II FSK 2965/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący – Sędzia NSA Jerzy Rypina, Sędzia NSA Jan Rudowski (sprawozdawca), Sędzia WSA (del.) Marek Olejnik, Protokolant Dorota Rembiejewska, po rozpoznaniu w dniu 26 listopada 2014 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej A. G. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 17 maja 2012 r. sygn. akt I SA/Łd 250/12 w sprawie ze skargi A. G. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Skierniewicach z dnia 24 stycznia 2012 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenie nieważności decyzji ostatecznej w sprawie podatku od nieruchomości za 2011 r. oddala skargę kasacyjną. Wyrokiem z dnia 17 maja 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, w sprawie o sygn. akt I SA/Łd 250/12, oddalił skargę A. G. – nazywanego dalej "Skarżącym", na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia 24 stycznia 2012 r. w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji w sprawie wprowadzenia zmian w wymiarze podatku od nieruchomości na 2011 r. Z uzasadnienia wyroku sądu pierwszej instancji wynika, że 20 lipca 2005 r. Skarżący zawarł ze Skarbem Państwa (reprezentowanym przez Prezydenta Miasta S.) umowę najmu. Umowę zawarto na czas oznaczony do 30 czerwca 2008 r. W dniu 15 października 2007 r. Prezydent Miasta wyraził zgodę na podnajęcie nieruchomości do czasu zakończenia umowy, niemniej jednak do podpisania aneksu nie doszło. Po upływie terminu obowiązywania umowy nieruchomość nie została zwrócona właścicielowi. Prezydent Miasta w decyzji z dnia 9 czerwca 2011 r., określił Skarżącemu zobowiązanie w podatku od nieruchomości na 2011 r. Wskazując na art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2010 r., nr 95, poz. 613 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "u.p.o.l.", oraz art. 336 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz. U. nr 16, poz. 93 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "k.c.", organ stwierdził, że w sytuacji gdy po zakończeniu okresu najmu nieruchomość nie została zwrócona właścicielowi i nadal znajdowała się w bezumownym korzystaniu, dla obowiązku podatkowego nie ma znaczenia, że z nieruchomości tej korzystać mógł podnajemca. Pierwotnym korzystającym i posiadaczem zależnym pozostawał bowiem Skarżący. Decyzją z dnia 15 grudnia 2011 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. odmówiło stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej Prezydenta Miasta z dnia 9 czerwca 2011 r. W odwołaniu od powyższej decyzji Skarżący wniósł o jej uchylenie i stwierdzenie, na podstawie art. 247 § 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 r., nr 8, poz. 60 z późn. zm.), nieważności decyzji ostatecznej z uwagi na wydanie jej bez podstawy prawnej lub z rażącym naruszeniem prawa. Skarżący argumentował, że nie był posiadaczem zależnym nieruchomości, co wynika chociażby z tego, iż z dniem 30 września 2010 r. zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Rozpoznawszy odwołanie Skarżącego, wspomnianą na wstępie decyzją, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy swoje wcześniejsze rozstrzygnięcie. Wyjaśniwszy jak rozumieć należy pojęcie rażącego naruszenia prawa, organ przedstawił dotychczasowy przebieg sprawy, ustalenia stanu faktycznego poczynione w postępowaniu toczącym się w trybie zwykłym oraz ustalenia poczynione w trakcie postępowania egzekucyjnego. Na tej podstawie organ doszedł do wniosku, że skoro Skarżący po zakończeniu umowy najmu nie wydał nieruchomości, lecz do dnia 31 marca 2011 r. dalej korzystał z niej bezumownie, zasadnie przyjęto, iż pozostawał posiadaczem zależnym nieruchomości. Organ zwrócił także uwagę, że posiadacz zależny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy innej osobie w dalsze posiadanie zależne (art. 336 i art. 337 k.c.). W skardze na powyższą decyzję, skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, Skarżący powtórzył zarzuty i argumentację podniesione wcześniej w odwołaniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał skargę za bezzasadną i ją oddalił. Powtórzywszy treść art. 3 ust. 1 u.p.o.l., sąd pierwszej instancji stwierdził, że posiadacze nieruchomości należących do Skarbu Państwa są podatnikami podatku od nieruchomości. Następnie, odwołując się do przepisów Kodeksu cywilnego oraz orzecznictwa Sądu Najwyższego i Naczelnego Sądu Administracyjnego, zwrócił uwagę, że faktyczne korzystanie z rzeczy nie jest warunkiem koniecznym dla uznania danego podmiotu za posiadacza. Dla istnienia posiadania istotnym jest bowiem sama możliwość korzystania z rzeczy. Sąd pierwszej instancji podzielił także stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., że posiadacz zależny nie traci posiadania w wyniku oddania rzeczy w dalsze posiadanie zależne (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 listopada 1993 r., II CRN 130/93). Tym samym, biorąc pod uwagę treść art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l., Skarżący, jako posiadacz zależny, był podatnikiem podatku od nieruchomości w trakcie trwania umowy najmu. Po jej zakończeniu natomiast – ponieważ nieruchomości nie zwrócił, ale przekazał jej posiadanie innemu podmiotowi – stał się posiadaczem zależnym bez tytułu prawnego, o czym jest mowa w art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. b u.p.o.l. W świetle powyższego zarzut wydania decyzji bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej) należało uznać za całkowicie chybiony. W skardze kasacyjnej od powyższego wyroku Skarżący podniósł, na postawie art. 174 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądem administracyjnym (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.) – powoływanej dalej jako "P.p.s.a.", zarzut naruszenia prawa materialnego poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, tj. art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. i uznanie Skarżącego za podmiot zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości w sytuacji gdy nie był on jej posiadaczem. Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga kasacyjna jest oczywiście niezasadna, dlatego podlega oddaleniu. Biorąc pod uwagę treść zarzutów skargi kasacyjnej, należy zwrócić uwagę, że Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, z urzędu biorąc pod uwagę jedynie nieważność postępowania (art. 183 § 1 P.p.s.a.). Skarga kasacyjna jest bowiem wysoce sformalizowanym środkiem zaskarżenia i musi odpowiadać wymogom określonym w art. 174 i art. 176 P.p.s.a. Tym samym Naczelny Sąd Administracyjny nie może zastępować strony w wyrażaniu, precyzowaniu, czy też uzasadnianiu jej zarzutów. Innymi słowy, wskazanie przez Skarżącego przepisów, jakie w jego ocenie naruszył sąd pierwszej instancji, a także wyjaśnienie w uzasadnieniu skargi kasacyjnej, na czym to naruszenie polegało, wyznacza granice, w których rozstrzyga Naczelny Sąd Administracyjny. Zarzuty, jak i ich uzasadnienie, powinny zatem być ujęte precyzyjnie i zrozumiale, zwłaszcza jeśli weźmie się pod uwagę wymóg sporządzenia skargi kasacyjnej przez profesjonalnego pełnomocnika (art. 176 P.p.s.a.). W skardze kasacyjnej pełnomocnik strony przedstawił jedynie w kilku zdaniach dotychczasowy przebieg sprawy, po czym podniósł, że sąd pierwszej instancji pominął "istotę posiadania, na które składa się zarówno korpus czyli faktyczne władztwo, jak i animus a więc wola wykonywania posiadania a także treść art. 4 ust. 1 pkt 4 Ustawy o podatkach i opłatach lokalnych, z którego wynika, że zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości jest podmiot posiadający nieruchomość stanowiącą własność Skarbu Państwa bez tytułu prawnego" (s. 2-3 skargi kasacyjnej). Odnosząc powyższe uwagi do stanu faktycznego sprawy, pełnomocnik strony podniósł, że skoro Skarżący nie wykonywał fizycznego władztwa nad rzeczą, po zakończeniu umowy najmu to podnajemca bezumownie korzystał z nieruchomości. Nie podzielił także stanowiska sądu pierwszej instancji, że okoliczność posiadania rzeczy przez podnajemcę wywodzi się z umowy najmu, a co za tym idzie Skarżący dalej pozostaje posiadaczem zależnym nieruchomości i podatnikiem w rozumieniu art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Pomijając zdawkowość i pobieżność wywodów skargi kasacyjnej, zauważyć należy, że jej zarzuty abstrahują od istoty sprawy. Jedyny zarzut skargi kasacyjnej dotyczył bowiem naruszenia art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i "uznanie skarżącego za podmiot zobowiązany do zapłaty podatku od nieruchomości w sytuacji gdy nie był on jej posiadaczem" (s. 1 skargi kasacyjnej). Sprawa rozstrzygnięta zaskarżonym wyrokiem dotyczyła natomiast tego, czy Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S., wydając decyzję w trybie przewidzianym w rozdziale 18 Ordynacji podatkowej, naruszyło art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej w zw. z art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l. Tymczasem autor skargi kasacyjnej, koncentrując się na prawidłowości zastosowania art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., zupełnie przemilczał problem wystąpienia przesłanek wydania decyzji ostatecznej bez podstawy prawnej lub wydania jej z rażącym naruszeniem prawa (art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej). Pełnomocnik Skarżącego zdaje się nie dostrzegł, że przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej przeprowadzonej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi była decyzja wydana w trybie nadzwyczajnym, rozstrzygająca nie o prawach i obowiązkach strony, ale o bycie prawnym decyzji. Przedmiot sprawy rozpoznawanej przez organ na podstawie art. 247 § 1 Ordynacji podatkowej obejmuje bowiem kwestię, czy nie wystąpiła jedna z wymienionych w tym przepisie przesłanek zastosowania sankcji nieważności – nie jest to zatem rozpoznanie sprawy, co do meritum w jej pełnym zakresie przedmiotowym. Biorąc pod uwagę treść skargi kasacyjnej należy dojść do wniosku, że nie sięga ona do istoty sprawy – a co za tym idzie brakuje podstaw do jej uwzględnienia. Sąd pierwszej instancji, odnosząc przedstawioną w skardze argumentację do przesłanek stwierdzenia nieważności, wymienionych w art. 247 § 1 pkt 2 i 3 Ordynacji podatkowej, podzielił stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., że decyzja ostateczna nie została wydana bez podstawy prawnej, ani z rażącym naruszeniem prawa. Niemniej jednak w tym zakresie pełnomocnik Skarżącego nie sformułował żadnego zarzutu, poprzestając – jak już wspomniano – jedynie na wytknięciu błędnego zastosowania przepisu prawa materialnego, na podstawie którego wydana została decyzja w postępowaniu prowadzonym w trybie zwykłym. Wykładając swoje racje, autor skargi kasacyjnej nie wyjaśnił dlaczego naruszenie art. 3 ust. 1 pkt 4 u.p.o.l., w przedstawiony przez niego sposób, miałoby stanowić rażące naruszenia prawa i skutkować koniecznością stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej. Przypomnieć w tym miejscu należy, że zważywszy na treść art. 183 § 1 P.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny nie ma prawa do wskazywania za stronę przepisów prawa, które ewentualnie mogły zostać naruszone. Z przytoczonych wyżej względów, z mocy art. 184 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji.