I SA/Wa 542/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Dorota Apostolidis (spr.) Sędziowie: WSA Iwona Kosińska WSA Dariusz Pirogowicz Protokolant starszy sekretarz sądowy Artur Dobrowolski po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 września 2012 r. sprawy ze skargi A. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie przyznania odsetek za zwłokę 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz decyzję Starosty G. z dnia [...] września 2011 r. nr [...]; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Wojewody [...] na rzecz skarżącego A. M. kwotę 440 (czterysta czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. po rozpatrzeniu odwołania adwokata A. S. pełnomocnika A. M. i Burmistrza Miasta M. utrzymał w mocy decyzję Starosty G. z dnia [...] września 2011 r., nr [...] orzekającą o ustaleniu odsetek z tytułu kwoty odszkodowania niewypłaconej w terminie na rzecz A. M. ustalonej decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] za grunt zajęty pod ulicę [...] w M., stanowiący działkę ewidencyjną nr [...] o pow. [...] m2 i pod ulicę [...] w M. stanowiący działkę nr [...] o pow. [...] m2 z obrębu [...]. Powyższe rostrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym sprawy: Starosta [...] decyzją z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] ustalił odszkodowanie w kwocie [....] zł, od Gminy Miasto M. za grunt o łącznej powierzchni [...] m2, oznaczony w ewidencji gruntów jako działka nr [...] o powierzchni [...] m2 zajęty pod część ulicy Mickiewicza i działka nr [...] o powierzchni [...] m2 zajęty pod część ulicy [...] w obrębie ewidencyjnym nr [....], które przeszły z mocy prawa z dniem 1 stycznia 1999 r. na własność Gminy Miasto M. Na skutek wniesionego odwołania, Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lipca 2007 r. nr [...] utrzymał w mocy decyzję Starosty [...]. Od decyzji Wojewody [...] skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie złożył Burmistrz Miasta M. Sąd wyrokiem z dnia [...] lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa [...] oddalił skargę Burmistrza Miasta [...]. Wyrok ten stał się prawomocni z dniem 12 sierpnia 2008 r. Na podstawie dokumentów przesłanych przez Urząd Gminy Miasto M. ustalono, że wypłaty odszkodowania orzeczonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2007 r., nr [...] na konto wskazane przez A. M. dokonano w dniu 15 października 2008 r. Wnioskiem z dnia 25 maja 2009 r. A. M. reprezentowany przez adw. A. S. wniósł o ustalenie i przyznanie odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2007 r. nr [...] w kwocie [...] zł, za okres zwłoki od dnia [...] lipca 2007r. do dnia [...] października 2008 r. Starosta [...] decyzją z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] orzekł o odmowie przyznania odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania. Organ wyjaśnił, że właściwą drogą dla ustalenia i przyznania odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania jest złożenie pozwu do sądu cywilnego. Na skutek wniesionego odwołania Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2010 r., nr [...] uchylił w/w decyzję Starosty [...] i umorzył postępowanie w I instancji, argumentując, iż złożony wniosek ma charakter cywilnoprawny i powinien być rozpatrzony na drodze postępowania cywilnego. Pełnomocnik A. M. zaskarżył decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, który wyrokiem z dnia 8 listopada 2010r. sygn. I SA/Wa [...] uchylił przedmiotową decyzję i przekazał sprawę organowi do ponownego rozpoznania. Sąd wskazał na błędną interpretację art. 132 ust. 2 ustawy z dnia 21 sierpnia 1997 r., o gospodarce nieruchomościami (Dz. U. Nr 102, poz. 651 ze zm.) dalej jako u.g.n. Wyjaśnił, że Wojewoda błędnie wskazał, iż roszczenie o ustalenie odsetek za opóźnienie lub za zwłokę w zapłacie odszkodowania za grunt przejęty pod drogę publiczną jako roszczenie z zakresu prawa cywilnego winno być dochodzone w postępowaniu cywilnym przed sądem powszechnym. Ponadto stwierdził, iż obowiązek zapłaty odsetek jest pochodny od obowiązku zapłaty sumy głównej, tym samym skoro obowiązek zapłaty odszkodowania powstał na tle stosunku administracyjnego, to również obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje charakter administracyjny. Po ponownym rozpoznaniu sprawy Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] lutego 2011 r., nr [...] uchylił decyzję Starosty [...] z dnia [...] stycznia 2010 r., nr [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Organ odwoławczy wyjaśnił, że na gruncie obecnie obowiazującej linii orzeczniczej odsetki wynikające z zasądzonego w postępowaniu administracyjnym świadczenia głównego mogą zostać orzeczone w drodze decyzji administracyjnej wydanej przez organ, który wydał decyzję ustalającą świadczenie główne. Organ wskazał również, że opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego decyzją Starosty [...] z dnia [...] maja 2007r. nr [...] mogło mieć miejsce po rozstrzygnięciu sprawy ze skargi Burmistrza Miasta [...] przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2008 r. oddalającym skargę. We wniosku z dnia 4 maja 2011 r., A. S. reprezentujacy A. M. podtrzymał swoje roszczenie o wypłatę odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie odszkodowania liczonych od dnia [...] lipca 2007 r. do dnia [...] października 2008r. Skarżący wniósł również o przyznanie w trybie art. 482 Kodeksu Cywilnego (dalej jako k.c.) odsetek ustawowych od zaległych odsetek objętych wnioskiem z dnia 25 maja 2009 r. - od dnia zgłoszenia wniosku tj. 4 maja 2011 r. do dnia zapłaty. W toku prowadzonego postępowania Starosta [...] w pierwszej kolejności powołał się na przepis art. 132 ust. 2 u.g.n., który stanowi, że do skutków zwłoki lub opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się przepisy k.c. Organ zauważył, że z wykładni zawartej w decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2011 r., wynika, że w aktualnie obowiązujacym orzecznictwie odsetki wynikające z zasądzonego w postępowaniu administracyjnym świadczenia głównego mogą zostać orzeczone na mocy decyzji administracyjnej wydanej przez organ, który wydał decyzję ustalającą świadczenie główne. W ocenie organu pierwszej instancji stan faktyczny określony w decyzji z dnia [...] stycznia 2010r., nr [...] nie wyłącza odpowiedzialności Gminy Miasto [...] za opóźnienie wypłaty odszkodowania. Gmina posiadajać wiedzę o utrudnieniach związanych z ustaleniem numeru konta A. M., mogła dokonać wpłaty odszkodowania do depozytu sądowego, a tym samym wstrzymać naliczanie odsetek ustawowych z tytułu nieterminowej zapłaty świadczenia głównego. Starosta [...] zauważył, że podstawą do wypłaty odszkodowania jest decyzja ostateczna orzekająca o przyznaniu odszkodowania. Zdaniem organu początkową datą, od której należało naliczać ustawowe odsetki jest dzień, w którym wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008r. stał się prawomocny, a więc dzień 12 sierpnia 2008 r. Powyższe skutkowało tym, że organ naliczył odsetki od kwoty [...] zl, ustalone decyzją Starosty [...] nr [...] w okresie od dnia uprawomocnienia się wyroku Sądu z dnia 12 sierpnia 2008 r., do dnia wypłaty odszkodowania na konto podane przez A. M. to jest dnia [...] października 2008 r. Wysokość odsetek ustalono na kwotę [...] zł, którą to kwotę Gmina Miasto M. jest zobowiązana wypłacić na konto podane przez A. M. w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się decyzji. Starosta [...] zauważył również, że w postępowaniu administracyjnym nie można orzekać o odsetkach od zaległych odsetek, gdyż wykracza to poza zakres merytoryczny sprawy będącej przedmiotem postępowania. Charakter takiego żądania jest ściśle związany z procedurą cywilną i nie ma umocowania w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomosciami, ponadto na cywilnoprawny charakter takiego roszczenia wskazuje treść przepisu art. 482 k.c., który stanowi o wytoczeniu powództwa, natomiast w postępowaniu administracyjnym nie ma możliwości wytoczenia powództwa. Reasumując Starosta [...] decyzją z dnia [...] września 2011 r, nr [...] ustalił odsetki ustawowe liczone w terminie od dnia 12 sierpnia 2008 r. do dnia 15 października 2008 r. w wysokości [...] zł za zwłokę w zapłacie świadczenia głównego orzeczonego na mocy decyzji Starosty [...] z dnia [...] maja 2007 r., w kwocie [...] zł. Od decyzji tej odwołali się Burmistrz Miasta [...] oraz A. M., domagając się uiszczenia zaległych odsetek za okres od dnia 12 sierpnia 2007 r. do dnia 15 pażdziernika 2008 r. oraz uiszczenia odsetek od zaległych odsetek za okres od dnia 4 maja 2011 r. do dnia zapłaty. W toku postępowania odwoławczego Wojewoda [...] ponownie odniósł się do treści art. 132 u.g.n. i zaznaczył, że odesłanie do przepisów k. c. zwarte w tym przepisie nie powoduje zmiany charakteru prawnego roszczenia, pozwala ono jedynie na odpowiednie posługiwanie się regulacjami zawartymi w tym kodeksie na użytek rozpoznawanej sprawy administracyjnej. Takie stanowisko jest niekwestionowane w orzecznictwie sądów administracyjnych. Podobnie przesądzono problem dochodzenia odsetek od niewypłaconego odszkodowania w ten sposób, że uznano, iż sprawa o odsetki za opóźninie lub zwłokę w zapłacie odszkodowania, o którym mowa w art. 132 u.g.n. ustalonego w decyzji administracyjnej ma charakter sprawy administracyjnej. Wojewoda [...] zauważył, że do skutków zwłoki i opóźnienia w zapłacie odszkodowania stosuje się odpowiednio przepisy kodeksu cywilnego. Zdaniem organu sformułowanie “odpowiednio" oznacza, że przepisy kodeksu cywilnego mają zastosowanie jedynie do oceny skutków zapłaty odszkodowania ze zwłoką lub opóźnieniem. Odesłanie do odpowiedniego stosowania przepisów k.c. dotyczy w szczególności stosowania art. 476, 477 i 481 k.c. ponieważ w tych przepisach sformułowana została ustawowa definicja pojęcia zwłoki i pojęcia opóźnienia w wypłacie odszkodowania. Jeśli wydano odrębną decyzję o ustaleniu odszkodowania podmiot lub jednostka organizacyjna zobowiązana do wypłaty tego odszkodowania staje się dłużnikiem wobec osoby uprawnionej do odebrania tego odszkodowania. Wojewoda [...] wyjaśnił również, że przepis art. 476 k. c. w związku z art. 481 § 3 k.c. należy zatem stosować do ustalenia zaistnienia zwłoki w wypłacie odszkodowania, ponieważ z przepisu tego wynika, że dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie, co nie dotyczy jednak wypadku, gdy opóźnienie w spełnianiu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które dłużnik nie ponosi odpowiedzialności. Organ odwoławczy wskazał również na treść przepisów art. 481 § 1 i § 2 k.c. a odnosząc ich treść do rozpoznawanej sprawy wyjaśnił, że opóźnienie w wypłacie odszkodowania ustalonego w decyzji Starosty [...] z [...] maja 2007 r. nr [...] utrzymanej w mocy decyzją Wojewody [...] nr [...], mogło mieć miejsce dopiero po rozstrzygnięciu sprawy ze skargi Burmistrza Miasta [...] przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie prawomocnym wyrokiem z dnia 12 sierpnia 2008 r. oddalającym skargę. Odnośnie żądania A. M. o wypłatę odsetek od ustawowych odsetek ustalonych w zaskarźonej decyzji Starosty [...], organ wyjaśnił, że takie unormowanie odsetek uzupełnia przepis art. 482 k.c., który ustanawia zakaz umawiania się z góry o zapłatę odsetek od zaległych odsetek. Mimo, iż jej celem jest ochrona dłużnika przed nadmiernymi obciążeniami z tytułu odsetek ustawodawca przewidział jednak sytuacje szczególne, w których odsetki od odsetek są dopuszczalne. Pierwsza, to dokonanie przez dłużnika i wierzyciela - już po powstaniu opóźnienia w zapłacie odsetek od należności głównej - uzgodnienia obowiązku zapłaty odsetek od odsetek, co następuje przez doliczenie odsetek zaległych do dłużnej sumy i poddanie całości dalszemu oprocentowaniu. Druga sytuacja powstaje wtedy, gdy brak powyższego uzgodnienia; wówczas odsetek od zaległych odsetek można żądać od chwili wytoczenia o nie powództwa. W ocenie Wojewody [...] w badanej sprawie nie zaistniała żadna z tych sytuacji tym samym należy przyjąć, że mówiąc o ustaleniu odsetek od odsetek należy odsyłać do instytucji prawa cywilnego i można wystąpić o nie w drodze powództwa cywilnego, które w istocie przewiduje obok zapłaty odsetek głównych, także możliwość żądania odsetek od odsetek. W związku z powyższym organ odwoławczy uznał, że rozstrzygnięcie Starosty [...] co do zobowiązania Gminy Miasta [...] do zapłaty odsetek ustawowych za zwłokę w wypłacie odszkodowania należy uznać za prawidłowe i decyzją z dnia [...] lutego 2012 r., utrzymał w mocy decyzję wydaną w pierwszej instancji przez Starostę [...]. Od powyższej decyzji A. M. reprezentowany przez pełnomocnika wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie domagając się jej uchylenia. Wydanemu rozstrzygnieciu skarżący zarzucił naruszenie: - przepisów: art. 481 §1, art. 482 k.c. w zw. z art. 132 ust. 2 u.g.n - przez ich niewłaściwą wykładnię, - naruszenie przepisu art. 104 § 2 i 107 § 1 k.p.a. - poprzez brak rozstrzygnięcia o całości żądania. W uzasadnieniu skargi A. M. podkreślił, że organ pierwszej instancji w wydanej decyzji nie rostrzygnął sprawy w całości, gdyż w jej osnowie nie zawarł rozstrzygnięcia w przedmiocie odmowy ustalenia obowiązku Gminy co do zapłaty odsetek za zwłokę w wypłacie świadczenia głównego za okres od wydania decyzji ostatecznej orzekającej odszkodowanie do dnia uprawomocnienia się wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia [...] lipca 2008 r. sygn. akt I SA/Wa [...]. Zdaniem skarżacego organ w uzasadnieniu decyzji wypowiedział się jedynie, iż fakt wstrzymania przez Wojewodę [...] wykonania decyzji ostatecznej z uwagi na wniesienie skargi do sądu administracyjnego, przesuwa do daty prawomocnego wyroku początkową datę okresu, od którego należy rozpocząć obliczanie odsetek za zwłokę. Jeśli zaś chodzi o zgłoszony wniosek o przyznanie odsetek od zaległych odsetek - organ I instancji zajął stanowisko, że roszczenie to ma cywilno-prawny charakter, na co wskazuje treść przepisu art. 482 k.c., która mówi o wytoczeniu powództwa. Ponieważ Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji, w uzasadnieniu decyzji nie odniósł się do argumentacji przedstawionej w odwołaniu w przedmiocie daty początkowej wymagalności roszczenia o odszkodowanie. W ocenie skarżącego daty wymagalności określonej w decyzji organu administracji publicznej nie może zmienić fakt wstrzymania wykonania decyzji. Postanowienie wstrzymujące wykonanie zaskarżonej do sądu decyzji administracyjnej ma jedynie ten skutek, że w ramach udzielenia skarżącemu (dłużnikowi) ochrony tymczasowej, odszkodowanie nie może być przejściwo egzekwowane, natomiast nie pozbawia osoby uprawnionej (wierzyciela) prawa do żądania odsetek w sytuacji, gdy opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi (art. 481 § 1 k.c.). Zdaniem skarżącego nie jest trafne powoływanie się przez organ na przepisy art. 476 k.c. oraz art. 481 § 1 k.c. jako podstawę odmowy ustalenia odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania ze względu na brak odpowiedzialności dłużnika za okoliczność, jaką było wstrzymanie wykonania decyzji przez sąd administracyjny. Skarżący zauważył, że wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej przyznającej odszkodowanie zależne bowiem było od woli dłużnika (Gminy Miasta M.), który złożył bezzasadną skargę do sądu administracyjnego. [...] zauważył, że osnowa decyzji organu I instancji nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie jego żądania ustalenia odsetek od zaległych odsetek. Skarżący zakwestionował stanowisko Wojewody [...] akceptujące pogląd Starosty [...], że żądanie odsetek od zaległych odsetek podlega rozpoznaniu w procesie cywilnym. Jego zdaniem ocena prawna wyrażona w wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 listopada 2010 r. sygn. akt I SA/Wa [...] wskazuje jednoznacznie na drogę postępowania administracyjnego, jako właściwą do dochodzenia roszczeń o odsetki za zwłokę w wypłacie odszkodowania w związku ze stosunkiem administracyjnym. Skoro odsetki za zwłokę w wypłacie świadczenia głównego wynikającego z takiego stosunku podlegają dochodzeniu przed organem administracji, to również roszczenie pochodne, jakim jest żądanie odsetek od zaległych odsetek zachowuje administracyjny charakter. Wbrew twierdzeniu organów obu instancji, charakteru tego nie zmienia treść art. 482 k.c. Zdaniem A. M. organy orzekające w sprawie dokonały niewłaściwej wykładni tego przepisu bowiem nie uwzględniły treści art. 132 ust. 2 u.g.n., który przewiduje stosowanie przepisu art. 482 k.c. "odpowiednio". W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie. Organ podtrzymał stanowisko przedstawione w zaskarżonej decyzji i stwierdził, że w skardze nie wskazano na żadne nowe okoliczności sprawy wpływające na sposób rozstrzygnięcia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył co następuje: Skarga jest zasadna, bowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i decyzja organu pierwszej instancji zostały wydane z naruszeniem prawa uzasadniającym ich uchylenie. Istota sprawy w niniejszym postępowaniu sprowadza się do rozważenia dwóch spornych kwestii, a mianowicie ustalenia w jakim trybie - czy administracyjnym czy cywilnoprawnym należało ustalić odsetki od zaległych odsetek za zwłokę w wypłacie odszkodowania, oraz do ustalenia początkowej daty wymagalności roszczenia o odszkodowanie. Z treści zaskarżonych decyzji wynika, że zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...] przyjęli, że żądanie naliczenia odsetek od zaległych odsetek jest wyraźnie związane z procedurą cywilną i nie ma umocowania w przepisach ustawy o gospodarce nieruchomościami. W ocenie składu orzekającego ze stanowiskiem takim nie można się zgodzić. Zauważyć należy, że w niniejszej sprawie w dniu [...] listopada 2010 r. zapadł wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, sygn. akt I SA/Wa [...], w którym to wyroku sąd jednoznacznie wypowiedział się, iż sprawa o ustalenie odsetek za opóźnienie lub zwłokę w wypłacie odszkodowania, o którym mowa w art. 132 u.g.n., ma charakter sprawy administracyjnej rozstrzyganej poprzez wydanie decyzji administracyjnej. Sąd podzielił wówczas ten pogląd doktryny i orzecznictwa sądów administracyjnych w którym stwierdzono, że obowiązek wypłaty odszkodowania oraz odsetek ma swoje źródło w uprzednim wywłaszczeniu nieruchomości, a zatem w stosunku prawnym o cechach wyraźnie administracyjnych. Polega on bowiem na odjęciu lub ograniczeniu w drodze decyzji prawa własności lub innego prawa rzeczowego do nieruchomości (art. 112 ust. 1 u.g.n.). Skład orzekający podkreślił wówczas, że wywłaszczenie nieruchomości następuje za odszkodowaniem, a roszczenie o odsetki za zwłokę lub opóźnienie w wypłaceniu tego odszkodowania jest roszczeniem akcesoryjnym. A skoro tak, to obowiązek zapłaty odsetek od tego odszkodowania zachowuje również charakter administracyjny. (Podobne stanowisko wyraził również Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 15 marca 2006 r., sygn. akt I OSK 525/05, Lex nr 198159). Odnosząc powyższe do niniejszej sprawy należy zauważyć, że skoro w przywołanym wyroku jednoznacznie przesądzono, iż odsetki za zwłokę w wypłacie świadczenia głównego, to jest odszkodowania podlegają dochodzeniu w trybie administracyjnoprawnym, to żądanie dochodzenia odsetek od zaległych odsetek jako roszczenie pochodne, również w tym trybie powinno być dochodzone. Słuszne jest zatem stanowisko skarżącego, że odesłanie przez przepisy ustawy o gospodarce nieruchomościami (art. 132) do odpowiedniego stosowania przepisu art. 482 k.c. nie oznacza w tym przypadku automatycznego nakazu zastosowania trybu cywilnoprawnego dla naliczenia odsetek od zaległych odsetek. Tym samym stanowisko wyrażone w decyzji obu organów, iż roszczenie to ma charakter cywilnoprawny należy uznać za błędne. Odnosząc się natomiast do drugiej spornej kwestii to jest ustalenia wysokości zaległych odsetek, Sąd zauważa, że zasadnicze znaczenie dla prawidłowego rozpoznania tego elementu sprawy ma poprawne określenie początkowej daty wymagalności roszczenia o odsetki. Zarówno Starosta [...] jak i Wojewoda [...] w wydanych rozstrzygnięciach przyjęli, iż datę tą należy liczyć od dnia, w którym stał się prawomocny wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lipca 2008 r., a więc od dnia 12 sierpnia 2008 r. tym bardziej, że jak argumentują oba organy początkowa data okresu, od którego należy rozpocząć obliczanie odsetek za zwłokę uległa przesunięciu, bowiem Wojewoda [...] wstrzymał wykonanie decyzji ostatecznej z uwagi na wniesienie skargi do sądu administracyjnego. Zatem organy przyjęły, że początkowa data tego okresu jest związana z uprawomocnieniem się wyroku sądu administracyjnego. Zauważyć jednak należy, że na gruncie kodeksu postępowania administracyjnego pojęcie prawomocności nie funkcjonuje. Jedynie w przepisie art. 269 k.p.a. znalazł się zapis mówiący, iż jako prawomocne uważa się decyzje ostateczne. Jest to definicja przyjęta w doktrynie prawa administracyjnego, które wyróżnia jej znaczenie materialne (tzw. niewzruszalność) i formalne (tzw. niezaskarżalność), i przynajmniej co do prawomocności materialnej budzi szereg rozbieżności. Doktryna prawa administracyjnego walor prawomocności nadaje ponadto tym decyzjom, co do których Sąd oddalił skargę lub, co do których upłynął termin do wniesienia skargi. Kodeks postępowania administracyjnego dla potrzeb postępowania administracyjnego używa określenia decyzja ostateczna statuując w art. 16 § 1 zdanie pierwsze k.p.a. zasadę trwałości decyzji ostatecznych. Decyzja o cechach ostateczności to taka, której zakwestionowanie nie może nastąpić za pomocą zwykłych środków zaskarżenia, bowiem sprawa została rozstrzygnięta w definitywny sposób. Z punktu widzenia niniejszej sprawy administracyjnej istotne jest natomiast to, że z chwilą uzyskania waloru ostateczności decyzja administracyjna wywołuje skutki z nią zawiązane. (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 29 marca 1996 r., sygn. III SA 335/95 - Baza Orzeczeń LEX nr 26687). W kontekście powyższego rozważenia wymaga bowiem to czy początkowa data wymagalności roszczenia powinna być wiązana z uprawomocnianiem się wyroku, czy też z uzyskaniem przez decyzję orzekającą odszkodowanie waloru ostateczności, w tym kiedy decyzja ta wywołuje skutki z nią związane – czy z chwilą jej wydania czy też z chwilą uzewnętrznienia tej decyzji – doręczenia lub ogłoszenia jej stronie. W kontekście zaprezentowanego wyżej stanowiska Sądu konieczne stało się zatem uchylenie zarówno zaskarżonej decyzji Wojewody [...] z dnia [...] lutego 2012 r., jak i poprzedzającej ją decyzji Starosty [...] z dnia [...] września 2011 r. W świetle powyższych ustaleń organy orzekające w sprawie ponownie przeprowadzą postępowanie administracyjne przy uwzględnieniu wytycznych wyrażonych w niniejszym wyroku z zastosowaniem przepisów kodeksu postępowania administracyjnego. Biorąc pod uwagę powyższe Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak w sentencji. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 ustawy.