaniu mamy do czynienia z wytworem złożonym, którego cechy pozwalają na wielokrotny montaż, demontaż i zastępowanie elementów wzoru, na przykład wymianę płyty czołowej lub siatki w zależności od upodobań estetycznych użytkownika. Wskazując na naruszenie art. 8 k.p.a. skarżąca podniosła, iż nierozpatrzenie wszelkich okoliczności sprawy, w szczególności pominięcie lub nieuwzględnienie wszystkich cech wytworu widocznych w toku normalnego użytkowania wyrobu, w tym także podczas czynności istotnych z punktu widzenia efektu estetycznego, higienicznego czy pożarowego, podważa zaufanie obywateli do organów państwa, jako traktujących sprawy wybiórczo i opierające się na niepełnych i nieobiektywnych danych. W odpowiedzi na skargę Urząd Patentowy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji. Organ uznał stanowisko skarżącej za bezzasadne, w świetle okoliczności, że wymianę płyty lub siatki należy zaliczyć do obsługi lub naprawy kratki, a więc do czynności nie objętych ustawową definicją zwykłego użytkowania zawartą w art. 102 ust.3 pkt 2 u.p.w.p. Nadto organ wskazał, iż niezależnie od tego, czy uznamy sporną ramkę za wytwór złożony, za wytwór jednolity, czy też za część wytworu złożonego, ocena nowości i indywidualnego charakteru powinna dotyczyć wyłącznie cech widocznych podczas zwykłego użytkowania, które w przypadku spornej ramki oznacza jest użytkowanie w postaci zamontowanej w kominku. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle § 2 powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sądy administracyjne sprawują więc kontrolę aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia. Ponadto, co wymaga podkreślenia, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – j.t. Dz. U. z 2012 r. poz. 270; dalej: "p.p.s.a."). Rozpatrując skargę w świetle powołanych wyżej kryteriów należy uznać, że nie zasługuje ona na uwzględnienie, albowiem zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem. Stosownie do przepisów art. 89 ust. 1 w zw. z art. 117 ust. 1 u.p.w.p. prawo z rejestracji wzoru przemysłowego może być unieważnione na wniosek każdej osoby, która ma w tym interes prawny. W myśl art. 255 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. sprawy o unieważnienie prawa z rejestracji rozpatruje Urząd Patentowy RP w trybie postępowania spornego. Postępowanie w przedmiocie unieważnienia wzoru przemysłowego jest postępowaniem spornym, w czasie którego bada się przesłanki rejestrowalności wzoru przemysłowego, a nie kontroluje postępowanie rejestracyjne, gdyż nie jest to postępowanie prowadzone w trybie nadzorczym. Zaskarżona decyzja organu z dnia [...] października 2011 r. zapadła w trybie tegoż postępowania spornego na skutek sprzeciwu M. B. z dnia [...] stycznia 2008 r. i unieważniła prawo z rejestracji wzoru przemysłowego pt.: "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" (nr [...]). Sporne prawo ochronne zostało udzielone na rzecz skarżącej z pierwszeństwem od dnia [...] czerwca 2006 r. decyzją Urzędu Patentowego z dnia [...] marca 2007 r. Podstawą unieważnienia wzoru przemysłowego "Kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna" był jego brak nowości w rozumieniu art. 103 u.p.w.p. Sąd w składzie orzekającym w niniejszej sprawie podziela oceny i argumentację Urzędu Patentowego co do istoty rozstrzygnięcia i stwierdza, że zarzuty przedstawiony przeciwko zaskarżonej decyzji są nietrafne. Stosownie do definicji zawartej w art. 102 ust. 1 u.p.w.p. wzorem przemysłowym jest nowa i posiadająca indywidualny charakter postać wytworu lub jego części, nadana mu w szczególności przez cechy linii, konturów, kształtów, kolorystykę, strukturę lub materiał wytworu oraz przez jego ornamentację. A zatem, jak wynika z podanej definicji normatywnej wzoru przemysłowego, jego istotą jest postać zewnętrzna produktu lub te jego części czy cechy, które są postrzegane wzrokowo (podobnie: Ewa Nowińska (w) E. Nowińska, U. Prominska, M. du Vall Prawo własności przemysłowej, Przepisy i omówienie LexisNexis, W-wa 2003 str. 88, A. Kisielewicz Prawo własności przemysłowej w zarysie, Przemyśl 2008, str. 41). Zasadniczą i wymagającą podkreślenia zasadą jest, że podlegający rejestracji wzór przemysłowy musi być nowy i mieć indywidualny charakter. Każdy wytwór może być uznany za wzór przemysłowy, jeżeli jest wytworem nowym i posiada indywidualny charakter. Zgodnie natomiast z art. 107 ust. 1 pkt 1 u.p.w.p. wzór przemysłowy nie obejmuje cech wytworu, które są uwarunkowane wyłącznie ich funkcjami technicznymi. Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy należy zgodzić się z twierdzeniami Urzędu Patentowego, że sporny wzór przemysłowy skarżącej (kratka kominkowa wentylacyjna typ zwykła prostokątna w obu jej odmianach) jest podobna do przeciwstawionych wzorów przemysłowych M. B.. Argumenty dotyczące cech wytworu złożonego spornych kratek (wynikające z okoliczności demontowalności części składowych tych kratek) – nie mogą być skuteczne. Przede wszystkim czynności wymiany płyty lub siatki należy zaliczyć do czynności obsługi lub naprawy kratki kominkowej – a więc do czynności nie objętych ustawową definicją zwykłego użytkowania w rozumieniu art. 103 ust. 3 pkt 2 u.p.w.p. Ponadto, niezależnie od tego, czy uznamy sporną ramkę za wytwór złożony (jak argumentuje skarżąca), czy też za część wytworu złożonego – ocena nowości powinna dotyczyć wyłącznie cech widocznych podczas zwykłego użytkowania, które w przypadku spornej ramki oznacza użytkowanie w postaci zamontowanej w kominku – co skutkuje uznaniem podobieństwa z wcześniej ujawnionym i chronionym wzorem przemysłowym M. B.. Urząd Patentowy w zaskarżonej decyzji szczegółowo odniósł się do przedstawionych materiałów i wyjaśnił dlaczego świadczą one o braku nowości spornego wzoru przemysłowego. Dokonał porównania przedłożonych świadectw rejestracji (z dnia [...] grudnia 2004 r. [...] oraz z dnia [...] lutego 2005 r. [...]) uznając, iż stanowią one wystarczający dowód braku nowości spornego wzoru przemysłowego w obu jego odmianach. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja Urzędu Patentowego nie nosi cech dowolności, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi odnośnie naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów postępowania administracyjnego. Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji wynika, w sposób nie budzący wątpliwości, jakimi przesłankami kierował się organ przy załatwieniu sprawy. Rozstrzygnięcie dokonane przez Urząd Patentowy jest zatem prawidłowe i nie narusza obowiązującego w tym zakresie prawa, natomiast argumenty zawarte w skardze zasadności tego rozstrzygnięcia nie podważają. Z tych względów na podstawie art. 151 u.p.p.s.a. Sąd orzekł jak w sentencji wyroku.