I OSK 1506/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Małgorzata Jaśkowska sędzia NSA Arkadiusz Despot- Mładanowicz (spr.) Sędzia WSA del. Przemysław Szustakiewicz Protokolant sekretarz sądowy Justyna Stępień po rozpoznaniu w dniu 22 stycznia 2015 roku na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej T. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 21 marca 2013 r. sygn. akt IV SA/Gl 735/12 w sprawie ze skargi T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego oddala skargę kasacyjną. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach wyrokiem z dnia 21 marca 2013 r., sygn. akt IV SA/Gl 735/12 oddalił skargę T. M. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia [...] lipca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku celowego. Wyrok został wydany w następujących okolicznościach sprawy: Decyzją z dnia [...] maja 2012 r. Nr [...] Prezydent Miasta T. odmówił przyznania T. M. zasiłku celowego na zakup żywności, leków oraz na pokrycie opłat za światło, gaz oraz mieszkanie. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że strona w dniu 1 września 2011 r. złożyła wniosek o pomoc finansową na opłaty za mieszkanie, światło, gaz, na zakup żywności, leków dołączając jako jedyny dokument potwierdzający jej sytuację zaświadczenie z urzędu pracy. We wniosku strona wskazała jako swój adres ul. [...] w T. Podniesiono, że organ mając świadomość, iż strona pod wskazanym adresem nie mieszka (została bowiem wyeksmitowana; pozostaje tam jedynie zameldowana choć toczy się postępowania o jej wymeldowanie) i nie chce wskazać aktualnego miejsca pobytu, pismem z 27 lutego 2012 r. wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu w celu umożliwienia przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. W dniu 29 lutego 2012 r. strona złożyła pismo, w którym wnosiła o wyznaczenie terminu do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego oznajmiając, iż "pan pilnujący mieszkania umożliwi przeprowadzenie wywiadu środowiskowego w mieszkaniu przy ul. [...]". Ośrodek Pomocy Społecznej ponownie wezwał stronę do podania aktualnego miejsca pobytu. Strona pismem z dnia 14 marca 2012 r. wskazała jako miejsce pobytu klatkę schodową przy ul. [...]. W dniu 18 kwietnia 2012 r. pracownicy socjalni udali się pod wskazany adres celem przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Strona wskazała, że przebywa na klatce schodowej przy skrzynkach pocztowych, nie posiadała żadnych rzeczy osobistych ani przedmiotów świadczących o zamieszkiwaniu w tym miejscu. Ustalono, że lokal przy ul. [...] znajduje się w dyspozycji Spółdzielni po przeprowadzonej eksmisji strony z tego lokalu, a postępowanie o wymeldowanie strony z pobytu stałego jest w toku. Wskazano, że Komenda Miejska Policji poinformowała, iż nie odnotowano żadnych zgłoszeń dotyczących osób, które mogłyby zamieszkiwać na klatce schodowej przy ul. [...]. Policja ustaliła, że strona jest widywana w ww. klatce celem odbierania korespondencji, jednak jej nie zamieszkuje, a Policji aktualne miejsce pobytu strony nie jest znane. Poczta Polska wskazała, że przesyłki przychodzące do strony są doręczane zwykle przez listonosza na klatce schodowej przy ul. [...], a w przypadku nieobecności strony listonosz zawiadomienie o nadejściu przesyłki pozostawia w skrzynce oddawczej nr [...]. Zaakcentowano, że organ nie jest w stanie ustalić sytuacji materialnej strony. Strona twierdzi, że utrzymuje się z pożyczek od znajomych i rodziny, lecz odmawia podania wysokości kwot którymi dysponuje oraz danych pożyczkodawców. Podniesiono, iż strona nie udokumentowała wydatków na leki w postaci rachunków imiennych bądź wycenionych recept, nie posiada również książeczek opłat mieszkaniowych (czynsz, energia, gaz). Reasumując wskazano, że z uwagi na brak współpracy z pracownikiem socjalnym oraz z uwagi na zachowanie strony i brak możliwości ustalenia faktycznej sytuacji mieszkaniowej, rodzinnej i materialnej zasadna jest odmowa przyznania wnioskowanego świadczenia. Od tej decyzji odwołanie wniosła strona. Wyraziła niezadowolenie z otrzymanego rozstrzygnięcia. W odwołaniu wskazano, iż z uwagi na niepełnosprawność strona zmuszona jest do korzystania z pomocy organu I instancji. Wskazała, że jej miejscem zameldowania jest lokal przy ul. [...], a miejscem pobytu klatka schodowa przy ul. [...] w T. Strona podała, że na klatce schodowej przebywa zarówno w dzień jak i w nocy bez żadnych środków do życia. Decyzją Nr [...] z dnia [...] lipca 2012 r. wydaną m.in. na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. Nr 98 z 2000 r., poz. 1071. ze zm.), dalej k.p.a., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K. omówiło zasady przyznawania pomocy społecznej i wskazało, że organy pomocy społecznej rozpatrując wnioski o przyznanie pomocy materialnej obowiązane są ustalić rzeczywistą sytuację osoby lub rodziny ubiegającej się o takie świadczenie. Cel ten zostanie osiągnięty w wyniku przeprowadzenia wywiadu środowiskowego w miejscu zamieszkania strony lub w miejscu pobytu strony. Rzetelne przeprowadzenie rozeznania sytuacji strony i jej potrzeb wymaga współdziałania z pracownikiem socjalnym, w tym poinformowania go o rzeczywistych dochodach i sytuacji majątkowej osoby ubiegającej się o świadczenie. W art. 106 i art. 107 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2009 r. Nr 175 poz. 1362 ze zm.), dalej u.p.s., wskazano, iż decyzję administracyjną o przyznaniu bądź odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego, mającego na celu ustalenie sytuacji osobistej, rodzinnej dochodowej i majątkowej osób i ich rodzin. Wywiad środowiskowy stanowi podstawowy element postępowania wyjaśniającego w sprawie z pomocy społecznej i jest traktowany jako obowiązkowy sposób zbierania informacji o wnioskodawcy. Specyfika postępowania wyjaśniającego w sprawie o świadczenia z pomocy społecznej wymaga aktywności ze strony wnioskodawcy, którego rolą jest wprowadzenie pracownika socjalnego w swoją trudną sytuację życiową. Nie jest bowiem możliwe wszechstronne ustalenie i ocena bez współdziałania przedstawiciela organu i podmiotu ubiegającego się o pomoc. Racjonalne zatem było wprowadzenie w art. 11 ust. 2 ww. ustawy warunku współdziałania jako jednej z przesłanek udzielenia wsparcia. Stosownie do art. 11 ust. 2 wyżej cytowanej ustawy brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub wykonywania prac społecznie użytecznych lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej. W tej mierze podniesiono, że z akt sprawy wynika, iż T. M. został pozbawiony członkowstwa w Spółdzielni Mieszkaniowej [...] w T., a lokal w którym zamieszkiwał jest obecnie w dyspozycji Spółdzielni. W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że strona nie może przebywać w mieszkaniu przy ul. [...] w T. Następnie organ odwoławczy przytoczył opisane już wyżej działania organu I instancji mające na celu ustalenie faktycznego miejsca pobytu strony i przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż organ pierwszej instancji podjął kroki zmierzające do ustalenia rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony. Jednakże T. M. nie wskazał aktualnego miejsca zamieszkania bądź pobytu, nie udzielił również wyjaśnień pozwalających na ustalenie jego faktycznej sytuacji finansowej. Zaakcentowano, że T. M. jest osobą korzystającą ze wsparcia pomocy społecznej od kilkunastu lat, bardzo dobrze znane są mu zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej, w tym konieczność ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji osobistej i dochodowej wnioskodawcy. Jednakże wszelkie próby uzyskania od strony informacji odnośnie jej sytuacji życiowej kończą się niepowodzeniem. Skoro zaś strona konsekwentnie odmawia podania informacji pozwalających na ustalenie jej faktycznej sytuacji życiowej, to organ nie ma możliwości zweryfikowania składanych przez stronę oświadczeń odnośnie pomocy pieniężnej otrzymywanej przez stronę od innych osób, bowiem strona odmawia wskazania kwot pożyczek i pożyczkodawców. Nie jest możliwe ustalenie czy faktycznie ta pomoc jest udzielana, w jakiej wysokości i na jakich zasadach. Stąd też podzielono pogląd organu I instancji, że zachowanie odwołującego się polegające na niewskazaniu aktualnego miejsca pobytu a tym samym uniemożliwienie poczynienia ustaleń w zakresie sytuacji życiowej strony wskazuje na brak współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie na zawiniony przez stronę brak możliwości ustalenia przez organ rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej strony, co jest przejawem braku współpracy strony z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu jej trudnej sytuacji życiowej, który stanowi samodzielną podstawę do odmowy przyznania stronie wnioskowanej pomocy (art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej). W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego skarżący T. M. wyraził niezadowolenie z treści decyzji organu odwoławczego. Podnosił, że jest osobą niepełnosprawną. Wskazał, że MOPS w T. odmawiając przyznania zasiłku doprowadził skarżącego do zadłużenia mieszkania i eksmisji z niego. W opinii skarżącego należą mu się świadczenia z pomocy społecznej. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w wniosło o oddalenie skargi nawiązując do rozważań ujętych w treści zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, bowiem zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Sąd podkreślił, że organ odwoławczy wyjaśnił sprawę w stopniu dostatecznym do jej merytorycznego rozstrzygnięcia. Zgromadzono istotne dla sprawy dowody i prawidłowo je oceniono mając na uwadze całokształt zebranego materiału dowodowego, zasady logiki, doświadczenia życiowego i zawodowego. Ocena ta nie narusza prawa, a co za tym idzie nie sposób jej podważyć. Trafnie dowody te przyjął organ odwoławczy za podstawę poczynienia nie nasuwających zastrzeżeń ustaleń faktycznych, które z kolei uczynił przedmiotem poprawnych rozważań prawnych. W końcu zajęte stanowisko umotywował w sposób przekonujący stosownie do dyspozycji art. 107 § 3 k.p.a. Wywody te prowadzą do wniosku, że zaskarżona decyzja nie uchybia przepisom prawa procesowego. Sąd powołał art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej i wskazał, że organy pomocy społecznej są obowiązane do współuczestnictwa w podejmowanych samodzielnie przez potrzebującego środkach zaradczych, co oznacza, że brak aktywności ze strony zainteresowanego pomocą uprawnia organ do powstrzymania się od udzielenia świadczenia. Przepis art. 4 ustawy o pomocy społecznej nakłada na osoby korzystające z pomocy społecznej obowiązek współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu swojej trudnej sytuacji życiowej. Sąd wskazał, że z treści materiałów zgromadzonych w aktach administracyjnych wynika, że organ I instancji w celu wyznaczenia terminu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego wezwał skarżącego do podania aktualnego adresu pobytu. Do przeprowadzenia wywiadu nie doszło, bowiem strona skarżąca wskazała jako miejsce zamieszkania klatkę schodową domu przy ul. [...]. Z pisma Zastępcy Prezesa ds. Ekonomiczno-Finansowych [...] Spółdzielni mieszkaniowej "[...]" z dnia 18 kwietnia 2012 r. wynika, że lokal mieszkalny nr [...] przy ul. [...] w T. pozostaje w dyspozycji Spółdzielni. Z materiałów sprawy wynika, że strona skarżąca została poinformowana o konieczności przeprowadzenia wywiadu środowiskowego i konsekwencjach działań uniemożliwiających przeprowadzenie tej czynności. Skarżący T. M. odmówił jednak podania aktualnego miejsca pobytu twierdząc, że ma prawo i obowiązek przebywania w mieszkaniu przy ul. [...]. Nadto bezspornym pozostaje, iż pismem z dnia 2 marca 2012 r. organ pomocy społecznej wezwał stronę skarżącą do podania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu, informując jednocześnie, że w przypadku niewskazania aktualnego miejsca zamieszkania lub pobytu wydana zostanie decyzja odmawiająca przyznania wnioskowanej pomocy. W odpowiedzi na to pismo skarżący poinformował, że jego aktualnym adresem zamieszkania są T., ul. [...]. Zgodnie natomiast z brzmieniem art. 106 ust. 4 ustawy o pomocy społecznej, decyzję administracyjną o przyznaniu lub odmowie przyznania świadczenia wydaje się po przeprowadzeniu rodzinnego wywiadu środowiskowego. Orzecznictwo sądów administracyjnych, ukształtowane na gruncie art. 106 ust. 4 tej ustawy, nie pozostawia wątpliwości, że odmowa współdziałania z pracownikiem socjalnym, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej, także wówczas, gdy polega na uniemożliwieniu przeprowadzenia takiego wywiadu, skutkuje wydaniem decyzji odmownej. Stosownie bowiem do art. 107 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej, § 2 ust. 3 oraz § 7 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 25 stycznia 2011 r. w sprawie rodzinnego wywiadu środowiskowego wywiad rodzinny służy do ustalenia przez pracownika socjalnego sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej, majątkowej w miejscu zamieszkania lub pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie. Na jego podstawie pracownik socjalny dokonuje analizy i oceny sytuacji określonego podmiotu oraz formułuje wnioski dotyczące planowania pomocy, które są podstawą rozstrzygnięcia sprawy. Sąd wskazał, że podstawowym narzędziem służącym do ustalenia aktualnej sytuacji życiowej wnioskującego o przyznanie świadczenia, jest właśnie rodzinny wywiad środowiskowy, przy czym jednocześnie jest to środek dowodowy, z którego organ administracyjny prowadzący postępowanie nie może zrezygnować, zastępując go innym dowodem. W związku z tym Sąd uznał, że organy procedujące w sprawie zasadnie przyjęły, iż skarżący swoim zachowaniem uniemożliwił organowi I instancji przeprowadzenia wywiadu środowiskowego. Wspomniana kwestia jest jedną z postaci braku współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązaniu trudnej sytuacji życiowej, w rozumieniu art. 11 ust. 2 ustawy o pomocy społecznej. Przepis ten nie formułuje żadnych dodatkowych warunków odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Odmowa podjęcia współdziałania z organem, poprzez uniemożliwienie mu przeprowadzenia wywiadu środowiskowego obliguje ten organ do negatywnego załatwienia sprawy. W ocenie Sądu pomimo tego, że skarżący znajduje się w ciężkiej sytuacji, to jednak organy – z ewidentnej winy skarżącego - nie miały jakiejkolwiek możliwości ustalenia sytuacji osobistej, rodzinnej, dochodowej i majątkowej skarżącego, gdyż skarżący nie podając danych na temat miejsca pobytu, faktycznie uniemożliwił przeprowadzenie wywiadu środowiskowego oraz ustalenie wymaganych okoliczności faktycznych. Organy nie dysponowały zatem jakąkolwiek możliwością zbadania, czy warunki życiowe skarżącego czynią zadość wymogom niezbędnej potrzeby bytowej, określonej w art. 39 ust. 1 ustawy o pomocy społecznej. Sąd nie dopatrzył się nieprawidłowości w działaniu organów, tak gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa, albowiem ocena ta została dokonana przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy. Na marginesie Sąd zaznaczył, że poczynionych przez organy ustaleń nie zmienia to, że z pisma Spółdzielni "[...]" w T. z dnia 18 kwietnia 2012 r. wynika, że kilkakrotnie mieszkańcy budynku przy ul. [...] zgłaszali pobyt skarżącego na klatce schodowej w godzinach dziennych i nocnych, ani to, że czasami w tym miejscu zastaje skarżącego listonosz. Klatka schodowa nie może być bowiem uznana za miejsce zamieszkania, co nie wymaga szerszego wyjaśnienia. Sąd zwrócił uwagę, że w przypadku gdyby skarżący oświadczył, że jest osobą bezdomną mogłaby mu zostać udzielona przez organ stosowna pomoc przewidziana w przepisach art. 48 i 49 ustawy o pomocy społecznej, co jednak wymaga współpracy strony z organem pomocowym. Sąd wskazał, że w świetle całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego i wyżej naprowadzonych okoliczności, pomimo subiektywnych odczuć skarżącego, należy uznać podjęte w sprawie rozstrzygnięcie za prawidłowe. W tym stanie rzeczy Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270), dalej p.p.s.a. Skargę kasacyjną od powyższego wyroku złożył T. M., zaskarżając wyrok w całości, zarzucając: 1) naruszenie prawa materialnego poprzez błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie - w rozumieniu art. 174 pkt 1 p.p.s.a., a mianowicie: a) art. 4 oraz art. 11 ust. 2 i art. 106 ust. 4 u.p.s. - a polegające na uznaniu, iż skarżący nie wypełnił swojego obowiązku współdziałania z organami pomocy społecznej w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, a ponadto swoim zachowaniem uniemożliwił właściwemu pracownikowi socjalnemu przeprowadzenie wywiadu środowiskowego, w sytuacji w której stosownie do możliwości i zgodnie ze swoim głębokim przekonaniem odnośnie prawdziwości przedstawianego przez siebie stanu faktycznego, skarżący udzielał pisemnych informacji organom pomocy społecznej, co więcej, podczas gdy do takiego wywiadu de facto doszło; b) art. 39 w zw. z art. 2 ust. 1, art. 7, art. 8 u.p.s., a polegające na nieprzyznaniu zasiłku celowego, w sytuacji, w której skarżący spełniał wymogi stawiane dla osoby ubiegającej się o zasiłek, tym bardziej w związku z konstatacją Sądu, iż skarżący znajduje się w ciężkiej sytuacji; 2) naruszenie przepisów o postępowaniu w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy - w rozumieniu art. 174 pkt 2 p.p.s.a., a mianowicie: 1) art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. polegające na oddaleniu skargi, pomimo niewzięcia pod uwagę całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w aktach administracyjnych rozpoznawanej sprawy w celu stwierdzenia, czy naruszono prawo materialne i czy miało to wpływ na wynik sprawy, 2) art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., przez oddalenie skargi mimo naruszenia przez organy administracyjne art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W związku z powyższym, skarżący kasacyjnie wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania oraz przyznanie nieopłaconych kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Odpowiedź na skargę kasacyjną złożyło Samorządowe Kolegium Odwoławcze w K., wnosząc o oddalenie skargi kasacyjnej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga kasacyjna nie zawiera usprawiedliwionych podstaw. Zarzuty skargi kasacyjnej sprowadzają się do zakwestionowania zaakceptowanych przez Sąd I instancji ustaleń dokonanych przez organy co do braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym, co skutkowało brakiem możliwości dokonania oceny sytuacji finansowej i bytowej skarżącego, a w konsekwencji odmową przyznania wnioskowanego świadczenia. Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Jak wynika z akt sprawy, organy podejmowały szereg działań mających na celu ustalenie rzeczywistej sytuacji mieszkaniowej i finansowej skarżącego. Organ I instancji wzywał skarżącego do podania aktualnego adresu pobytu, informując o konsekwencjach niezastosowania się do wezwania. W odpowiedzi skarżący jako miejsce zamieszkania wskazał adres ul. [...] w T., natomiast jako miejsce pobytu – klatkę schodową w budynku przy ul. [...]. Ustalono, że miejscem zamieszkania skarżącego nie jest lokal znajdujący się pod wskazanym adresem, ani klatka schodowa wskazanego budynku. Pracownicy socjalni kilkakrotnie – w dniach: 20 marca 2012 r., 21 marca 2012 r., 27 marca 2012 r., 28 marca 2012 r., 29 marca 2012 r., 30 marca 2012 r., 3 kwietnia 2012 r., 4 kwietnia 2012 r., 5 kwietnia 2012 r., 11 kwietnia 2012 r. - udawali się na wskazaną klatkę schodową celem ustalenia, czy faktycznie skarżący tam mieszka, jednak nie znaleźli żadnych dowodów świadczących o zamieszkiwaniu skarżącego w tym miejscu (notatki służbowe k. 25-27 akt administracyjnych). Kierowano również pisma do szeregu podmiotów – [...] Spółdzielni Mieszkaniowej "[...]", Komendy Miejskiej Policji, Naczelnika Urzędu Skarbowego, Poczty Polskiej S.A. W dniu 18 kwietnia 2012 r. przeprowadzono ze skarżącym wywiad środowiskowy na wskazanej przez skarżącego klatce schodowej, jednak wobec braku współdziałania skarżącego przejawiającego się w odmowie udzielenia przez skarżącego informacji odnośnie jego miejsca pobytu, sytuacji finansowej, jak i braku przedstawienia dokumentów, o które organ prosił w piśmie z dnia 22 marca 2012 r., organ nie był w stanie dokonać oceny sytuacji życiowej skarżącego. Niezrozumiały jest zarzut braku przesłuchania skarżącego, skoro przeprowadzono w sprawie wywiad środowiskowy, podczas którego skarżący składał wyjaśnienia. Nie sposób jest zatem zarzucić organom naruszenia wskazanych w omawianym zarzucie przepisów procedury administracyjnej, brak było zatem podstaw do zastosowania przez Sąd I instancji art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Za nieusprawiedliwione należało również uznać podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty naruszenia prawa materialnego. Stosownie do art. 4 u.p.s. osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej. Zgodnie zaś z art. 11 ust. 2 u.p.s. brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia z pomocy społecznej. Z powyższych przepisów wynika, że osoby, które wnoszą o przyznanie świadczenia z pomocy społecznej mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej pod rygorem odmowy przyznania świadczenia. W rozpoznawanej sprawie Sąd I instancji prawidłowo zaakceptował ustalenia organów odnośnie braku współpracy skarżącego z pracownikiem socjalnym, uzasadniającej odmowę przyznania skarżącemu zasiłku celowego na zakup żywności i leków oraz opłatę za mieszkanie. Wprawdzie, jak słusznie podnosi skarżący kasacyjnie, Sąd I instancji błędnie wskazuje, że do przeprowadzenia wywiadu środowiskowego nie doszło, jednakże uchybienie Sądu w tym zakresie nie miało wpływu na wynik sprawy. Skarżący kasacyjnie pomimo wielokrotnych wezwań organu nie wskazał aktualnego miejsca zamieszkania albo pobytu. W toku postępowania przed organami jako miejsce pobytu wskazywał klatkę schodową w bloku przy ul. [...] w T., jednakże z ustaleń organów wynika, że skarżący tam nie mieszka. Podczas wywiadu środowiskowego skarżący wskazał, że otrzymuje pożyczki, jednakże nie podał danych osób ich udzielających, ani wysokości kwot pożyczek, odmówił przedstawienia udokumentowanych wydatków na leki w postaci rachunków imiennych bądź recept wycenionych przez aptekę, jak również nie przedstawił książeczek opłat mieszkaniowych (czynsz, energia, gaz), o których przygotowanie prosił organ w piśmie z dnia 22 marca 2012 r. Wobec takiej postawy skarżącego, stwierdzić należy, że zasadnie organy uznały zachowanie skarżącego za brak współdziałania z pracownikiem socjalnym. Nie sposób też podzielić stanowiska zawartego w skardze kasacyjnej, jakoby organ przeoczył, że skarżący jest osobą bezdomną. Skarżący w toku postępowania przed organami nie wskazywał, aby był osobą bezdomną. Z notatki służbowej z dnia 11 stycznia 2012 r. wynika zaś, że pracownik socjalny poinformował skarżącego o możliwości pomocy w Noclegowni Miejskiej, skarżący stwierdził wówczas, że nie jest bezdomny, bowiem posiada lokal przy ul. [...]. Wobec tego, że zarzuty naruszenia prawa materialnego są nieusprawiedliwione, niezasadny jest również zarzut naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a. Mając powyższe na względzie, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku. NSA nie orzekł o przyznaniu pełnomocnikowi skarżącego kasacyjnie wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną w ramach prawa pomocy, gdyż wynagrodzenie to przyznawane jest przez wojewódzki sąd administracyjny w postępowaniu określonym w przepisach art. 258-261 p.p.s.a.