VI SA/Wa 971/12
WyrokWSA w Warszawie2012-09-17
Skład orzekający: Andrzej Czarnecki, Magdalena Maliszewska, Andrzej Wieczorek
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy kara pieniężna za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno-spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej, której czyn przypisuje się upadłemu, może zostać nałożona na syndyka masy upadłości jako stronę postępowania administracyjnego?Ratio decidendi
Organ II instancji błędnie określił podmiot obowiązany do zapłaty kary pieniężnej. Wierzytelność z tytułu kary pieniężnej, wynikająca z czynności upadłego (a nie syndyka), podlega zgłoszeniu i zaspokojeniu w trybie przepisów postępowania upadłościowego, a nie jako wierzytelność wobec masy upadłości. Syndyk masy upadłości nie może być utożsamiany z osobą fizyczną i nie może być bezpośrednio obciążony karą pieniężną za czyny upadłego.Stan faktyczny
Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych nałożył karę pieniężną na P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej za wprowadzenie do obrotu artykułów o niewłaściwej jakości handlowej. Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych utrzymał karę, ale nałożył ją na syndyka masy upadłości. Syndyk wniósł skargę do sądu, kwestionując podmiot, na który nałożono karę, wskazując, że powinien to być upadły, a nie syndyk.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżoną decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, stwierdził, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu, oraz zasądził zwrot kosztów postępowania.Pełny tekst orzeczenia
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Andrzej Czarnecki Sędziowie Sędzia WSA Magdalena Maliszewska Sędzia WSA Andrzej Wieczorek (spr.) Protokolant st. sekr. sąd. Jadwiga Rytych po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 września 2012 r. sprawy ze skargi S. Sp. z o.o. z siedzibą w B. na decyzję Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno - Spożywczych z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. stwierdza, że uchylona decyzja nie podlega wykonaniu; 3. zasądza od Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno – Spożywczych kwotę 475 (czterysta siedemdziesiąt pięć) złotych na rzecz S. Sp. z o.o. z siedzibą w B. tytułem zwrotu kosztów postępowania
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwany dalej organem II instancji) decyzją z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] po rozpatrzeniu odwołania D. G., syndyka masy upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej (zwaną dalej skarżącą), od decyzji [...] Wojewódzkiego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych (zwany dalej organem I instancji) z dnia [...] października 2011 r., wymierzającej P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzenie do obrotu artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej, postanowił uchylić w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz wymierzyć D. G., syndykowi masy upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzanie artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.
W dniach [...] oraz [...] lutego 2011 r. upoważnieni pracownicy [...] Wojewódzkiego Inspektoratu Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych przeprowadzili kontrolę w zakresie prawidłowości znakowania fermentowanych napojów winiarskich w P. sp. z o.o.. W toku postępowania kontrolnego dokonano kontroli wymienionych w decyzji produktów. Stwierdzono niewłaściwą jakość handlową wskazanych w decyzji produktów. [...] Wojewódzki Inspektorat Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych wymierzył P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, karę pieniężną w wysokości 500 zł.
Odwołanie od decyzji organu I instancji wniósł syndyk masy upadłości P. sp. z o.o. upadłości likwidacyjnej. Wskazał, że pismem z [...] października 2011 r. jeszcze przed wydaniem decyzji I instancyjnej (data decyzji - [...] października 2011 r.) poinformował organ I instancji, że Sąd Rejonowy w P. [...] Wydział Gospodarczy Sekcja ds. Upadłościowych i Naprawczych postanowieniem z dnia [...] maja 2011 r. (sygn. akt. [...]) ogłosił upadłość P. sp. z o.o.
Główny Inspektor Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych decyzją z dnia [...] marca 2012 r. uchylił w całości zaskarżoną decyzję organu I instancji oraz wymierzył D. G., syndykowi masy upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, karę pieniężną w wysokości 500,00 zł.
Skargę na decyzję organu II instancji wniósł do sądu syndyk masy upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej. Zarzucił naruszenie art. 144 ust. 2 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe i naprawcze (Dz. U. 2009 r. Nr 175, poz. 1361) przez jego nieuwzględnienie i w konsekwencji wydanie decyzji nakładającej karę pieniężną na syndyka D. G., działającej w przedmiotowym postępowaniu w swym imieniu na rzecz masy upadłości P. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w B.. Naruszenie art. 40 a ust. 1 pkt. 3 ustawy z dnia 21 grudnia 2005 r. o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych (Dz. U. 2005 r. Nr 187, poz. 1577, z późn. zm.) przez nałożenie kary pieniężnej za wprowadzenia do obrotu artykułów rolno-spożywczych o nieodpowiadającej jakości handlowej na osobę, która czynu tego się nie dopuściła. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i zasądzenie od organu na rzecz skarżącego kosztów postępowania.
Wskazał, że nie kwestionuje faktu dopuszczenia się przez upadłego do uchybień wskazanych w decyzji przepisom o jakości handlowej artykułów rolno- spożywczych, a także wysokości nałożonej kary pieniężnej. Zdaniem skarżącej organ II instancji mylnie określił podmiot obowiązany do jej zapłaty. Jego zdaniem Syndyk reprezentuje nie tyle samego upadłego, co jego majątek. Jest to specjalny przypadek reprezentacji procesowej, gdzie zastępca dokonuje czynności na rachunek zastępowanego, działając jednak we własnym imieniu. W konsekwencji wiąże się to z korzystaniem w tym zakresie przez syndyka ze statusu strony procesowej i posiadaniem legitymacji procesowej. Syndyk D. G. działała w imieniu własnym jednakże na rzecz i na rachunek upadłego. Syndyk posiadał status strony w znaczeniu formalnym, czyli dokonywał czynności na rachunek upadłego - który z kolei pozostał stroną w znaczeniu materialnym. Wobec tego podmiotem podlegającym ukaraniu przedmiotową karą pieniężną winien być upadły czyli "P. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w upadłości likwidacyjnej w B.". Oznaczenie syndyka masy upadłości jako strony w procesie dokonane zostało jedynie na użytek procesu, co wynikało z ustawowego wymogu zastępstwa upadłego przez syndyka. Wskazał, że organ II instancji błędnie określił przedmiotową wierzytelność jako wierzytelność "w stosunku do masy upadłości", a więc której zaspokojenie odbywa się na bieżąco z funduszu masy upadłości, z pominięciem procedury jej zgłoszenia, wpisania na listę wierzytelności oraz podziału funduszu masy upadłości. W niniejszej sprawie zaspokojenie wierzytelności z tytułu kary pieniężnej - wbrew twierdzeniom organu - odbywać się będzie w drodze podziału funduszu masy upadłości z uwzględnieniem kategorii pierwszeństwa zaspokojenia wierzytelności (art 342 ust.1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Dz.U. 2009, nr 175 poz.1361 j.t. ze zm. - zwanej dalej p.u.n.), zgodnie z którą administracyjna kara pieniężna przynależy do kategorii piątej.
Organ II instancji podtrzymał stanowisko.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Zgodnie z przepisem art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1269) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy Wojewódzki Sąd Administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżoną decyzję administracyjną z punktu widzenia jej zgodności z prawem materialnym i przepisami postępowania administracyjnego, według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania tego aktu. Sąd administracyjny nie ocenia rozstrzygnięcia organu administracji pod kątem jego słuszności, czy też celowości, jak również nie rozpatruje sprawy kierując się zasadami współżycia społecznego. Ponadto, co wymaga podkreślenia, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.; dalej także: p.p.s.a.).
Rozpoznając sprawę w świetle powołanych wyżej kryteriów, skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem rozpoznania jest decyzja z dnia [...] marca 2012 r. Głównego Inspektora Jakości Handlowej Artykułów Rolno-Spożywczych, którą ostatecznie wymierzono D. G., syndykowi masy upadłości P. sp. z o.o. w upadłości likwidacyjnej, karę pieniężną w wysokości 500 zł za wprowadzanie artykułów rolno - spożywczych o niewłaściwej jakości handlowej.
Stan faktyczny nie jest kwestionowany. Skarżący potwierdza dopuszczenie się przez upadłego do uchybień przepisom o jakości handlowej artykułów rolno-spożywczych, a także wysokości nałożonej kary pieniężnej wskazanych w decyzji.
W ocenie Sądu organ II instancji mylnie określił podmiot obowiązany do zapłaty kary pieniężnej. Przedmiotowa wierzytelność nie jest "wierzytelnością w stosunku do masy" bowiem nie powstała po ogłoszeniu upadłości i nie wynika z czynności syndyka. Wierzytelność ta nie jest wierzytelnością "w stosunku do masy upadłości", której zaspokojenie odbywa się na bieżąco z funduszu masy upadłości, z pominięciem procedury jej zgłoszenia, wpisania na listę wierzytelności oraz podziału funduszu masy upadłości. W niniejszej sprawie zaspokojenie wierzytelności z tytułu kary pieniężnej odbywać się będzie w drodze podziału funduszu masy upadłości z uwzględnieniem kategorii pierwszeństwa zaspokojenia wierzytelności (art. 342 ust. 1 p.u.n.), zgodnie z którą administracyjna kara pieniężna przynależy do kategorii piątej.
Zdaniem Sądu podstawowym kryterium rozróżnienia, czy dana wierzytelność będzie stanowiła wierzytelność przysługującą "w stosunku do masy upadłości" czy też podlega zgłoszeniu na listę, jest nie tyle moment jej powstania, co wynikanie z czynności upadłego lub z czynności syndyka. Tylko wierzytelności wynikające z czynności syndyka mogą być uznane za wierzytelności wobec masy upadłości, co wynika z treści art. 342 ust. 1 pkt 1 p.u.n.
W niniejszej sprawie podstawą nałożenia kary pieniężnej były czynności upadłego a nie czynności syndyka, wobec czego brak jest jakichkolwiek podstaw do uznania, że wierzytelność z tytułu kary pieniężnej będzie podlegała zaspokojeniu w kategorii I. Decydujące znaczenie ma chwila dokonania czynności będącej podstawą powstania wierzytelności, a nie chwila powstania wierzytelności. W art. 342 ust. 1 p.u.n. w pierwszej kategorii wierzytelności, umieszczone zostały wierzytelności powstałe z czynności syndyka dokonanych po ogłoszeniu upadłości, a więc których zaspokajanie odbywa się na bieżąco (art. 343 ust. 1 p.u.n.) i wśród których organ II instancji dopatruje się przedmiotowej wierzytelności. Wierzytelność z tytułu nałożonej przez organ II instancji kary porządkowej za uchybienia upadłego, czyli czynności mających miejsce przed ogłoszeniem upadłości, musi być wierzytelnością inną niż pierwszej kategorii. W tym przypadku przynależy do kategorii piątej. W konsekwencji podlega zgłoszeniu i zaspokojeniu w trybie przepisów postępowania upadłościowego i naprawczego.
Należy zauważyć dodatkowo, że kara pieniężna w tym wypadku nie może być nałożona na D. G. pełniącą jedynie (w tym momencie) funkcję syndyka masy upadłości upadłego. W ocenie Sądu syndyk masy upadłości upadłego jest funkcją i w tym wypadku nie może być utożsamiany z nazwiskiem.
Zgodnie z art. 2 Konstytucji, Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym, urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Stosownie zaś do art. 6 k.p.a. organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. W świetle powołanych wyżej przepisów decyzja administracyjna, a w szczególności, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy, nakładająca na podmiot obowiązki lub karę, musi być oparta na obowiązującym przepisie prawa i zgodna z jego treścią. Tych wymogów nie spełniają wspomniane wyżej decyzje administracyjne.
Z tych przyczyn Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt.1 lit.a ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzekł jak w sentencji wyroku.
Stosownie do przepisu art. 152 p.p.s.a. orzeczono o niewykonywaniu zaskarżonej uchwały do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 ustawy prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło