III SA/Po 620/12

Dnia 13 września 2012 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Tadeusz M. Geremek Sędziowie WSA Beata Sokołowska WSA Walentyna Długaszewska (spr.) Protokolant: sekr. sąd. Anna Zys-Ruszkowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 13 września 2012 roku przy udziale sprawy ze skargi G. Z. – R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w P. z dnia 21 marca 2012 roku nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie dotyczącej umorzenia należności w części dotyczącej składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych oddala skargę Wnioskiem, który wpłynął do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] w dniu 12 grudnia 2011 r., G. Z. – R. zwróciła się o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych, dodatkowych opłat, kosztów upomnień oraz odsetek za zwłokę. Decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] – działając na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 3, art. 28 ust. 1, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz.U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 z późn. zm.), w związku z art. 105 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000 r. Nr. 98, poz. 1071 z późn), po rozpatrzeniu wniosku G. Z.-R. w sprawie umorzenia należności w zakresie dotyczącym składek za pracowników w części finansowanej przez ubezpieczonych, umorzył toczące się postępowanie. Po rozpoznaniu wniosku G. Z.-R. o ponowne rozpatrzenie sprawy, decyzją z dnia [...] marca 2012 r., nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w [...] utrzymał w mocy powyższą decyzję z dnia [...] lutego 2012 r. Uzasadniając powyższe rozstrzygnięcia organ rentowy wyjaśnił, że w świetle obowiązujących przepisów prawa brak podstaw prawnych do umorzenia zadłużenia z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne w części finansowanej przez pracowników, co wynika wprost z treści art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, zgodnie z którym do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 i art. 29 powołanej ustawy, regulujących kwestię umorzenia zadłużenia, odroczenia terminu płatności należności z tytułu składek oraz rozłożenia należności na raty. W tej sytuacji Zakład stwierdził, że nie posiada kompetencji do podejmowania rozstrzygnięć merytorycznych w przedmiocie umorzenia, bądź odmowy umorzenia przedmiotowych składek. Wobec powyższego, z uwagi na bezprzedmiotowość postępowania, organ na podstawie art. 105 § 1 k.p.a. umorzył postępowanie w zakresie dotyczącym składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego G. Z.-R. wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz obciążenie organu kosztami postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 ust. 3 pkt 3 oraz ust. 3a, ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych; 2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.: - art. 7 k.p.a. polegające na tym, że przy wydawaniu decyzji nie kierowano się zarówno słusznym interesem wnioskodawcy, interesem społecznym, a decyzja o umorzeniu nie przekraczała uprawnień i środków prawnych przyznanych podmiotowi rozpatrującemu sprawę; - art. 77 § 1 k.p.a., art. 80 k.p.a., art. 11 k.p.a. polegające na tym, że uznaniowy charakter rozstrzygnięcia nie oznacza dowolnego interpretowania zebranego materiału dowodowego, zobowiązuje się uprawniony podmiot do zgromadzenia tego materiału w sposób wyczerpujący, a więc do podjęcia wszelkich działań niezbędnych dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego jako warunku wydania decyzji o uzasadnionej i przekonującej wnioskodawcę treści. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie. Przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest decyzja w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wszczętej wnioskiem G. Z. – R. o umorzenie składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Ocena legalności zaskarżonej decyzji prowadzi do wniosku, że została ona wydana zgodnie z prawem. Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 205, poz. 1585 ze zm.) przewiduje w przepisie art. 28 i 29 możliwość umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, odraczanie terminu ich płatności, a także rozkładanie tych płatności na raty. Jednakże z literalnego i niebudzącego wątpliwości interpretacyjnych brzmienia art. 30 powołanej ustawy wynika, że powyższe regulacje prawne nie znajdują zastosowania w odniesieniu do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek. Oznacza to, że wskazanych w tym przepisie składek nie dotyczą ulgi w spłacie należności, tj. umorzenie, rozłożenie na raty i odroczenie terminu płatności. W orzecznictwie ugruntowany jest pogląd, że ze sformułowania o braku zastosowania przepisów o ulgach wynika, że nie jest dopuszczalne podejmowanie w stosunku do tych składek jakiegokolwiek merytorycznego rozstrzygnięcia na podstawie art. 28 i 29 ustawy systemowej. Każde z tych rozstrzygnięć musiałoby być bowiem oparte na przepisie art. 28, którego zastosowanie zostało wyraźnie wyłączone. Ustawa systemowa wprowadza tym samym swoistą ochronę składek finansowanych przez pracowników (zob. wyrok SN z dnia 24.06.2008 r., sygn. akt I UK 360/07, LEX nr 496399). W konsekwencji, jeżeli wniosek osoby (pracodawcy) o umorzenie należności z tytułu składek obejmuje składki finansowane przez ubezpieczonych (pracowników), właściwym rozstrzygnięciem jest jedynie umorzenie postępowania na podstawie art. 105 Kodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z powołanym przepisem, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania. W rozpoznawanej sprawie brak jest zatem przedmiotu postępowania w tym znaczeniu, że nie istnieją należności, do których mógłby mieć zastosowanie art. 28 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. W sytuacji natomiast, gdy wniosek obejmuje zarówno należności podlegające umorzeniu, jak i należności określone w art. 30 tej ustawy, należy umorzyć postępowanie w zakresie tych ostatnich (wyrok WSA w Warszawie z dnia 27.09.2006 r., sygn. akt III SA/Wa 1765/06, Lex nr 265481). Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) oddalił skargę .