I FZ 123/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA: Maria Dożynkiewicz (sprawozdawca), , , po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia B. i J. K. s.c. H. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2013 r. sygn. akt I SA/Po 744/12 w zakresie odrzucenia skargi kasacyjnej B. i J. K. s.c. H. od postanowienia tegoż Sądu z dnia 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 744/12 w sprawie ze skargi B. i J. K. s.c. H. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z dnia 21 grudnia 2011 r. nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2006 r. i od stycznia do czerwca 2007 r. postanawia uchylić zaskarżone postanowienie. 1. Zaskarżonym postanowieniem z 26 lutego 2013 r., sygn. akt I SA/Po 744/12 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu odrzucił skargę kasacyjną B. i J. K. s.c. H. od postanowienia tegoż Sądu z 18 grudnia 2012 r., sygn. akt I SA/Po 744/12 w zakresie odrzucenia skargi spółki na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w P. z 21 grudnia 2011 r., nr ... w przedmiocie podatku od towarów i usług za wrzesień, październik i listopad 2006 r. i od stycznia do czerwca 2007 r. 2. W uzasadnieniu Sąd ten wskazał, że od postanowienia WSA odrzucającego skargę strona, działająca za pośrednictwem pełnomocnika – radcy prawnego, wniosła do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę kasacyjną za pośrednictwem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Sąd pierwszej instancji po wstępnym zbadaniu tej skargi pod kątem wymogów formalnych wezwał pełnomocnika strony do usunięcia braków formalnych skargi kasacyjnej poprzez złożenie pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej - w terminie 7 dni od daty doręczenia wezwania pod rygorem odrzucenia skargi kasacyjnej. Strona nie uzupełniła tego braku. W tej sytuacji WSA na podstawie art. 178 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.) odrzucił skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Sąd ten wyjaśnił, że nie było w tej sprawie wystarczające pełnomocnictwo do wniesienia skargi kasacyjnej i reprezentowania strony, bowiem w jego ocenie konieczne było dodatkowo umocowanie do samego sporządzenia skargi kasacyjnej. Na poparcie swojego stanowiska Sąd pierwszej instancji powołał się na postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 23 listopada 2012 r., sygn. akt I FSK 1522/12. 3. W zażaleniu na to postanowienie skarżąca wniosła o jego uchylenie i zasądzenie kosztów postępowania. Skarżąca zarzuciła, że WSA błędnie zinterpretował art. 175 § 1 oraz art. 36 p.p.s.a. oraz art. 65 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnego i błędnie odczytał treść pełnomocnictwa do wniesienia skargi kasacyjnej, uznając, że nie obejmuje ono umocowania do sporządzenia i podpisania skargi kasacyjnej. Zarzucono też naruszenie art. 49 § 1 w zw. z art. 193 p.p.s.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie i wezwanie strony do usunięcia braku, podczas gdy pełnomocnictwo było prawidłowe, a także naruszenie art. 178 p.p.s.a. przez niewłaściwe zastosowanie polegające na odrzuceniu skargi kasacyjnej z powodu nieusunięcia braków formalnych, mimo że brak formalny w sprawie tej nie wystąpił. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: 4. Zażalenie zasługuje na uwzględnienie. 4.1. Rację ma bowiem skarżąca, że odrzucenie skargi kasacyjnej nie miało podstaw w niniejszej sprawie. Nie została bowiem spełniona przesłanka odrzucenia skargi kasacyjnej wymieniona w art. 178 p.p.s.a., na którym oparł swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji. Zgodnie z tym przepisem wojewódzki sąd administracyjny odrzuci na posiedzeniu niejawnym skargę kasacyjną wniesioną po upływie terminu lub z innych przyczyn niedopuszczalną, jak również skargę kasacyjną, której braków strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie. Zdaniem Sądu pierwszej instancji strona nie uzupełniła braków formalnych w terminie, bowiem nie odpowiedziała na wezwanie o dostarczenie pełnomocnictwa do sporządzenia skargi kasacyjnej. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego skarga kasacyjna nie była obarczona tym brakiem, co powoduje, że nie można mówić w tej sprawie o jego nieuzupełnieniu. W tej sytuacji nieprawidłowe było odrzucenie skargi kasacyjnej. W tym miejscu wskazać trzeba, że Sąd kasacyjny nie może na obecnym etapie rozpatrywać zasadności samego wezwania o uzupełnienie braków formalnych, bowiem przedmiotem tego postępowania zażaleniowego jest postanowienie WSA o odrzuceniu skargi kasacyjnej. 4.2. Jak wynika z art. 36 p.p.s.a. pełnomocnictwo może być: ogólne – do prowadzenia spraw przed sądami administracyjnymi (pkt 1), do prowadzenia poszczególnych spraw (pkt 2), do niektórych tylko czynności w postępowaniu (pkt 3). W myśl art. 39 p.p.s.a. pełnomocnictwo ogólne lub do prowadzenia poszczególnych spraw obejmuje z samego prawa umocowanie do: wszystkich łączących się ze sprawą czynności w postępowaniu, nie wyłączając skargi o wznowienie postępowania i postępowania wywołanego jej wniesieniem (pkt 1), udzielenia dalszego pełnomocnictwa na zasadach określonych w odrębnych przepisach (pkt 2), cofnięcia skargi w całości lub w części, jeżeli czynności te nie zostały wyłączone w danym pełnomocnictwie (pkt 3) i odbioru kosztów postępowania (pkt 4). W tej sprawie skarżąca udzieliła pełnomocnictwa do konkretnej sprawy, podając sygnaturę akt tej sprawy. Wskazała też, że dotyczy ono postępowania kasacyjnego. W art. 175 p.p.s.a. w poszczególnych paragrafach wprowadzono wymogi co do tego, kto może sporządzić skargę kasacyjną, przez co należy rozumieć zredagowanie i podpisanie skargi kasacyjnej. Nie oznacza to jednak, aby przymus adwokacko-radcowski obligował jednocześnie do odrębnego umocowywania wskazanych w tym przepisie profesjonalistów do samego sporządzenia skargi kasacyjnej. Nie ulega wątpliwości, że do wniesienia skargi kasacyjnej konieczne jest jej uprzednie napisanie, zredagowanie, wydrukowanie, podpisanie, nadanie na poczcie, przyniesienie do sądu itp. Sformułowanie więc pełnomocnictwa dla profesjonalnego pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej obejmuje te właśnie czynności, w tym także sporządzenie tej skargi, o którym mowa w art. 175 p.p.s.a. Sporządzenie skargi kasacyjnej przez jeden z podmiotów wymienionych w art. 175 p.p.s.a. jest bowiem warunkiem sine qua non skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej. 4.3. Sąd pierwszej instancji powołał się na jedno orzeczenie NSA zawierające stanowisko, że do sporządzenia skargi kasacyjnej nie jest wystarczające umocowanie do wniesienia skargi kasacyjnej, nie bacząc, że orzeczenie to stanowi jeden z nielicznych wyjątków, a pogląd w nim zawarty nie ugruntował się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym. Jak słusznie wskazała autorka zażalenia na podstawie powołanych w zażaleniu przykładów, praktyka sądowa jest bowiem zgoła odmienna. Za prawidłowe i wystarczające uznaje się pełnomocnictwa sformułowane do wniesienia skargi kasacyjnej. Tak zresztą ta czynność procesowa określona jest w art. 173 § 2 czy art. 177 § 1 i 2, art. 178 czy art. 179 p.p.s.a. poprzez termin "wnieść". Na marginesie należy zauważyć, że ustawowy termin "wnieść" jest niekiedy potocznie zastępowany terminem "złożyć". Wyjątek, na który powołał się WSA, nie znalazł też poparcia w doktrynie przedmiotu. Stanowisko takie razi formalizmem i nie uwzględnia zasad logiki formalnej. Jeżeli bowiem wolą mocodawcy jest upoważnienie pełnomocnika do wniesienia skargi kasacyjnej, a w świetle art. 175 p.p.s.a. może ją sporządzić tylko profesjonalista, to jest oczywiste, że wspomniane upoważnienie obejmuje również czynność sporządzenia tejże skargi (vide postanowienie NSA z 14 listopada 2006 r., sygn. akt I OZ 1509/06, niepubl.; B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. IV, LEX 2011). Działanie Sądu pierwszej instancji jest tym bardziej niezrozumiałe, że w pełnomocnictwie dołączonym do skargi kasacyjnej w niniejszej sprawie zawarto dodatkowo najszersze i najbardziej ogólne sformułowanie umocowania – do reprezentowania w postępowaniu z tej skargi, co winno rozwiać wszelkie wątpliwości WSA co do prawidłowości umocowania radcy prawnego w zakresie, o jaki chodziło mocodawcy, a jaki jest wymagany do skutecznego wniesienia skargi kasacyjnej, w tym do jej sporządzenia. 4.4. Z tych też względów Naczelny Sąd Administracyjny w tym składzie uznał, że nieprawidłowo Sąd pierwszej instancji odrzucił skargę kasacyjną, powołując się na art. 178 p.p.s.a. i uznając, że strona nie uzupełniła w wyznaczonym terminie braków formalnych tej skargi. 4.5. Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 185 § 1 w zw. z art. 197 § 1 i § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji. 4.6. Postanowienie to nie mieści się w katalogu orzeczeń z art. 209 p.p.s.a., toteż brak jest podstawy prawnej do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w tej sprawie.