III SO/Kr 20/12

Referendarz Sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie – Grzegorz Karcz po rozpoznaniu w dniu 7 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. J. o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie mającej za przedmiot zaskarżenie decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20.06.2012 r. nr [...] dotyczącej zasiłku celowego specjalnego postanawia: I. umorzyć postępowanie w części obejmującej żądanie zwolnienia od kosztów sądowych, II. przyznać skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym ustanawiając dla niej adwokata, którego wyznaczy Okręgowa Rada Adwokacka. Wnioskodawczyni w rubryce 3 wypełnionego i złożonego urzędowego formularza "PPF" zaznaczyła, że zamierza zaskarżyć decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 20.06.2012 r. nr [...] dotyczącą zasiłku celowego specjalnego. Wskazując na powyższe wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata. Oświadczyła, że nie zatrudnia i nie pozostaje w innym stosunku prawnym z jakimkolwiek kwalifikowanym pełnomocnikiem. Objaśniając swoją sytuację rodzinną podała, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z córką. Określając majątek swój i osób pozostających z nią we wspólnym gospodarstwie domowym uwidoczniła, że w jego skład wchodzi 47 metrowe spółdzielcze mieszkanie własnościowe. Nie posiada zasobów pieniężnych ani przedmiotów wartościowych. Stałe miesięczne dochody swego gospodarstwa domowego oszacowała na kwotę 525,32 zł wyjaśniając, że składają się na to alimenty, zasiłek rodzinny, zasiłek okresowy oraz dodatek mieszkaniowy. Uzasadniając swoje starania podniosła, że od czterech lat jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku. Powiada, że ma orzeczony lekki stopień niepełnosprawności. Stara się podnosić swoje kwalifikacje przez różnego rodzaju kursy zawodowe bo jako pielęgniarka nie może znaleźć etatu. Jej córka ma 12 lat i uczęszcza do szkoły podstawowej. Zasądzone na nią od męża alimenty egzekwuje komornik, bo mąż nie wywiązuje się z tego obowiązku. Egzekucja jest jednak bezskuteczna. Mając na uwadze powyższe zważyć należało co następuje: Zgodnie z art. 239 pkt 1 lit. a) ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, obowiązek uiszczenia kosztów sądowych nie ciąży na stronie skarżącej działanie lub bezczynność organu w sprawach z zakresu pomocy i opieki społecznej. W postępowaniu sądowoadministracyjnym przedmiot skargi opatrzono symbolem "6329" opisywanym przez załącznik nr 1 do zarządzenia Prezesa NSA z dnia 27 listopada 2003 r. w sprawie ustalenia zasad biurowości w sądach administracyjnych jako sprawa z zakresu pomocy społecznej. W konsekwencji uznania, że skarżąca skorzysta z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych - co oznacza całkowite zwolnienie strony z obowiązku wnoszenia zarówno opłat sądowych jak i ponoszenia wydatków - jej wniosek o zwolnienie od koszów sądowych należało uznać za bezprzedmiotowy a w związku z tym postanowiono jak w punkcie pierwszym sentencji działając na zasadzie art. 161 §1 pkt. 3 ppsa w związku z art. 258 §1 i §2 pkt. 7 ppsa. Bezprzedmiotowość wniosku o zwolnienie od kosztów pozostaje jednak bez wpływu na drugie z żądań a mianowicie ustanowienia adwokata. Zgodnie z aktualnymi poglądami doktryny sąd nie jest bowiem związany żądaniem strony zawartym we wniosku o przyznanie pomocy byleby tylko nie wyszedł ponad żądanie strony (por. komentarz J.P Tarno do art. 246 w : Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2004). W sytuacji więc gdy strona domaga się przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym, sąd może przyznać jej to prawo w zakresie częściowym obejmującym tylko ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika (art. 245 §3 in fine ppsa). Oczywiście pod warunkiem, złożenia oświadczenia, którym strona wykaże, że nie jest wstanie ponieść opłat za jego czynności w postępowaniu przed sądami administracyjnymi bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (art. 246 §1 pkt. 2 ppsa). Oświadczenie to zgodnie z wolą ustawodawcy ma być "dokładne", a owa "dokładność" stopniowana jest przeświadczeniem sądu, że strona okoliczności te wykazała czyli przedstawiła je w sposób przekonywujący. Jednocześnie zwrócenia uwagi wymaga, iż przyjęta przez ustawodawcę konstrukcja prawna opiera się na założeniu, że jeżeli na podstawie przyjętego oświadczenia sąd dojdzie do przekonania, że ma do czynienia z osobą "biedną" w potocznym tego słowa znaczeniu lub jeśli stwierdzi, że strony najzwyczajniej nie będzie stać na pokrycie wymaganych opłat to może wydać rozstrzygniecie w przedmiocie zwolnienia bez konieczności dokonywania wezwań strony o złożenie dodatkowych oświadczeń lub przedłożenie dokumentów źródłowych (arg. ex art. 255 ppsa). W realiach niniejszej sprawy wnioskodawczyni złożyła oświadczenie o jakim mowa w art. 252 ppsa. Oświadczenie to jest wystarczające do oceny aktualnych możliwości płatniczych strony. Wnioskodawczyni należy do osób niezamożnych. Tak bowiem należy postrzegać bezrobotną matkę, która samotnie wychowuje córkę uczącą się w szkole podstawowej, zmuszoną korzystać ze wsparcia ośrodków pomocy społecznej. Z zasad doświadczenia życiowego wynika, że środki jakimi dysponuje gospodarstwo domowe wnioskodawczyni wystarczają na opędzenie podstawowych potrzeb życia codziennego tych osób. Okoliczność, że należy do niej wykazane mieszkanie własnościowe nie zmienia takiej optyki. Chociaż bowiem posiada ono określoną wartość sprzedażną względnie podkładową to jednak nie można tracić z pola widzenia, że jakikolwiek rozporządzenia tym składnikiem majątkowym godziłby w podstawy egzystencji strony. Skoro zaś aktualnie wnioskodawczyni nie ma majątku, którym mogłaby swobodnie zadysponować i dysponuje niewielkim dochodem to przewidując nawet minimalny koszt opłat za czynności adwokatów w postępowaniu przed sądami administracyjnymi można stwierdzić, że wnioskodawczyni nie będzie stać na wynajęcie kwalifikowanego pełnomocnika. Chociaż bowiem obiektywnie są to kwoty niewielkie, to jednak relatywnie przekraczają obecne możliwości płatnicze strony. Z tego względu należało więc udzielić wnioskodawczyni pomocy o którym to prawie traktują przepisy oddziału 2 rozdziału III działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i ustanowić dla niej adwokata, którego wyznaczy właściwy organ samorządu zawodowego. Z przytoczonych względów orzeczono więc jak w punkcie drugim sentencji na podstawie art. 246 §1 pkt. 2 ppsa w związku z art. 245 §3 ppsa.