II SA/Op 297/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Bogusz Sędziowie Sędzia WSA Teresa Cisyk Sędzia WSA Grażyna Jeżewska – spr. Protokolant St. sekretarz sądowy Grażyna Stykała po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 18 września 2012 r. sprawy ze skargi M. J. na decyzję Wojewody Opolskiego z dnia 13 kwietnia 2012 r., nr [...] w przedmiocie statusu bezrobotnego 1) stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta Opola z dnia 17 lutego 2012 r.,nr [...], 2) określa, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu w całości. Decyzją Prezydenta Miasta Opola z dnia 24 listopada 2009 r., znak [...], M. J. została uznana za osobę bezrobotną od dnia 10 listopada 2009 r., z prawem do zasiłku dla bezrobotnych od 18 listopada 2009 r. Decyzją z dnia 22 lipca 2011 r., znak [...] Prezydent Miasta Opola przyznał M. J. prawo do stypendium w wysokości 913,70 zł, w okresie odbywania stażu, tj. od dnia 1 lipca 2011 r. Wyrokiem z dnia 15 września 2011 r., sygn. akt [...], Sąd Apelacyjny we Wrocławiu Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt [...], zmieniającego decyzję ZUS Oddział w Opolu z dnia 9 grudnia 2010 r. i przyznającego M. J. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 października 2010 r., na okres jednego roku. Z uwagi na fakt doręczenia w dniu 11 stycznia 2012 r. do Powiatowego Urzędu Pracy w Opolu pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 9 stycznia 2012 r., dotyczącego wyrównania renty z tytułu niezdolności do pracy od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r. Prezydent Miasta Opola postanowieniem z dnia 24 stycznia 2012 r., znak [...], na podstawie art. 149 § 1 i 2, art. 147 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) zwaną dalej - K.p.a., wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją z dnia 22 lipca 2011 r. Decyzją z dnia 17 lutego 2012 r., znak [...], Prezydent Miasta Opola, na podstawie art. 151 w zw. z art. 145 pkt 5 K.p.a., art. 9 ust. 1 pkt 14 lit. a i b, art. 78 ust. 4 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy (Dz. U. Nr 69, poz. 415 ze zm.) uchylił decyzję własną z dnia 22 lipca 2011 r. oraz orzekł o odmowie przyznania M. J. prawa do stypendium od dnia 1 lipca 2011 r.; utracie przez nią statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 października 2010 r. z powodu przyznania jej renty z tytułu niezdolności do pracy; przywróceniu jej statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 października 2011 r. i przyznaniu jej prawa do stypendium w wysokości 913,70 zł. miesięcznie w okresie odbywania przez nią stażu tj. od dnia 1 października 2011 r. Od powyższej decyzji odwołała się M. J., wnosząc zarówno o uchylenie, decyzji pierwszoinstancyjnej, przywrócenie statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 października 2010 r., do dnia 31 września 2011 r., jak również o przywrócenie prawa do stypendium od dnia 1 lipca 2011 r. W uzasadnieniu podniosła, że decyzję przyznającą jej rentę otrzymała w dniu 22 grudnia 2011 r., natomiast wypłata zaliczki nastąpiła po dniu 2 stycznia 2012 r. , stąd w dniach 1 lipca 2011 do dnia 30 listopada 2011 r., nie posiadała ani dokumentów, ani pewności co do rezultatu sprawy [...]. Jednocześnie strona wyjaśniła, że propozycję stażu przyjęła z powodu trudnej sytuacji finansowej i osobistej. Po rozpatrzeniu powyższego odwołania, decyzją z dnia 13 kwietnia 2012 r., nr [...], Wojewoda Opolski utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu zrelacjonował przebieg postępowania administracyjnego. Następnie, powołując się na art. 2 ust. 1 pkt 2 lit c ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, wskazał w jakich sytuacjach można uznać osobę za bezrobotną i że jest nią osoba, która m.in. nie nabyła prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Wywiódł, że w świetle art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, w przypadku przyznania bezrobotnemu prawa do renty za okres, w którym był bezrobotny, pozbawienie statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku następuje za okres, za który przyznano rentę. Na podstawie analizy stanu faktycznego wykazał, że okres pobierania stażu, tj. od dnia 1 lipca 2011 r., do 30 września 2011 r., pokrywał się z przyznanym prawem do renty, stąd opisane działanie Prezydenta zawarte decyzji pierwszej instancji uznał za prawidłowe i zgodne z prawem. W skardze na powyższą decyzję M. J. domagała się uchylenia decyzji organu I instancji, przywrócenia statusu osoby bezrobotnej od dnia 1 października 2010 r. do dnia 31 września 2011 r. oraz przywrócenia prawa do stypendium od dnia 1 lipca 2011 r. W uzasadnieniu opisała przebieg postępowania prowadzonego przed organami ZUS-u i sądem wskazując, że ostatecznie na mocy wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 15 września 2011 r., została uznana za osobę niezdolną do pracy od 1 października 2010 r., na okres jednego roku. Nadto podniosła, że decyzję o przyznaniu renty dostała w dniu 2 stycznia 2012 r. Przedstawione fakty, zdaniem skarżącej, świadczą, że w dniach 1 lipca 2011 r. do dnia 30 listopada 2011 r., nie miała żadnej pewności jak zakończy się sprawa przed ww. sądem. Przyjęła propozycję odbycia stażu ze względu na trudną sytuację finansową i osobistą. Zauważyła, że organ błędnie wskazał, że w okresie od 1 października 2010 r. do 30 września 2011 r., pobierała rentę. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko jak w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu, zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z przepisem art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz.1269 ze zm.), sądy administracyjne kontrolują działalność administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Na zasadzie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) zwanej dalej P.p.s.a., Sąd zobligowany jest do stwierdzenia nieważności decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.) - zwanej dalej K.p.a. lub innych przepisach. Stosowanie do tego, bez względu na zarzuty skargi, Sąd obowiązany jest z urzędu stwierdzić nieważność decyzji w wypadku ustalenia, że zaskarżony akt dotknięty jest jedną z wad określonych w art. 156 § 1 K.p.a. Rozstrzygnięcie sądu w tym zakresie nie wymaga ustalenia, że ujawniona wada miała wpływ na treść zaskarżonego aktu. Niemniej jednak, kontrola z punktu widzenia przesłanek stwierdzenia nieważności winna być przeprowadzona przez Sąd w pierwszej kolejności, tj. przed dokonaniem oceny w zakresie ewentualnego istnienia wad skutkujących uchyleniem decyzji bądź stwierdzeniem wydania jej z naruszeniem prawa. Przeprowadzona w niniejszej sprawie, z uwzględnieniem powyższych zasad, kontrola legalności wykazała, że zarówno zaskarżona decyzja, jak i decyzja pierwszoinstancyjna wydane zostały właśnie z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 156 § 1 pkt 2 K.p.a., skutkującym stwierdzeniem ich nieważności. W przedmiotowej sprawie kontroli sądowej podlegają decyzje wydane w trybie wznowienia postępowania, uregulowanego w przepisach art. 145 K.p.a. - 152 K.p.a. Nadzwyczajność instytucji wznowienia postępowania administracyjnego polega na tym, że przysługuje od rozstrzygnięć ostatecznych, a zamknięty katalog podstaw wznowienia sprawia, że stanowi ona w istocie pewien kompromis między koniecznością realizacji zasady praworządności a zasadą ochrony praw nabytych. Jednocześnie w tym postępowaniu występuje autonomiczny przedmiot postępowania, niezależny od postępowania zwykłego, stanowiący jedną z taksatywnie wyliczonych w art. 145 K.p.a. wad postępowania. Jeśli bowiem nastąpiło wznowienie postępowania, a nie istniała kwalifikowana wadliwość procesowa, to mamy do czynienia z naruszeniem prawa powodującym konieczność stwierdzenia nieważności takiego rozstrzygnięcia (zob. Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz dla praktyków pod redakcją Artura Mudreckiego, Gdańsk 2008, s.375-376). Stosownie do art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji, nieznane organowi, który wydał decyzję. Na gruncie niniejszej sprawy niewątpliwie fakt przyznania skarżącej renty z tytułu niezdolności do pracy był okolicznością nową i nieznaną organowi w dniu wydania decyzji ostatecznej. Powyższa okoliczność wbrew twierdzeniom organów obu instancji nie istniała jednak w dniu wydania ostatecznej decyzji z dnia 22 lipca 2011 r. przyznającej M. J. prawo do stypendium w okresie odbywania stażu od dnia 1 lipca 2011 r. W tym dniu skarżąca nie posiadała prawa do renty i spełniała wszystkie przesłanki do przyznania jej prawa do stypendium. Nowa okoliczność jaką w sprawie było przyznanie skarżącej prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy zaistniała dopiero w dniu 15 września 2011 r., tj. w dacie wydania przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyroku o sygn. [...], oddalającego apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 23 marca 2011 r., sygn. [...], zmieniającego decyzję z dnia 9 grudnia 2010 r. i przyznającego M. J. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 października 2010 r., na okres jednego roku. W tym miejscu wskazać należy, iż to, że renta ta została przyznana poczynając od dnia 1 października 2010 r. nie oznacza, że już w tym dniu istniała nowa okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania administracyjnego na podstawie art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a. Skoro nowa okoliczność wynikała dopiero z wyroku z dnia 15 września 2011 r., w tej bowiem dacie uprawomocnił się wyrok Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 23 marca 2011 r., sygn. akt [...], na mocy którego przyznano M. J. prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 1 października 2010 r., za okres jednego roku, to nie można przyjąć, że istniała wcześniej. W dacie wydania ostatecznej decyzji przyznającej skarżącej prawo do stypendium i posiadania przez nią statusu osoby bezrobotnej wyrok z dnia 23 marca 2011 r., na mocy którego przyznano skarżącej prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, nie był prawomocny, przymiot prawomocności wyrok ten uzyskał dopiero w momencie wydania przez Sąd Apelacyjny we Wrocławiu wyroku oddalającego apelację Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział w Opolu. Tym samym stwierdzić przyjdzie, że nie istniała przesłanka wyłączająca M. J. na podstawie art. 2 pkt 2 lit. c w zw. z art. 78 ust. 4 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, z grona osób bezrobotnych oraz do prawa do stypendium. W wyroku z dnia 8 czerwca 2000 r. NSA 1885/99, Lex nr 50152, Naczelny Sąd Administracyjny wyraził pogląd, że przez nową okoliczność istotną dla sprawy (art. 145 § 1 pkt 5 K.p.a.) należy rozumieć taką okoliczność, która mogła mieć wpływ na odmienne rozstrzygnięcie sprawy, co oznacza iż w sprawie zapadłaby decyzja co do swej istoty odmienna od rozstrzygnięcia dotychczasowego. W dacie wydania decyzji ostatecznej nie istniały jeszcze żadne inne nowe okoliczności, które uzasadniałyby wydanie przez organ administracji rozstrzygnięcia odmiennego od tego, które zapadło. Brak było zatem przesłanek uzasadniających wznowienie postępowania. Pojawienie się nowej okoliczności po wydaniu ostatecznej decyzji, może stanowić jedynie podstawę do wszczęcia postępowania w nowej sprawie, nie można natomiast w tej sprawie wznawiać postępowania. Wznowienie postępowania na podstawie okoliczności, które miały miejsce po wydaniu decyzji, stanowi rażące naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji (por. wyrok NSA z dnia 15 grudnia 2006 r., sygn. akt I OSK 721/06). Dlatego też, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 P.p.s.a., orzeczono jak w sentencji. ----------------------- 5