II OZ 1093/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Małgorzata Masternak – Kubiak po rozpoznaniu w dniu 11 grudnia 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. W. i M. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 474/12 o przyznaniu prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł, a w pozostałym zakresie oddalającym wniosek w sprawie ze skargi D. W. i M. W. na uchwałę Rady Miejskiej w Trzebnicy z dnia 16 maja 2012 r., nr XXIV/243/12 w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Nowy Dwór dla części A postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 17 października 2012 r., sygn. akt II SA/Wr 474/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu po rozpatrzeniu złożonego przez D. W. i M. W. wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z ich skargi na uchwałę Rady Miejskiej w Trzebnicy z dnia 16 maja 2012 r., nr XXIV/243/12, w przedmiocie uchwalenia zmiany miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego wsi Nowy Dwór dla części A, w punkcie I. przyznał skarżącym prawo pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł, w punkcie II. oddalił wniosek w pozostałym zakresie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd pierwszej instancji podniósł, że z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, iż D. W. i M. W. prowadzą wspólnie gospodarstwo domowe, a uzyskiwany przez nich łącznie dochód wynosi 2.453 zł. Wśród posiadanych składników majątkowych wymieniono współwłasność działek gruntu nr [...] i [...]. Odpowiadając na wezwanie Sądu z dnia 14 sierpnia 2012 r. o sprecyzowanie i udokumentowanie przez skarżących swojej sytuacji finansowej i majątkowej, wnioskodawcy w piśmie z dnia 10 września 2012 r. załączyli kopie odcinków emerytur, z których wynika, że skarżąca we wrześniu 2012 r. pobrała kwotę 840,71 zł netto, a skarżący kwotę 1008,11 zł netto. Oświadczyli, że są to ich jedyne dochody, a ponadto, iż nie korzystali i nie korzystają z pomocy społecznej, ani z pomocy osób trzecich. Skarżący nie podali kwoty zadłużenia wskazując, że nie są obowiązani do udzielania tego typu informacji. Podniesiono również, iż prowadzą oni szereg spraw w sądach, co wiąże się z ponoszeniem każdorazowych opłat za wysyłanie pism procesowych. Koszty w sprawach o sygnaturze akt II SA/Wr 57/09 i II SA/Wr 465/08 skarżący pokryli z pożyczek i nie posiadają środków aby uiścić koszty obecnie rozpatrywanej sprawy. Ich zobowiązania z tytułu nałożonych grzywien w sprawach II SA/Wr 578/09, II SA/Wr 298/05 i II SAB/Wr 15/09 wynoszą 1.500 zł. W ocenie Sądu rozpoznającego wniosek, ze złożonych przez skarżących dokumentów (wniosek i pismo z dnia 10 września 2012 r.) nie wynika, jakie są miesięczne niezbędne koszty ich utrzymania (opłaty eksploatacyjne, koszty wyżywienia, zakupu leków itp.). Ponadto skarżący nie przedłożyli dokumentów potwierdzających fakt swojego ewentualnego zadłużenia (kredyt) i jego wysokości. Sąd wyjaśnił, że dane o zadłużeniu owszem korzystają z ochrony (informacje dotyczące sfery prywatnej), jednak ich ujawnienie jest uzasadnione, albowiem Sąd (jak i pracownicy Sądu) są zobligowani do zachowania w tajemnicy wszystkiego, co wiąże się z rozpatrywanymi sprawami. Zdaniem Sądu okoliczność, że skarżący są inicjatorem wielu postępowań sądowych nie może obligować do przyjęcia z góry założenia, iż nie są oni w stanie pokryć kosztów postępowania w którymś z kolejnych postępowań, tym bardziej, że nie przedstawili dowodów potwierdzających ponoszenie kosztów sądowych w deklarowanych wysokościach. To od podmiotu inicjującego postępowanie przed sądem jest wymagana racjonalność zachowania, rozumiana jako świadomość podejmowanych czynności oraz możliwość przewidzenia ich skutków. Wobec tego podmiot ten winien mieć na uwadze konieczność poniesienia określonych kosztów związanych z tym postępowaniem i odpowiednio wcześnie podjąć starania w celu zgromadzenia niezbędnych na ten cel środków pieniężnych. Wskazano nadto, że obowiązek zapłaty nałożonej grzywny jako okoliczność zawiniona przez stronę nie może stanowić przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych. Porównując zadeklarowane przez skarżących dochody w łącznej wysokości 1.848,82 zł z obecnie wymaganym wpisem sądowym od skargi w kwocie 300 zł Sąd doszedł do wniosku, że jego uiszczenie w pełnej wysokości naraziłoby skarżących na częściową utratę środków potrzebnych do koniecznego utrzymania ich gospodarstwa domowego w tym miesiącu. Zatem zasadne było przyznanie skarżącym prawa pomocy w zakresie częściowym, to jest zwolnienie skarżących od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł. Biorąc natomiast pod uwagę lakoniczność i ogólną nieprecyzyjność wyjaśnień udzielonych przez wnioskodawców, dotyczących zwłaszcza sumy niezbędnych wydatków ponoszonych na swoje utrzymanie, Sąd w pozostałym zakresie wniosek skarżących oddalił. W zażaleniu na powyższe postanowienie D. W. i M. W. wnieśli o jego uchylenie oraz przyznanie im prawa pomocy w zakresie całkowitym. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm. – zwanej dalej P.p.s.a.) przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie częściowym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Z konstrukcji tego przepisu wynika, że to na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania, iż znajduje się w sytuacji materialnej uprawniającej do przyznania prawa pomocy. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. W niniejszej sprawie Sąd pierwszej instancji, oceniając sytuację majątkową D. W. i M. W. uznał, że wnioskodawcy nie są w stanie bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny uiścić wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł, w związku z czym zasadne jest przyznanie im prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od wskazanej wyżej kwoty. Naczelny Sąd Administracyjny podziela prezentowane wyżej stanowisko Sądu. Skarżący nie wskazali bowiem takich okoliczności faktycznych, które pozwalałyby na podważenie ustaleń przyjętych w zaskarżonym postanowieniu, a które skutkowałyby stwierdzeniem przez Sąd, iż zaistniały podstawy do przyznania prawa pomocy w większym zakresie niż określony w zaskarżonym postanowieniu. Uzyskiwany przez skarżących łączny dochód w wysokości 1.848,82 zł uzasadnia przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od uiszczenia wpisu sądowego od skargi w części przewyższającej kwotę 150 zł, nie pozwala jednakże stwierdzić, że skarżący nie są w stanie wygospodarować środków finansowych na pokrycie pozostałych kosztów sądowych. Pomimo wezwania Sądu nie podano wysokości miesięcznych wydatków związanych z bieżącym utrzymaniem skarżących, jak również nie sprecyzowano wysokości aktualnego zadłużenia. Powyższe prowadzi do wniosku, iż skarżący nie wykazali w przekonujący sposób, iż znajdują się w sytuacji materialnej kwalifikującej ich do przyznania całkowitego zwolnienia od obowiązku pokrywania kosztów sądowych. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, w oparciu o art. 184 w związku z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.