II GZ 468/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący : sędzia NSA Czesława Socha po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia H. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 19 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1459/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi H. K. na postanowienie Ministra Finansów z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne postanawia: oddalić zażalenie Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie postanowieniem z 19 października 2012 r., sygn. akt V SA/Wa 1439/12, odmówił [...] przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że skarżąca w dniu [...] sierpnia 2012 r., (data wpływu do WSA k. 16 akt sądowych), złożyła na urzędowym formularzu PPF wniosek o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w wysokości [...]zł oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu wniosku skarżąca wskazała, że nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Dochód skarżącej, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi ok. [...] zł. miesięcznie. W związku ze swoją trudną sytuacją materialną, nie jest ona w stanie uiścić kosztów sądowych. WSA w Warszawie wezwaniem z [...] sierpnia 2012 r. (k. 21 akt sądowych) zobowiązał skarżącą do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez przedłożenie dodatkowych dokumentów, obrazujących jej sytuację majątkową i możliwości finansowe. Skarżąca nie ustosunkowała się do powyższego wezwania i nie przesłała żądanych dokumentów. Referendarz sądowy postanowieniem z 12 września 2012 r. odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie rozpoznając sprzeciw od powyższego postanowienia odmówił [...] przyznania prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia radcy prawnego. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że skarżąca nie posiada nieruchomości, oszczędności pieniężnych, przedmiotów wartościowych. Dochód skarżącej, która prowadzi jednoosobowe gospodarstwo domowe wynosi ok. [...] zł miesięcznie. Sąd badając wydatki skarżącej związane z utrzymaniem się np. wyżywienie, ubranie, mieszkanie, wskazał, że skarżąca nie przedstawiła w tej mierze żadnych informacji, ani dokumentów, oprócz lakonicznej wzmianki w treści sprzeciwu, że "nie starcza mi na utrzymanie się (...) trzeba wykupywać lekarstwa". Skarżąca nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Sąd I instancji podkreślił, że udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Należy zatem zauważyć, iż stosownie do powyższych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. Tymczasem pobieżne i lakoniczne informacje przedłożone przez skarżącą nie poparte nadto dokumentami źródłowymi - nie dają podstaw do twierdzenia, iż nie posiada ona środków na pokrycie kosztów udziału w postępowaniu przed Sądem. W zażaleniu na powyższe postanowienie [...] wniosła o jego uchylenie. Podniósł, że jej sytuacja materialna uniemożliwia ponoszenia kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego zgodnie z art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wskazany przepis stanowi odstępstwo od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowoadministracyjnego zawartej w art. 199 p.p.s.a. Strona ubiegająca się o przyznanie prawa pomocy musi zatem uprawdopodobnić, iż jej sytuacja majątkowa jest na tyle trudna, że uzasadnia wyjątkowe traktowanie i przyznanie pomocy z budżetu państwa. Przesłanki przyznania prawa pomocy są przy tym określone ogólnie, a więc uznaniu sądu pozostawił ustawodawca ocenę okoliczności przemawiających za rozstrzygnięciem korzystnym dla strony. Strona wnosząca o przyznanie prawa pomocy składa stosowny wniosek na urzędowym formularzu (art. 252 § 2 p.p.s.a.). Sporządzony w ten sposób wniosek ma na celu ogólne zobrazowanie sytuacji majątkowej i finansowej wnoszącego. W razie pojawienia się wątpliwości co do przedstawionych na formularzu danych, bądź, jeśli okażą się one niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, sąd administracyjny może, na podstawie art. 255 p.p.s.a., wezwać stronę do złożenia dodatkowych oświadczeń lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących stanu majątkowego i dochodów. Sąd ma bowiem dopiero wówczas możliwość przyznania prawa pomocy, gdy strona wykaże obiektywny i rzeczywisty brak możliwości poniesienia wymaganych kosztów. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji prawidłowo zbadał przesłanki przyznania skarżącej prawa pomocy uznając, że [...] nie wykazała, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Oświadczenia zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy nie wystarczały do oceny sytuacji materialnej wnioskodawcy. Mimo wezwania w trybie art. 255 p.p.s.a., [...] nie przedstawiła żądanych przez Sąd dokumentów, które w sposób wystarczający potwierdzałyby jego trudną sytuację materialną i wyjaśniałyby uzasadnione wątpliwości, co do wysokości osiąganych przez żalącą dochodów. Konkludując, należy przyjąć, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie przyjął w zaskarżonym postanowieniu, że nieprzedłożenie przez skarżącą wymaganych dokumentów, uniemożliwiło niepozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny kondycji finansowej i rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawczyni. Strona wnosząca zażalenie uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez WSA w Warszawie dokumentacji i oświadczeń, co nie pozwoliło na prawidłowe zweryfikowanie aktualnej sytuacji finansowej [...]. W takiej sytuacji Sąd I instancji nie miał możliwości prowadzenia dalszego dochodzenia rzeczywistej sytuacji skarżącego, na którym w istocie spoczywa obowiązek wykazania przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy w żądanym zakresie. Zgodnie bowiem z art. 243 p.p.s.a. sąd administracyjny orzeka o przyznaniu prawa pomocy jedynie na wniosek strony, zatem to w jej interesie jest przedstawienie i uwiarygodnienie okoliczności uzasadniających ten wniosek. W gestii sądu administracyjnego pozostaje zaś ocena przedstawionych okoliczności. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. postanowił jak w sentencji.