II OSK 2953/12

WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-05-13

Skład orzekający: Arkadiusz Despot-Mładanowicz, Małgorzata Stahl, Zdzisław Kostka

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy właściwość miejscową powiatowego lekarza weterynarii w sprawach dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego ustala się wyłącznie według siedziby podmiotu gospodarczego, czy również według miejsca prowadzenia działalności produkcyjnej lub dystrybucyjnej?
Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że właściwość miejscową organów inspekcji weterynaryjnej w sprawach dotyczących produktów pochodzenia zwierzęcego należy ustalać również według miejsca prowadzenia działalności produkcyjnej lub dystrybucyjnej, a nie wyłącznie według siedziby podmiotu. Sąd stwierdził, że literalna wykładnia art. 21 k.p.a. prowadzi do absurdalnych wyników w kontekście specyfiki zadań inspekcji weterynaryjnej, która ma na celu ochronę zdrowia publicznego. Właściwość organu powinna być zatem determinowana lokalizacją jednostki organizacyjnej prowadzącej działalność, a nie tylko siedzibą spółki.
Stan faktyczny
Spółka S.A. z siedzibą w O. była stroną postępowania administracyjnego dotyczącego nakazu wycofania z obrotu produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego. Organy weterynaryjne uznały, że właściwym miejscowo do prowadzenia postępowania jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ś., podczas gdy spółka argumentowała, że właściwy powinien być Powiatowy Lekarz Weterynarii w Olsztynie ze względu na siedzibę spółki. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził nieważność decyzji organów obu instancji, uznając naruszenie przepisów o właściwości miejscowej. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając skargę kasacyjną organu za zasadną.
Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim. Zasądził od [...] Spółki Akcyjnej w O. na rzecz Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze kwotę 250 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.

Pełny tekst orzeczenia

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Arkadiusz Despot-Mładanowicz Sędziowie sędzia NSA Małgorzata Stahl /spr./ sędzia del. NSA Zdzisław Kostka Protokolant starszy asystent sędziego Dominika Człapińska po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2014 r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej sprawy ze skargi kasacyjnej Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 września 2012 r. sygn. akt II SA/Go 587/12 w sprawie ze skargi [...] Spółki Akcyjnej w O. na decyzję Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, 2. zasądza od [...] Spółki Akcyjnej w O. na rzecz Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze kwotę 250 (dwieście piećdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim wyrokiem z dnia 19 września 2012 r. na skutek skargi [...] Spółki Akcyjnej w O. stwierdził nieważność decyzji Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie nakazu wycofania z obrotu produktów spożywczych pochodzenia zwierzęcego oraz poprzedzającej ją decyzji Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ś. z dnia [...] marca 2012 r. Jednocześnie Sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu oraz zasądził od Lubuskiego Wojewódzkiego Lekarza Weterynarii w Zielonej Górze na rzecz [...] Spółki Akcyjnej w O. kwotę 440 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że Powiatowy Lekarz Weterynarii w Ś. decyzją z [...] marca 2012 r., na podstawie art. 108 § 1 k.p.a., art. 54 ust. 1 i ust. 2 lit. c Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt (Dz.Urz. UE L 165 str. 1) oraz art. 4 ust. 1 lit. b Rozporządzenia (WE) nr 853/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustalającego szczegółowe przepisy dotyczące higieny w odniesieniu do żywności pochodzenia zwierzęcego (Dz. U. L 139 str. 55) nakazał [...] S.A. z siedzibą w O. wycofać z obrotu produkty spożywcze pochodzenia zwierzęcego, które znajdują się w terminie przydatności do spożycia i zostały wyprodukowane na bazie mieszanki piekarniczej z dostaw przyjętych [...] stycznia 2012 r. oraz [...] lutego 2012 r. Jednocześnie organ sprecyzował, iż nakaz dotyczy wyrobów: frykadele z indykiem, indeks [...]; kotleciki z indyka, indeks [...]; pasztet drobiowy zapiekany, indeks [...]; pasztetowa, indeks [...]. Ponadto organ nakazał zabezpieczyć wskazane produkty spożywcze pochodzenia zwierzęcego oraz przechowywać do odwołania i oznaczyć wskazane zabezpieczone środki spożywcze pochodzenia zwierzęcego zgodnie z obowiązującymi zakładowymi procedurami HACCP. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, że [...] marca 2012 r. przeprowadzono kontrolę weterynaryjną, w wyniku której ustalono, że istnieje uzasadnione podejrzenie, że pasztetowa drobiowa, dok [...], pasztet drobiowy zapiekany 1/3 C, kod [...] oraz kotleciki 1 kg MAP, kod [...] są środkami spożywczymi zafałszowanymi i niezbędne jest ich zabezpieczenie do czasu przeprowadzenia odpowiednich badań. Decyzją z [...] marca 2012 r. nakazano zabezpieczenie ww. produktów i zobowiązano stronę do wykonania badań laboratoryjnych. Przeprowadzone badania wykazały, że w badanych próbkach nie stwierdzono obecności środków wskazujących, że zabezpieczone produkty noszą znamiona produktów zafałszowanych. Ponadto organ wyjaśnił, że na podstawie przeprowadzonego postępowania administracyjnego ustalono, iż strona postępowania do produkcji środków spożywczych pochodzenia zwierzęcego wykorzystała mieszankę piekarniczą (kod [...], przyjęcie dostawy z [...] marca 2012 r. i [...] lutego 2012 r. ), której dostawcą był podmiot [...] G. J. i S. S. w N., nieujęty w rejestrze podmiotów nadzorowanych. Z kolei producentem mieszanki piekarniczej był pod miot F.H.P. [...] M. K. w B., który również nie jest ujęty w rejestrze podmiotów nadzorowanych. Organ wskazał, że brak rejestracji stwarza domniemanie faktyczne, że produkty wprowadzone do obrotu przez ww. podmiot zostały wyprodukowane bez nadzoru weterynaryjnego, a tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że produkty te są bezpieczne dla życia i zdrowia ludzi. Nadzór weterynaryjny procesu produkcyjnego stanowi bowiem gwarancję, że dany zakład stosuje rzeczywiście bezpieczne dla ludzi i środowiska procedury a efekt końcowy cyklu produkcyjnego nadaje się do użycia dla ludzi. Wskazano, że zgodnie z przepisami Rozporządzenia nr 882/2004 produkty żywnościowe powinny być zdrowe, a prawodawstwa wspólnotowe i krajowe powinno zapewniać reguły zmierzające do osiągnięcia tego celu. Tymczasem ustalenia kontroli oraz korespondencji ze stroną potwierdzają, że uzasadnione jest założenie, iż istnieje realne zagrożenie dla zdrowia ludzi, co uzasadnia zastosowanie nakazów i zakazów orzeczonych w decyzji. Spółka [...] wniosła odwołanie od ww. decyzji, zarzucając jej naruszenie art. 19 i 20 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie terytorialnego działania oraz siedzib powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii (Dz.U. Nr 200 poz. 2057), a także art. 10 § 1 i art. 45 k.p.a w zw. z art. 41 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny (Dz.U. z 1964 r. Nr 16, poz. 93 ze zm. – dalej w skrócie k.c) z uwagi na brak doręczenia decyzji z [...] marca 2012 r. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a. w zw. z art. 54 ust. 1 i 2 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004, poprzez nieprawidłowe ustalenie w sprawie podmiotu kontrolowanego i błędne wskazanie [...] S.A. jako strony postępowania. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 81 k.p.a. poprzez nieuprawnione zastosowanie domniemania faktycznego, iż produkty wprowadzone przez stronę do obrotu stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia, pomimo iż badania laboratoryjne nie wykazały, aby zabezpieczone na podstawie decyzji z [...] marca 2012 r. produkty nosiły znamiona zafałszowania, a także art. 108 § 1 k.p.a, poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Zielonej Górze decyzją z [...] maja 2012 r. utrzymał w mocy decyzję Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ś.. Organ odwoławczy nie uwzględnił podniesionych przez stronę zarzutów odnoszących się w istocie - w jego ocenie – do naruszenia właściwości miejscowej oraz błędnego założenia domniemań faktycznych przyjętych przez PLW w Ś.. Organ wskazał, że istotnie kontrolowany zakład [...] S.A. znajduje się na obszarze działania Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ś.. Organ podkreślił, że odwołujący się wskazał, zgodnie ze stanem rzeczywistym, iż jest to zakład nie posiadający osobowości prawnej i należy do [...] S.A. w O. Kontrolowany zakład znajduje się na obszarze działania PLW w Ś., określonym rozporządzeniem z dnia 25 sierpnia 2004 r. Organ odwoławczy stwierdził także, że niezasadnym jest zarzut dotyczący niedoręczenia decyzji z dnia [...] marca 2012 r., bowiem organ posiada dowód potwierdzający doręczenie tej decyzji [...] S.A., ul. [...] w O.. Odnosząc się do ustaleń faktycznych, Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Zielonej Górze zgodził się z wyjaśnieniami Powiatowego Lekarza Weterynarii w Ś. zawartymi w uzasadnieniu do zakwestionowanej odwołaniem decyzji, w szczególności tymi, które w sposób precyzyjny wskazują przepisy unijnego prawa żywnościowego jakie należy stosować w przypadku stwierdzenia używania w produkcji surowców i dodatków pochodzących od dostawców bądź producentów, nie znajdujących się w wykazach GLW. Zaskarżając powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp. Spółka [...] podniosła zarzut naruszenia art. 19 i 20 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie terytorialnego działania oraz siedzib powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii, a także art. 10 § 1 i art. 45 k.p.a w zw. z art. 41 k.c. z uwagi na brak doręczenia decyzji z 9 marca 2012 r. oraz art. 7 i art. 77 k.p.a w zw. z art. 54 ust. 1 i 2 Rozporządzenia (WE) nr 882/2004, poprzez nieprawidłowe ustalenie w sprawie podmiotu kontrolowanego i błędne wskazanie [...] S.A. jako strony postępowania. Ponadto strona zarzuciła naruszenie art. 81 k.p.a poprzez nieuprawnione zastosowanie domniemania faktycznego, iż produkty wprowadzone przez stronę do obrotu stanowią zagrożenie dla życia i zdrowia, pomimo iż badania laboratoryjne nie wykazały, aby zabezpieczone na podstawie decyzji z [...] marca 2012 r. produkty nosiły znamiona zafałszowania, a także art. 108 § 1 k.p.a. poprzez niewłaściwe zastosowanie w sprawie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim stwierdził, że przeprowadzona kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, iż zaskarżona decyzja, jak i poprzedzająca ją decyzja naruszają prawo skutkującym stwierdzeniem ich nieważności. Jak zaznaczył Sąd, zgodnie z art. 19 k.p.a. organ administracji publicznej przestrzega z urzędu swojej właściwości miejscowej. Zasady określania właściwości miejscowej precyzuje art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a., wskazując, że w sprawach innych niż dotyczące nieruchomości (art. 21 § 1 pkt 1 k.p.a.) oraz prowadzenia zakładu pracy (art. 21 § 1 pkt 2 k.p.a.), właściwość miejscową organu administracji publicznej ustala się według siedziby strony w kraju. W myśl art. 41 k.c. – jeżeli ustawa lub oparty na niej statut nie stanowi inaczej, siedzibą osoby prawnej jest miejscowość, w której ma siedzibę jej organ zarządzający. Siedzibę spółki prawa handlowego - spółki akcyjnej - zgodnie z art. 304 § 1 pkt 1 k.s.h. - określa statut spółki. Tym samym, gdy stroną postępowania jest spółka, właściwość miejscową organu określa się według jej siedziby. Filie spółki mają znaczenie jedynie organizacyjne, jak bowiem wskazuje się w doktrynie są one jedynie aparatem pomocniczym zarządu (A. Kidyba; Komentarz aktualizowany do art. 301-633 ustawy z dnia 15 września 2000 r. Kodeks spółek handlowych, Lex/el, 2012, Lex nr 8685). Pozbawione są osobowości prawnej. Odnosząc powyższe do stanu faktycznego rozpoznawanej sprawy Sąd wskazał, że w sprawie występują dwa odrębne podmioty: - [...] Zakłady [...] S.A z siedzibą w Ś. – producent produktów mięsnych, oraz - [...] S.A z siedzibą w O., który w oparciu o potencjał pracowniczy działu dystrybucji i magazyny produktów gotowych [...] S.A. sformułował swoją filę w tym zakładzie – dystrybucja produktów, a także organizacja produkcji, tj. zakup dodatków itp. Oba podmioty współpracują ze sobą, w ten sposób, że [...] S.A. zapewnia dodatki do produkcji i przyjmuje produkt końcowy (jest ich właścicielem) do dystrybucji. [...] S.A. produkuje artykuły spożywcze na rzecz [...] S.A. Organ przeprowadził kontrolę produkcji w Zakładzie [...] S.A, w toku której zabezpieczono dokumentację dotyczącą obu spółek. Ustaliwszy jednak, że podmiotem gospodarczym odpowiedzialnym za dystrybucję produkcji i jej właścicielem jest [...] S.A., stroną postępowania uczyniono tę właśnie spółkę. Jednakże spółka [...] ma siedzibę w O. Sąd wskazał, że nie jest prawdą, że [...] S.A. jest jej filią nie posiadającą osobowości prawnej, bo jest to odrębna spółka, zarejestrowana zgodnie z przepisami w Krajowym Rejestrze Sądowym i posiadająca osobowość prawną. Nie jest też ona podmiotem gospodarczym, który mógłby być adresatem nakazu, o którym mowa w art. 54 ust. 1 i 2 lit. c Rozporządzenia (WE) nr 882/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie kontroli urzędowych przeprowadzonych w celu sprawdzenia zgodności z prawem paszowym i żywnościowym oraz regułami dotyczącymi zdrowia zwierząt i dobrostanu zwierząt. Adresatem takiego nakazu nie może być również filia spółki jako podmiot o charakterze organizacyjnym, pozbawiony osobowości prawnej. Sprawa nie dotyczy zakładu pracy, lecz podmiotu gospodarczego zajmującego się produkcją artykułów spożywczych i zdaniem Sądu zastosowanie tu powinien mieć przepis art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w związku z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie terytorialnego działania oraz siedzib powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii, zgodnie z którym dla O. - miasta na prawach powiatu oraz powiatu olsztyńskiego właściwy miejscowo jest Powiatowy Lekarz Weterynarii w Olsztynie. W konsekwencji Sąd uznał, że decyzja organu pierwszej instancji jak i decyzja organu odwoławczego wydane zostały z naruszeniem przepisów o właściwości miejscowej, a więc obarczone są wadą, o której mowa w art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. Mając powyższe na względzie, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z art. 135 tej ustawy, Sąd stwierdził nieważność zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji organu pierwszej instancji. Na podstawie art. 152 ww. ustawy Sąd określił, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu. W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku Lubuski Wojewódzki Lekarz Weterynarii w Zielonej Górze zaskarżył ten wyrok w całości podnosząc następujące zarzuty: 1. naruszenie art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie terytorialnego działania oraz siedzib powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii (Dz.U. Nr 200, poz. 2057) poprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu przez Sąd I instancji, że właściwość miejscową organu administracji publicznej "w sprawach innych niż dotyczące nieruchomości (art. 21 § 1 pkt 2 k.p.a.) oraz prowadzenia zakładu pracy (art. 21 § 1 pkt 2 k.p.a.) ustala się według siedziby strony w kraju (...), tym samym gdy stroną postępowania jest spółka, właściwość miejscową organu określa się według jej siedziby", 2. naruszenie art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi poprzez błędne zastosowanie polegające na uznaniu, iż w sprawie naruszono przepisy dotyczące właściwości miejscowej, skutkujące stwierdzeniem nieważności decyzji, gdy nie było ku temu podstaw prawnych. Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę kasacyjną [...] S.A. z siedzibą w Olsztynie, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła o oddalenie tej skargi i przyznanie kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi (art. 183 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, t.jedn. Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.). W rozpoznawanej sprawie zarzuty skargi kasacyjnej są uzasadnione, a tym samym skarga ta zasługiwała na uwzględnienie. Skarga kasacyjna podnosząc zarzut naruszenia art. 21 § 1 pkt 3 k.p.a. w zw. z § 1 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 25 sierpnia 2004 r. w sprawie terytorialnego zakresu działania oraz siedzib powiatowych i granicznych lekarzy weterynarii (Dz.U. Nr 200, poz. 2057 ze zm.) zarzuca Sądowi I instancji niewłaściwą ocenę ustalenia właściwości miejscowej organów inspekcji weterynaryjnej, co doprowadziło do błędnego zastosowania przepisów art. 156 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 2 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Jak wywodzi autor skargi kasacyjnej, z uwagi na charakter zadań realizowanych przez organy inspekcji weterynaryjnej, jakim jest zapewnienie bezpieczeństwa sanitarno-epizootycznego, właściwości miejscowej tych organów nie sposób ustanawiać jedynie w oparciu o reguły wynikające z art. 21 k.p.a. Z powyższym stwierdzeniem należy się zgodzić. Przede wszystkim zauważyć należy, że przepisy dotyczące właściwości organów sformułowane w Kodeksie postępowania administracyjnego nie podlegały na przestrzeni obowiązywania tego aktu znaczącym zmianom. Tymczasem od roku 1960 istotnym zmianom uległy formy i sposoby prowadzenia działalności, co powoduje, że nie zawsze możliwym będzie ustalenie właściwości miejscowej organów w oparciu o reguły wynikające z art. 21 k.p.a. W świetle powyższego przepisu, we wszystkich sprawach, z wyłączeniem spraw dotyczących nieruchomości oraz prowadzenia zakładu pracy, właściwość miejscową ustala się według miejsca zamieszkania (siedziby). W niniejszej sprawie Sąd I instancji zastosował wykładnię literalną tego przepisu, która doprowadziła do absurdalnych wyników. Dokonując oceny właściwości organów inspekcji weterynaryjnej uwzględnić bowiem przede wszystkim należy, że rolą tych organów, jako realizujących zadania z zakresu ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego, jest zapewnienie ochrony zdrowia publicznego, co przede wszystkim wymagało odpowiedniego wyznaczenia organów wyposażonych w kompetencje pozwalające na sprawowanie kontroli działalności prowadzonej w tym zakresie. Jak wynika z Rozporządzenia (WE) nr 854/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 29 kwietnia 2004 r. ustanawiającego szczególne przepisy dotyczące organizacji urzędowych kontroli w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego przeznaczonych do spożycia przez ludzi (Dz.U. UE L 2004.139.206 ze zm.), urzędowe kontrole w odniesieniu do produktów pochodzenia zwierzęcego powinny obejmować wszystkie aspekty istotne z punktu widzenia ochrony zdrowia publicznego oraz, tam gdzie jest to stosowne, zdrowia i dobrostanu zwierząt. Kontrole te powinny być oparte na najbardziej aktualnych dostępnych informacjach i dlatego powinna istnieć możliwość ich dostosowywania w miarę, jak nowe istotne informacje stają się dostępne. Z tego względu na gruncie prawodawstwa krajowego przyjęto, iż dla sprawności i szybkości działań podejmowanych w zakresie ochrony zdrowia zwierząt oraz bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego podstawową jednostką terenową inspekcji weterynaryjnej będzie powiatowy lekarz weterynarii, jako kierownik powiatowej inspekcji weterynaryjnej wchodzącej w skład niezespolonej administracji rządowej. Uwzględnienie powyższych okoliczności związanych z zadaniami jak i z organizacją organów odpowiedzialnych m.in. za bezpieczeństwo produktów, które mają zostać wprowadzone do obrotu, wymusza przyjęcie odstępstwa od reguł ustalania właściwości miejscowej wynikających z art. 21 k.p.a. w sytuacji, gdy jednostki, czy zakłady produkcyjne, bądź też miejsca dystrybucji produktów, zlokalizowane będą na obszarze właściwości powiatowego lekarza weterynarii innego niż ustalony według siedziby podmiotu (spółki). Nie do zaakceptowania jest zatem przyjęty przez Sąd I instancji pogląd, że na ustalenie właściwości organów sprawujących kontrolę w omawianym zakresie nie może mieć wpływu sposób organizacji podmiotu prowadzącego działalność podlegającą kontroli weterynaryjnej, polegający np. na wydzieleniu filii, miejsc dystrybucji, czy działów zaopatrzenia. Trudno byłoby bowiem przyjąć, że właściwy ze względu na siedzibę podmiotu powiatowy lekarz weterynarii byłby właściwy do przeprowadzenia kontroli w każdej jednostce tego podmiotu zlokalizowanej na terenie całego kraju. Co więcej, zaakceptowanie zaprezentowanego w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku poglądu w zasadniczy sposób rzutowałoby na ustalenie właściwości organu inspekcji weterynaryjnej w sytuacji, w której siedziba podmiotu (spółki) byłaby za granicą, w Polsce zaś zlokalizowane byłyby jedynie jednostki organizacyjne prowadzące produkcję, sprzedaż, czy dystrybucję produktów pochodzenia zwierzęcego. Oznaczałoby to bowiem, że jednostki te nie podlegają w ogóle kontroli służb weterynaryjnych sprawowanych przez organy, których strukturę i zadania reguluje ustawa z dnia 29 stycznia 2004 r. o Inspekcji Weterynaryjnej (Dz.U. z 2010 r. Nr 112, poz. 744 ze zm.), co byłoby sprzeczne zarówno z ustawą o produktach pochodzenia zwierzęcego, jak i z przepisami powołanego Rozporządzenia (WE). Zgodzić się zatem należy ze stanowiskiem zaprezentowanym w skardze kasacyjnej, że posiłkowo w kwestii właściwości miejscowej organów inspekcji weterynaryjnej należy kierować się przepisami ustawy z dnia 16 grudnia 2005 r. o produktach pochodzenia zwierzęcego (Dz.U. z 2006 r. Nr 17, poz. 127 ze zm.), która w art. 19 jako organ właściwy do zatwierdzenia projektu technologicznego przedsięwzięcia polegającego na produkcji produktów pochodzenia zwierzęcego, wskazuje powiatowego lekarza weterynarii ze względu na planowane miejsce prowadzenia tej działalności. Powołać tu również warto wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 sierpnia 2010 r., sygn. akt I OSK 290/10 (Lex nr 745204), który co prawda odnosił się do zadań inspekcji pracy, niemniej jednak zawarta w nim teza potwierdza stanowisko o wadliwości przyjętego w niniejszej sprawie przez Sąd I instancji poglądu. Otóż w wyroku tym podkreślono, że w sprawach dotyczących zakładu pracy właściwość miejscową ustala się według miejsca, w którym był, jest albo będzie on prowadzony. Zauważono zatem, że przy ustalaniu właściwości organu bierze się za podstawę nie siedzibę zakładu pracy, czy miejsce zamieszkania właściciela, ale miejsce, w którym jest prowadzona działalność. Powyższe pozwala na uznanie za chybiony pogląd, który legł u podstaw zaskarżonego wyroku, iż właściwość organu inspekcji weterynaryjnej wyznacza wyłącznie siedziba podmiotu, którego działalność polega na produkcji żywności pochodzenia zwierzęcego. Tym samym przyjąć należy, że o właściwości miejscowej powiatowego lekarza weterynarii stanowi lokalizacja danej jednostki organizacyjnej stanowiącej część składową podmiotu zobowiązanego do przestrzegania zasad dotyczących bezpieczeństwa produktów pochodzenia zwierzęcego. Wyłączona jest zatem ta zasada, która jako kryterium ustalania właściwości miejscowej organu przyjmuje siedzibę podmiotu, który działalność taką prowadzi. Z powyższych względów należy uznać, że zarzuty skargi kasacyjnej są trafne. Dlatego też Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania. O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 203 pkt 2 powołanej ustawy.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.07.2026. · Źródło