II SA/Sz 684/12
WyrokWSA w Szczecinie2012-09-12
Skład orzekający: Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Iwona Tomaszewska, Arkadiusz Windak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, rozpatrując zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, może rozszerzyć przedmiot sprawy o argumenty dotyczące przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, które nie były przedmiotem oceny organu pierwszej instancji, naruszając tym samym zasadę dwuinstancyjności?Ratio decidendi
Sąd uznał, że organ odwoławczy, rozpatrując zażalenie na postanowienie o odmowie wznowienia postępowania, nie może rozszerzać przedmiotu sprawy o argumenty dotyczące przesłanki wznowienia z art. 145 § 1 pkt 5 KPA, które nie były przedmiotem oceny organu pierwszej instancji, gdyż narusza to zasadę dwuinstancyjności postępowania. W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie powinno zostać uchylone.Stan faktyczny
Skarżący S. G. złożył wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego zakończonego ostateczną decyzją o pozwoleniu wodnoprawnym, zarzucając wydanie decyzji na podstawie nierzetelnego operatu wodnoprawnego, który nie uwzględniał istniejących drenów. Organ pierwszej instancji odmówił wznowienia postępowania, uznając, że wniosek został złożony po terminie i brak jest podstaw do wznowienia. Organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Skarżący złożył skargę do WSA, zarzucając naruszenie przepisów KPA, w tym art. 145 § 1 pkt 5 KPA, poprzez niewłaściwą wykładnię nowych okoliczności faktycznych. WSA uznał skargę za zasadną.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżone postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej, stwierdził, że postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku i zasądził od Dyrektora na rzecz skarżącego zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Katarzyna Grzegorczyk-Meder, Sędziowie Sędzia NSA Iwona Tomaszewska (spr.), Sędzia WSA Arkadiusz Windak, Protokolant Anita Jałoszyńska, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 12 września 2012 r. sprawy ze skargi S. G. na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania w sprawie pozwolenia wodnoprawnego. I. uchyla zaskarżone postanowienie II. stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się wyroku III. zasądza od Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej na rzecz skarżącego S. G. kwotę [...] złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Decyzją ostateczną z dnia [...] r., Nr [...] , Starosta udzielił J. T. pozwolenia wodnoprawnego na piętrzenie i pobór wód z rzeki M. w miejscowości M. oraz nakazał odprowadzanie do rzeki M. oczyszczonych wód, wykorzystanych w hodowli ryb karpiowatych w obiekcie stawowym.
W dniu [...] r., S. G. zwrócił się z wnioskiem o wznowienie postępowania administracyjnego, w sprawie zakończonej decyzją ostateczną z dnia [...] r., z powodu wystąpienia okoliczności, wskazanych art. 145 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Wnioskodawca zażądał uchylenia pozwolenia wodnoprawnego w zakresie obniżenia lustra wody w stawie hodowlanym, poniżej poziomu istniejących drenów, które mają za zadanie odwadnianie przyległych gruntów ornych. Wyloty tych drenów znajdują się na działce nr [...] obręb M.
S. G. stwierdził, że doszło do wydania pozwolenia wodnoprawnego, w oparciu o dowody niepełne i nierzetelne. Zarzut ten dotyczył, w szczególności operatu wodnoprawnego, w treści którego nie uwzględniono i nie wykazano istniejących drenów, regulujących stosunki gruntowo-wodne, przyległych gruntów ornych. Do wniosku, dołączył dokumentację fotograficzną oraz mapkę z naniesionymi drenami.
Pismem z dnia [...] r., Starosta wezwał S. G., do sprecyzowania wniosku o wznowienie postępowania, poprzez wskazanie i udowodnienie, w jakiej dacie wnioskodawca dowiedział się o okolicznościach stanowiących podstawę żądania. S. G., w piśmie z dnia [...] r. wyjaśnił, że o przyczynach tych dowiedział się w [...]. Na dowód, dołączył dokumentację fotograficzną, wskazującą datę wykonania –[...] r.".
Starosta postanowieniem z dnia [...] r., znak[...] .ww, na podstawie art. 149 § 3 i art. 150 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), odmówił wznowienia postępowania administracyjnego zakończonego decyzją własną z dnia [...] r. udzielającą pozwolenia wodnoprawnego J. T. na piętrzenie i pobór wód z rzeki M.
W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wnioskodawca złożył wniosek o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., tj. przesłanki, że dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności, okazały się fałszywe.
Organ ocenił pozytywnie legitymację prawną wnioskodawcy, który jest obecnie współwłaścicielem gruntu leżącego w miejscu będącym w zasięgu szczególnego korzystania z wód.
Organ wskazał, że podanie, o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji w terminie jednego miesiąca, od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności, będącej podstawą wniosku o wznowienie postępowania (art. 148 § 1 Kpa).
W ocenie organu, wnioskodawca nie dopełnił wskazanego wymogu dotyczącego terminu złożenia podania o wznowienie postępowania. Według oświadczenia S. G., o podstawie wznowienia, dowiedział się w miesiącu [...] r. Natomiast z ustaleń poczynionych przez organ I instancji wynika, że systemy drenarskie należące do J. T., w tym wyloty i rowy, wskazane przez S. G. we wniosku z dnia [...] r., były przedmiotem oceny organu, w postępowaniu administracyjnym oznaczonym nr [...], w którym prowadzone były wizje lokalne z udziałem zainteresowanego. Z protokołu oględzin z dnia [...] ., jednoznacznie wynika, że wnioskodawca wiedzę o powyższych urządzeniach posiadał już w tamtym czasie.
Starosta podniósł też, że w [...] r., Prokuratura Rejonowa, została powiadomiona o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, w związku z treścią operatu wodnoprawnego. Organ wznowił wówczas postępowanie administracyjne, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a., a następnie decyzją z dnia [...] r. odmówił uchylenia decyzji ostatecznej udzielającej pozwolenia wodnoprawnego, gdyż nie zebrano dowodów na zatajenie informacji w operacie wodnoprawnym.
W tej sytuacji organ I instancji uznał, że S. G. co najmniej już w tamtym czasie posiadał informację o nieujawnionych w operacie wodnoprawnym systemach i wylotach drenarskich oraz ścianach rowów odwadniających.
Reasumując, Starosta M. uznał, że S. G. podanie o wznowienie postępowania złożył z uchybieniem terminu określonego w art. 148 § 1 k.p.a., a okoliczność ta obliguje organ do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 k.p.a.
Ponadto organ podniósł, że w niniejszej sprawie brak jest oczywistości sfałszowania dowodu w postaci operatu szacunkowego. Okoliczność ta jest nie tylko nieoczywista, ale wręcz mało prawdopodobna w świetle wyników postępowania prokuratorskiego.
S. G. złożył zażalenie na postanowienie z dnia [...] r., do Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej , w którym wniósł o uchylenie postanowienia w sprawie odmowy wznowienia postępowania w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Podtrzymał wniosek o wznowienie postępowania administracyjnego oraz zwrócił się o przymuszenie J. T. do zaniechania niszczenia rurociągów drenarskich.
W uzasadnieniu zażalenia, S. G. podniósł, że faktycznie prowadzone było postępowanie administracyjne w sprawie systemów drenarskich, lecz organ w uzasadnieniu kwestionowanego postanowienia nie określił, do jakich i których rurociągów drenarskich było ono prowadzone. Wyjaśnił, że wniosek dotyczy drenów znajdujących się na działce nr [...] w obrębie M. Wiedzę o istnieniu tych drenów, uzyskał w dniu [...] r., co wynika z dokumentacji fotograficznej (opatrzonej tą samą datą), dołączonej do wniosku. Podkreślił, że zakres ujawnionych nowych okoliczności, związanych z wykryciem nowych drenów, w żadnej mierze nie był przedmiotem oceny, o której wspominał organ w kwestionowanym postanowieniu. Tak więc, wniosek o wznowienie złożył w terminie. Dodał, że organ nie pokusił się, w żadnym z prowadzonych postępowań, do sprawdzenia i zweryfikowania treści przedłożonego operatu wodnoprawnego, ze stanem faktycznym, co zdecydowało o naruszeniu przez ten organ, art. 7 Kpa oraz art. 2 Konstytucji RP. S. G. podkreślił, że wniosek dotyczy rurociągów drenarskich, co do których nie było prowadzone postępowanie, dlatego wniósł jak w zażaleniu.
Postanowieniem z dnia [...] r., Nr[...] , wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144, art. 145 § 1 pkt 1 i pkt 5 Kodeksu postępowania administracyjnego, Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej utrzymał w mocy postanowienie Starosty z dnia [...]
Organ odwoławczy w uzasadnieniu postanowienia przytoczył ustalenia i stanowisko organu I instancji i podniósł, że warunkiem niezbędnym dla wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. jest uprzednie stwierdzenie fałszywości danego dowodu przez sąd lub inny uprawniony do tego organ (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 15 stycznia 2009 r. III SA/Gd 337/08). Nie może zatem tego dokonać organ uprawniony do wznowienia postępowania chyba, że wystąpią okoliczności określone w art. 145 § 2 i 3 k.p.a.
W niniejszej sprawie bezsporne jest, że Starosta, pismem z dnia [...]r., zawiadomił Prokuraturę Rejonową o podejrzeniu popełnienia przestępstwa - fałszerstwa dowodu, tj. poddania w wątpliwość zgodności ze stanem faktycznym sporządzonego operatu wodnoprawnego, dołączonego do wniosku J. T. , a będącego podstawą do wydania decyzji Starosty z dnia [...] r., Nr [...]
Prokuratura Rejonowa, pismem z dnia [...] r., sygn. akt. [...] zawiadomiła Starostę o umorzeniu dochodzenia w sprawie przedstawienia fałszywej opinii przez rzeczoznawcę w postępowaniu administracyjnym o wydanie pozwolenia wodnoprawnego.
Fakt ten, utwierdzał w przekonaniu zarówno organ pierwszej instancji, jak i organ odwoławczy, że przesłanka fałszywości dowodu, w przedstawionym stanie faktycznym, nie może stanowić podstawy do wznowienia przedmiotowego postępowania.
Odnosząc się do wyjątków, zawartych w art. 145 § 2 i 3 K.p.a, umożliwiających organowi samodzielna ocenę, że dokument był fałszywy, organ uznał, że brak jest zarówno oczywistości jak i bezsporności sfałszowania dowodu, tj. operatu wodnoprawnego, co w sposób jednoznaczny podkreśla umorzenie dochodzenia przez Prokuraturę Rejonową. Nie zachodziła też przesłanka konieczności usunięcia niebezpieczeństwa dla życia lub zdrowia ludzkiego albo poważnej szkody dla interesu społecznego.
Następnie organ odwoławczy ocenił, czy w sprawie wystąpiła przesłanka wznowienia określona art. 145 § 1 pkt 5 Kpa. Przepis ten stanowi, że postępowanie wznawia się, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nie znane organowi, który wydał decyzję.
Dyrektor Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej wskazał, że sprawa systemów drenarskich (ogółem) była badana przez organ pierwszej instancji w postępowaniu w [...] r. Z protokołu oględzin z dnia [...] r., wynika jednoznacznie, że skarżący już w tamtym czasie wiedział, że na wszystkich gruntach rolnych w obrębie stawu J. T., znajduje się system drenarski. Okoliczność wystąpienia drenów na działce nr [...] obręb M., nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania. Fakt, iż w czasie postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, nie przeprowadzono, dokładanej analizy wszystkich występujących tam drenów, także nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania. Dowody i fakty muszą bowiem być nowe tzn. nowo odkryte lub po raz pierwszy zgłoszone przez stronę. W ocenie organu odwoławczego, postanowienie Starosty było prawidłowe i zasadnym było utrzymanie tego orzeczenia w mocy.
S. G. pismem z dnia [...] r., złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, na postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r., wnosząc o jego uchylenie w całości, i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
Skarżący zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie :
1. art. 145 § 1 pkt 5 k.p.a., poprzez niewłaściwą wykładnię polegającą na przyjęciu, że nie zostały ujawnione nowe okoliczności faktyczne w postaci ujawnienia nowych wylotów nie objętych przedmiotem postępowania zakończonego pozwoleniem wodnoprawnym z dnia [...] r.;
2. przepisu art. 148 k.p.a. przez przyjęcie, że minął termin na złożenie skutecznego wniosku o wznowienie postępowania, gdy w rzeczywistości termin ten nie został przekroczony;
3. art. 127 w zw. z art. 2 ust. 3 ustawy z dnia 18 lipca 2001 r. Prawo wodne, poprzez przyjęcie, że operat wodnoprawny był wydany zgodnie z prawem, gdy w rzeczywistości osoba sporządzająca operat nie posiadała stosownych uprawnień;
4. art. 156 § 1 pkt 2 i 5 k.p.a., poprzez wadliwe przyjęcie, że wydane pozwolenie wodnoprawne określa w sposób prawidłowy posadowienie stawu, gdy w rzeczywistości pozwolenie obejmuje swoim zakresem ocenę prawną stanu usytuowanego w innej lokalizacji.
Skarżący powtórzył, jak w zażaleniu na postanowienie pierwszoinstacyjne, że zakres ujawnionych nowych okoliczności związanych z wykryciem nowych drenów, w żadnej mierze nie był przedmiotem postępowań, o których mowa w zaskarżonym postanowieniu. Kolejną istotną wadą był brak oceny ze strony organu drugiej instancji, co do wadliwości postępowania polegającego na sankcjonowaniu wadliwie wydanego pozwolenia wodnoprawnego. Następnie skarżący przedstawił, szereg zarzutów, odnoszących się bezpośrednio do decyzji o udzieleniu pozwolenia wodnoprawnego, tj. przyjętych ustaleń faktycznych, na podstawie wadliwie zebranej i niepełnej dokumentacji.
Dyrektor Regionalny Zarządu Gospodarki Wodnej udzielając odpowiedzi na skargę S. G., wniósł o jej oddalenie. Organ ponowił twierdzenie, że uchylenie decyzji ostatecznej, może nastąpić tylko wtedy, gdy okoliczności stanowiące podstawę wznowienia, okażą się na tyle istotne, że wywrą bezpośredni wpływ na rozstrzygnięcie zawarte w decyzji ostatecznej. Ujawnione istotne okoliczności i dowody muszą być nowe, co oznacza, że po raz pierwszy zgłaszane przez stronę lub zostały odkryte przez organ. Nie ma przy tym znaczenia, czy wcześniejsze nieujawnienie okoliczności i dowodów, wynikało z niewłaściwe prowadzonego postępowania wyjaśniającego. Według organu, wiedza wnioskodawcy o istnieniu przedmiotowego systemu drenarskiego, wynika z protokołu oględzin z dnia [...] r.
Odnosząc się do drugiego zarzutu, związanego z przyjęciem, że minął termin miesięczny, przewidziany na skuteczne złożenie wniosku o wznowienie postępowania administracyjnego, organ uznał, że w rzeczywistości termin ten nie został przekroczony. Jednakże organ podkreślił, że możliwość skutecznego wszczęcia postępowania wznowieniowego, oprócz warunku zachowania terminu, zależy także od wystąpienia, przesłanek wymienionych enumeratywnie w art. 145 § 1 Kpa. Organ nie stwierdził istnienia takich przesłanek. Pozostałe podnoszone skardze zarzuty, również nie zostały uznane przez organ odwoławczy.
W piśmie z dnia [...] r., skarżący uzupełniając stanowisko przedstawione w skardze wskazał, że wystąpiła wadliwość, w zakresie określenia wielkości stawu, związanego z wydaniem pozwolenia wodnoprawnego. Stanowi to o istotnych uchybieniach, w zakresie prowadzenia postępowania, uzasadniające jego wznowienie, a nawet stwierdzenie nieważności wydanego pozwolenia wodnoprawnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Stosownie do przepisu art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują w zakresie swej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem działalności administracji publicznej. Przedmiotem dokonywanej kontroli jest zbadanie, czy organy administracji publicznej w toku rozpoznania sprawy nie naruszyły prawa w stopniu mogącym mieć wpływ na wynik sprawy. Sąd dokonuje tej kontroli według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy, istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu. Według zaś art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r. poz. 270) – dalej jako p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Uchylenie decyzji lub postanowienia przez Sąd następuje tylko w przypadku naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "a" p.p.s.a., naruszenia prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 ust. 1 lit. "b" p.p.s.a.) i naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 lit. "c" p.p.s.a.).
Badając pod tym kątem zaskarżone postanowienie, Sąd uznał, że skarga S. G. zasługiwała na uwzględnienie, bowiem doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, dającego podstawę do uchylenia zaskarżonego postanowienia. Należy podkreślić, że do uchylenia aktu administracyjnego z powodu naruszenia przepisów postępowania konieczne jest stwierdzenie, iż naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W ocenie Sądu, taka sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie.
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Dyrektora Regionalnego Zarządu Gospodarki Wodnej z dnia [...] r. utrzymujące w mocy postanowienie Starosty z dnia [...] r. odmawiające wznowienia postępowania w sprawie zakończonej ostateczną decyzją Starosty z dnia [...] r. w przedmiocie udzielenia J. T. pozwolenia wodnoprawnego.
Należy podnieść, że wznowienie postępowania to nadzwyczajny tryb umożliwiający przeprowadzenie ponownego postępowania wyjaśniającego i ponownego rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej, w której została już wydana decyzja ostateczna, jeżeli postępowanie, w którym decyzja została wydana, było dotknięte kwalifikowaną wadliwością, wskazaną w art. 145 § 1 k.p.a. lub zaistniała przesłanka wskazana w art. 145 a § 1 k.p.a. bądź w art. 145 b § 1 k.p.a.
Prowadząc postępowanie o wznowienie postępowania administracyjnego organ ma ustawowy obowiązek w pierwszej kolejności zbadać dopuszczalność wznowienia postępowania, a więc istnienie przyczyn przedmiotowych i podmiotowych żądania oraz to czy strona złożyła podanie o wznowienie postępowania w terminie określonym w art. 148 p 1 i p 2 k.p.a.
W tej fazie organ może wypowiedzieć się jedynie co do zarzutów, a nie ich podstaw. Przed wydaniem postanowienia o wznowienie postępowania organ administracji bada wyłącznie czy podanie o wznowienie oparte jest o ustawowe przesłanki wznowienia, enumeratywnie wymienione w art. 145 p 1 k.p.a. oraz czy podanie o wznowienie postępowania zostało wniesione z zachowaniem terminów określonych w art. 148 k.p.a,
Art. 148 k.p.a. stanowi, że podanie o wznowienie postępowania wnosi się do organu administracji publicznej, który wydał w sprawie decyzję w pierwszej instancji, w terminie jednego miesiąca od dnia, w którym strona dowiedziała się o okoliczności stanowiącej podstawę do wznowienia postępowania (§ 1). Termin do złożenia podania o wznowienie postępowania z przyczyny określonej w art. 145 p 1 pkt 4 biegnie od dnia, w którym strona dowiedziała się o decyzji (§ 2).
W przypadku ustalenia przez organ administracji, że podanie o wznowienie postępowania oparte jest na przesłankach wymienionych w art. 145 § 1 czy art. 145 a k.p.a. oraz, że podanie zostało wniesione z zachowaniem terminów przewidzianych w art. 148 k.p.a. organ wznawia postępowanie w drodze postanowienia, które stanowi podstawę do przeprowadzenia postępowania co do przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy (art. 149 § 1 i 2 k.p.a.). Takie postępowanie kończy się wydaniem jednej z decyzji określonej w art. 151 k.p.a.
Jednakże w sytuacji, gdy po dokonaniu wstępnej kontroli podania o wznowienie postępowania organ stwierdzi, że podanie o wznowienie nie wskazuje przesłanek przewidzianych w art. 145 § 1 k.p.a. czy art. 145 a k.p.a., bądź nie został zachowany termin do jego złożenia określony w art. 148 k.p.a. – organ administracji na podstawie art. 149 § 3 k.p.a. wdaje postanowienie odmawiające wznowienia postępowania.
Z powyższego wynika, że merytoryczne badanie przez organ administracji, czy zaistniały przyczyny wznowienia, obligatoryjnie i z urzędu musi być poprzedzone fazą wstępną, związaną z koniecznością ustalenia czy są spełnione wymogi formalnoprawne do wydania postanowienia o wznowieniu postępowania w sprawie. Tak więc, strona ze skutkiem prawnym może złożyć podanie o wszczęciu postępowania w sprawie wznowienia postępowania jeśli dochowa terminu i wskaże ustawową przesłankę wznowienia. Wszczęcie postępowania o wznowienie postępowania na wniosek – pomimo uchybienia terminu – stanowiłoby rażące naruszenie prawa, godziłoby bowiem w zasadę ogólną trwałości decyzji administracyjnych (art. 16 § 1 k.p.a.). Niedotrzymanie zaś terminu do wniesienia podania o wszczęcie postępowania w sprawie wznowienia postępowania jest podstawą do wydania postanowienia o odmowie wznowienia postępowania stosownie do art. 149 § 3 k.p.a. Nie dochodzi wówczas do wznowienia postępowania, a w konsekwencji nie ma podstaw do przeprowadzenia postępowania co do rzeczywistego istnienia przyczyn wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy.
Tylko gdy w świetle twierdzeń wynikających już z samego wniosku o wznowienie wynika, że brak jest ustawowych podstaw do wznowienia, wniosek składa podmiot niebędący stroną albo termin do jego złożenia nie został zachowany - organ administracji wydaje postanowienie o odmowie wznowienia postępowania (art. 149 § 3 k.p.a.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy wskazać należy, że S. G. w dniu [...] r. wystąpił do Starosty z podaniem o wznowienie postępowania zakończonego ostateczną decyzją z dnia [...]r. w przedmiocie pozwolenia wodnoprawnego. Jako podstawę wznowienia wskazał przesłankę określoną w art. 145 § 1 pkt 1 k.p.a. bowiem jego zdaniem "organ wydający pozwolenie wodnoprawne oparł się na dowodach niepełnych i nierzetelnych tj. w operacie wodnoprawnym, który nie uwzględnia i nie wykazuje wszystkich istniejących drenów regulujących stosunki gruntowo wodne przyległych gruntów ornych".
Jak wynika to z uzasadnienia postanowienia Starosty podstawą odmowy wznowienia postępowania było ustalenie, że skarżący złożył podanie o wznowienie postępowania z uchybieniem terminu określonego w art. 148 p 1 k.p.a., oraz że brak jest podstawy do wznowienia określonej w art. 145 p 1 pkt 1 k.p.a. tj. oczywistości sfałszowania dowodu w postaci operatu wodnoprawnego. Starosta ustalił bowiem, że postępowanie w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z dnia [...] r. o pozwoleniu wodnoprawnym było wznowione z urzędu postanowieniem z dnia [...] r. na podstawie art. 145 p 1 pkt 1 k.p.a. Skarżący brał udział w tym postępowaniu, które zakończyło się decyzją z dnia [...] r. odmawiającą uchylenia decyzji z dnia [...] r. z powodu braku podstaw do uznania, że operat wodnoprawny został sfałszowany przez rzeczoznawcę.
Organ wskazał też, że Prokurator Rejonowy umorzył dochodzenie w sprawie przedstawienia fałszywej opinii przez rzeczoznawcę w postępowaniu administracyjnym [...] r. i wyłudzenia pozwolenia.
Skarżący S. G. w złożonym od tego postanowienia zażaleniu podniósł, że istotnie było prowadzone postępowanie wznowieniowe w sprawie systemów drenarskich, lecz nie określone do jakich i których a jego wniosek dotyczy drenów znajdujących się na działce nr [...] położonej w obrębie M., o których wcześniej nie miał wiedzy, zauważył je w dniu [...] r. Dreny te nie były przedmiotem poprzednich postępowań, są to zatem nowe okoliczności, o których dowiedział się w dniu [...] r.
Organ odwoławczy rozpatrując zażalenie skarżącego utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie o odmowie wznowienia postępowania.
Ponownie rozpatrując sprawę organ ten podzielił ustalenia i stanowisko organu I instancji o braku podstaw do wznowienia postępowania w oparciu o przesłankę z art. 145 p 1 pkt 1 k.p.a., a także zbadał zasadność wystąpienia przesłanki zgłoszonej w zażaleniu określonej w art. 145 p 1 pkt 5 k.p.a. W ocenie organu odwoławczego, sprawa systemów drenarskich (ogółem) była już wcześniej przedmiotem postępowania prowadzonego przez Starostę, skarżący brał udział w tym postępowaniu i wiedział, że na gruntach rolnych w obrębie stawu – działka nr [...] ob. M. znajduje się system drenarski. Fakt, że w czasie postępowania o wydanie pozwolenia wodnoprawnego, nie przeprowadzono dokładnej analizy wszystkich drenów na działkach przyległych do stawu (działka nr [...] ob. M.), także nie stanowi przesłanki do wznowienia postępowania.
W ocenie Sądu, z powyższego wynika, że istnieje rozbieżność między podstawą wznowienia postępowania podaną we wniosku z dnia [...] r. do której odniósł się organ I instancji a podstawą wskazaną w zażaleniu z dnia [...] r. w przedmiocie której rozstrzygał organ odwoławczy. Skoro organ odwoławczy nie zmierzał do wyjaśnienia tej rozbieżności, a przyjmując, że skarżący wniósł o wznowienie w oparciu o przesłankę z art. 145 p 1 pkt 5 k.p.a., w postępowaniu organu odwoławczego można rozpatrywać naruszenia zasady dwuinstancyjności (art. 15 k.p.a.), gdyż organ objął oceną wskazane w zażaleniu argumenty dotyczące istnienia nowych dowodów, a zatem rozszerzył przedmiot sprawy w części, która nie była uprzednio objęta zakresem oceny i rozpatrzenia przez organ I instancji.
Ponownie rozpatrując sprawę organ drugiej instancji, winien uwzględnić tożsamość przedmiotu kontroli, z uwagi na zasadę dwuinstancyjności postępowania.
Następnie w ramach uprawnień, wynikających z art. 138 k.p.a., który ma odpowiednie zastosowanie w sprawie na podstawie art. 140 k.p.a., organ ten na nowo oceni możliwości rozpatrzenia zażalenia skarżącego, mając w szczególności na uwadze argumenty strony co do przesłanki wznowienia określonej w art. 145 p 1 pkt 5 k.p.a.
Organ odwoławczy winien mieć też na uwadze omówione wyżej uprawnienia organu we wstępnej fazie badania formalnoprawnych warunków wniosku o wznowienie postępowania i uprawnień do oceny merytorycznej wskazanych przesłanek do wznowienia postępowania w drugiej fazie postępowania czyli po wydaniu postanowienia o wznowieniu postępowania.
Z powyższych względów nie mogły być przedmiotem merytorycznej kontroli, te argumenty skargi o wadliwości postępowania w zakresie lokalizacji stawu, zbierania dokumentów na potrzeby sprawy, które miały mieć miejsce przed wydanie decyzji o pozwoleniu wodnoprawnym. Jeśli zaś chodzi, o powołaną przez skarżącego przesłanki nieważności postępowania administracyjnego (art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 5 Kpa), to wyjaśnić stronie należy, że nie mają one wpływu na wynik tej sprawy. Mogą natomiast, stanowić podstawę do kwestionowania ostatecznej decyzji, przed właściwym organem administracji publicznej, w innym trybie nadzwyczajnym, tj. w trybie stwierdzenia nieważności decyzji administracyjnej. Reguluje to Dział II, Rozdział 13 Kodeksu postępowania administracyjnego.
Dlatego należało na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzec o uchyleniu zaskarżonego postanowienia (pkt I sentencji wyroku). W przedmiocie niewykonalności zaskarżonego postanowienia orzeczono na podstawie art. 152 powyższej ustawy (pkt II sentencji wyroku). Koszty postępowania, na rzecz skarżącego, zostały zasądzone od organu (jak w pkt III sentencji wyroku), na podstawie art. 200 P.p.s.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło