II FZ 986/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia J. P. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 22 października 2012 r. sygn. akt I SA/Gl 889/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w K. z dnia 15 czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zryczałtowanego podatku dochodowego od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne postanawia oddalono zażalenie. Postanowieniem z dnia 22 października 2012 r., sygn. akt I SA/Gl 889/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach odmówił J.P. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Rozstrzygnięcie powyższe zapadło w następującym stanie faktycznym. Wnioskiem z dnia 24 sierpnia 2012 r. skarżący, w odpowiedzi na wezwanie do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 500 zł, zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Wskazał w nim, że obecnie prowadzi działalność gospodarczą w branży transportowej, która pozwala na "dorobienie" do emerytury. Wnioskodawca oświadczył, że wysokość wpisu sądowego przekracza jego możliwości finansowe. Zauważył przy tym, że opłata sądowa stanowi 50 % należności objętej zaskarżoną decyzją. Nadto zeznał, że we wspólnym gospodarstwie domowym pozostaje z żoną. Łączny dochód tego gospodarstwa wynosi 2.710,00 zł brutto. Wskazał nadto, że posiada mieszkanie o pow. 120 m2. Jego miesięczne wydatki stanowią kwotę 1785 zł, w tym: karta podatkowa – 285 zł, czynsz – 850 zł, koszty leczenia dwóch osób – 300 zł, utrzymanie samochodu – 350 zł. Oceniając złożony przez skarżącego wniosek o przyznanie prawa pomocy Sąd pierwszej instancji uznał, że nie uczynił on zadość wezwaniu referendarza sądowego z dnia 31 sierpnia 2012 r. i nie uzupełnił wniosku w terminie 7 dni przez nadesłanie wskazanych w wezwaniu dokumentów i oświadczeń. Powołując się na art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.), Sąd pierwszej instancji uznał, że niewykonanie wezwania do przedłożenia dokumentów źródłowych - wyraźnie przytoczonych w wezwaniu skierowanym do skarżącego - uniemożliwia kontrolę twierdzeń wnioskodawcy oraz bezsprzeczną ocenę jego sytuacji finansowej, a co za tym idzie nie pozwala na uwzględnienie jego wniosku. W zażaleniu skarżący nie zgodził się z zaskarżonym postanowieniem i wniósł o jego zmianę, przez przyznanie prawa pomocy. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Na wnioskodawcy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej do skorzystania z prawa pomocy. Skarżący zaś nie wypełni obowiązków wynikających ze spoczywającego na nim ciężaru dowodowego, jeżeli nie przedstawi dokumentów na podstawie, których dałoby się ustalić, jakimi środkami miesięcznie dysponuje i na jakim poziomie kształtują się jego koszty utrzymania (por. J.P.Tarno Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi Komentarz, Warszawa 2010 s. 567 – 568). Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. W świetle powyższych uwag należało uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny zasadnie odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. Skarżący nie wywiązał się z obowiązku nałożonego przez referendarza sądowego w trybie art. 255 p.p.s.a Wnioskodawca nie przedłożył na wezwanie referendarza sądowego kopii dokumentów (np. rachunki, faktury za media, w tym: gaz, woda, energia elektr., telefon; potwierdzenia wpłat z tytułu czynszu, ubezpieczenia itp.), wyciągów i wykazów z rachunków bankowych posiadanych przez niego i jego małżonkę, dokumentów potwierdzających wysokość dochodów, kopii zeznań podatkowych za lata 2010-2011. Brak wykonania tego wezwania skutkować musiał odmową przyznania prawa pomocy, wobec niewykazania, iż w sprawie zachodzą okoliczności o jakich mowa w art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Pozostałe informacje przedstawione przez skarżącego były niewystarczające do wydania korzystnego dla skarżącego rozstrzygnięcia. Nie przedstawiały bowiem całościowego obrazu sytuacji finansowej skarżącego i jego rodziny. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.