I SA/Gd 545/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Przasnyski (spr.), Sędzia NSA Elżbieta Rischka, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Agnieszka Zalewska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 19 września 2012 r. sprawy ze skargi A Spółki jawnej z siedzibą w L. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia 22 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia o udzieleniu pomocy de minimis 1. uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Wójta Gminy Lipnica z dnia 30 grudnia 2011 r. nr [...] 2. określa, że zaskarżone postanowienie nie może być wykonane; 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego na rzecz strony skarżącej kwotę 357 (trzysta pięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 22 lutego 2012 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze, po rozpatrzeniu zażalenia "A" Spółki jawnej z siedzibą w L., utrzymało w mocy postanowienie Wójta Gminy L. z dnia 30 grudnia 2011 r. odmawiające skarżącej wydania zaświadczenia o udzielonej pomocy de minimis. Rozstrzygnięcie to zapadło na tle następującego stanu faktycznego: Wnioskiem z dnia 15 grudnia 2011 r. spółka zwróciła się do Wójta Gminy L. o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis podając, że otrzymała pomoc w formie zwolnienia w podatku od nieruchomości, którą przeznaczyła na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych na podstawie § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r. w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 245, poz. 1810 ze zm.) – dalej jako "rozporządzenie". Z uzyskanych ze zwolnienia podatkowego środków, zakład wydatkował w dniu 28 listopada 2011 r. na wskazany cel kwotę netto 96 500 zł (co stanowi równowartość 21 410,66 euro). Do wniosku dołączono dokumentację wskazującą na wysokość otrzymanej pomocy de minimis w latach 2009-2011 oraz potwierdzającą poniesienie wydatku na zakup pojazdu [...]. Uzasadniając odmowę wydania zaświadczenia o pomocy de minimis, organ I instancji powołał § 2 ust. 1 pkt 1 lit. a rozporządzenia, wskazując na brak możliwości sfinansowania zakupu samochodu na potrzeby zakładu ze środków pochodzących z ZFRON w ramach wyposażenia stanowiska pracy kierowcy, będącego osobą niepełnosprawną. Wprawdzie § 2 pkt 8 rozporządzenia przewiduje możliwość zakupu samochodów wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych, jednakże zakupiony przez wnioskodawcę pojazd nie spełnia tych wymogów. Ponadto nabyty pojazd będący środkiem transportu nie może zostać zakwalifikowany jako maszyna czy urządzenie, w rozumieniu § 2 ust. 1 pkt 1a rozporządzenia, bowiem maszyny, urządzenia i aparaty ogólnego stosowania zostały wyszczególnione w grupie 4, a środki transportu (w tym samochody osobowe, ciężarowe, specjalne, autobusy) zaklasyfikowane są do grupy 7 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 grudnia 2010 roku w sprawie Klasyfikacji Środków Trwałych (Dz.U. Nr 242, poz. 1622). Powołując przepisy Prawa o ruchu drogowym, organ podkreślił, że samochód ciężarowy to pojazd drogowy przeznaczony do przewozu ładunku. W jego ocenie, zakup samochodu ciężarowego został dokonany w istocie na potrzeby zaopatrzeniowe wnioskodawcy, zaś pojazd nie służy wyłącznie do przewozu osób niepełnosprawnych mających trudności w korzystaniu z publicznych środków transportu. W zażaleniu na to postanowienie, spółka zarzuciła organowi naruszenie: art. 218 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz 1071 ze zm.) zwanej dalej Kpa. poprzez przekroczenie granic postępowania wyjaśniającego, § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, umożliwiającego finansowanie także innych wydatków ponoszonych na wyposażenie stanowiska pracy oraz przystosowanie jego otoczenia do potrzeb osób niepełnosprawnych. Wniosek taki wywiodła również z ustawy o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych oraz rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp. Ponadto, w niniejszej sprawie zastosowanie miały przepisy Działu VII Kpa a nie Ordynacji podatkowej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze nie podzieliło argumentacji spółki, uznając za prawidłowe rozstrzygnięcie Wójta Gminy L. W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że w sprawie miały zastosowanie przepisy Ordynacji podatkowej o wydawaniu zaświadczeń. Zawarte w rozporządzeniu zasady wykorzystywania środków zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych nie przewidują możliwości wydatkowania ich na zakup samochodu dla osoby niepełnosprawnej zatrudnionej w charakterze kierowcy. Powołując się na pogląd wyrażony w orzecznictwie, Kolegium wskazało, że zakupu samochodu ciężarowego nie można uznać za wyposażenie stanowiska pracy do potrzeb niepełnosprawnego kierowcy takiego pojazdu, gdyż w rozumieniu omawianych przepisów nie można uznać samochodu ciężarowego za "stanowisko pracy kierowcy". Za takie można bowiem jedynie uznać kabinę tego samochodu, lub jej część, w której kierowca wykonuje pracę - właśnie na wyposażenie kabiny pojazdu (fotel, klimatyzacja, skrzynia biegów itp.), jako mające związek z "dostosowaniem" przedmiotowego pojazdu do potrzeb niepełnosprawnego kierowcy. W ocenie Kolegium, spółka nie wykazała, dla jakiej osoby dokonano zakupu samochodu oraz w jaki sposób zakupiony pojazd dostosowany jest do rodzaju niepełnosprawności mającej go używać osoby niepełnosprawnej. Dokonanie zakupu samochodu ciężarowego dla potrzeb zaopatrzeniowych spółki może być inwestycją dokonaną w celu polepszenia jej funkcjonowania, a nie wydatkiem dokonanym w celu dostosowania stanowiska pracy dla osoby niepełnosprawnej. Samo zatrudnienie osoby niepełnosprawnej nie może stanowić pretekstu do dokonywania inwestycji związanych z zakupem m. in. środków transportu stanowiących wyposażenie stanowiska pracy, ale niemających ścisłego związku z niepełnosprawnością pracownika. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku na opisane postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, spółka wnosząc o uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości, zarzuciła mu naruszenie przepisów prawa materialnego: - § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez jego błędne zastosowanie jako podstawy odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis w sytuacji, gdy podstawą dokonania zakupu samochodu na wyposażenie stanowiska pracy niepełnosprawnego kierowcy jest § 2 ust.1 pkt 1 rozporządzenia; - § 2 ust. 1 pkt 8 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że nie ma podstaw prawnych do sfinansowania zakupu samochodu jako wyposażenia stanowiska pracy niepełnosprawnego kierowcy z uwagi na to, że samochód nie jest maszyną ani urządzeniem; - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia w zw. z art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o czasie pracy kierowców (Dz. U. Nr 92, poz. 879 ze zm.) i § 2 pkt 8 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. Nr 169, poz. 1650 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię stanowiącą podstawę odmowy wydania zaświadczenia o pomocy de minimis polegającą na uznaniu, że samochód ciężarowy nie stanowi stanowiska pracy kierowcy, a stanowi je jedynie kabina samochodu lub jej część; - § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że skarżąca ma obowiązek wykazać w jaki sposób zakupiony pojazd został dostosowany do rodzaju niepełnosprawności mającej go używać osoby niepełnosprawnej. Skarżąca podniosła również zarzuty naruszenia przepisów postępowania: art. 6, 7, 75 § 1, 77, 124 § 2 oraz art. 107 § 3 w zw. z art. 126 Kpa, art. 124 Kpa. Ponadto zarzuciła organom wydanie rozstrzygnięcia w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej zamiast na podstawie przepisów Kpa. W jej ocenie, organy orzekające nawet nie uprawdopodobniły, że zatrudnienie pracownika stanowiło pretekst do zakupu samochodu. Nie ma też podstaw do konstruowania domniemań faktycznych prowadzących do wniosku, iż zakup samochodu w firmie na wyposażenie stanowiska pracy osoby niepełnosprawnej - zatrudnionej na stanowisku kierowcy jest dokonywany pod jakimkolwiek pretekstem, bowiem pojazd jest stanowiskiem pracy kierowcy. Brak jest przy tym podstaw prawnych przy wydatkowaniu środków ZFRON na wyposażenie stanowiska pracy do żądania wykazywania ścisłego związku z niepełnosprawnością pracownika. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje: Na wstępie należy podkreślić, iż w świetle art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., Poz. 270), zwanej dalej p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrolę tę sprawują stosując jedynie kryterium legalności, a więc zgodności z prawem zaskarżonych aktów. Oznacza to, iż tylko ustalenie, że zaskarżony akt został wydany z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę każde naruszenie prawa, także to niekwestionowane przez stronę. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej podniesione. Sąd w niniejszym składzie podziela pogląd wyrażony w zaskarżonym postanowieniu, iż w sprawach zaświadczeń o skorzystaniu z pomocy de minimis stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (tekst jedn. Dz.U. z 2005 r. Nr 8, poz.60 ze zm.), zwanej dalej "O.p." o wydawaniu zaświadczeń, tj. przepisy art. 306a - 306n O.p. Kwestia trybu wydawania zaświadczeń przedmiotowych zaświadczeń nie jest uregulowana w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (Dz. U. Nr 123, poz. 776 ze zm.), ani w wydanym na podstawie zawartej w niej delegacji rozporządzeniu Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 19 grudnia 2007 r., w sprawie zakładowego funduszu rehabilitacji osób niepełnosprawnych. Z tego względu, do takich postępowań należy stosować przepisy O.p., jako lex generalis. Uregulowania O.p., w tym normujące postępowanie w sprawie wydawania zaświadczeń, znajdą bowiem zastosowanie w niniejszej sprawie na mocy jej art. 2 § 1 pkt 4, który przewiduje stosowanie tego aktu w innych sprawach z zakresu prawa podatkowego, niewymienionych w punktach 1 - 3, w których przewidziana jest właściwość organów podatkowych. W ocenie Sądu, w niniejszej sprawie organy podatkowe obu instancji naruszyły przepisy O.p. określające wymogi pisma w postępowaniu podatkowym, a także przepisy dotyczące możliwości uzupełniania pism zawierających braki formalne. W myśl art. 168 § 1 w związku z art. 306k O.p., podania (żądania, wyjaśnienia, odwołania, zażalenia, ponaglenia, wnioski) mogą być wnoszone pisemnie lub ustnie do protokołu, a także za pomocą środków komunikacji elektronicznej przez elektroniczną skrzynkę podawczą organu podatkowego, utworzoną na podstawie ustawy z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne. Podanie powinno zawierać co najmniej treść żądania, wskazanie osoby, od której pochodzi, oraz jej adresu (miejsca zamieszkania lub pobytu, siedziby albo miejsca prowadzenia działalności), a także czynić zadość innym wymogom ustalonym w przepisach szczególnych (art. 168 § 2 O.p.). Co istotne, podanie wniesione pisemnie albo ustnie do protokółu powinno być podpisane przez wnoszącego, a protokół ponadto przez pracownika, który go sporządził. Jeżeli podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie lub protokół podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu (art. 168 § 3 O.p.). Wymagania formalne, jakim powinno odpowiadać podanie, określa art. 168 § 2 i § 3 O.p. Są to jednocześnie wymogi minimalne, które powinno spełniać podanie. Tym samym są to elementy obligatoryjne podania. Powołane przepisy określają zasadnicze cechy każdego podania, do których należy zaliczyć: określone żądanie; wskazanie osoby, od której pochodzi podanie; adres tej osoby oraz jej podpis. Wskazanie osoby, od której pochodzi podanie, jej adresu oraz złożenie podpisu pozwalają organowi podatkowemu na zidentyfikowanie podmiotu, od którego pochodzi podanie. Dopiero złożenie podpisu pod treścią podania oznacza, że mamy do czynienia z uzewnętrznionym oświadczeniem woli bądź też wiedzy określonej osoby, która złożyła podpis. Brak takiego podpisu oznacza tyle, że określona w treści podania osoba nie złożyła takiego oświadczenia. Jest to brak, który może zostać usunięty w trybie przewidzianym w art. 169 O.p. Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, Sąd w niniejszym składzie zauważa, że organ podatkowy pierwszej instancji przyjmując wniosek skarżącej z dnia 15 grudnia 2011 r. o wydanie zaświadczenia o pomocy de minimis, nie wezwał skarżącej spółki do przedstawienia sposobu jej reprezentacji. Wniosek ten, jak wynika z akt administracyjnych został podpisany przez jednego wspólnika – I.H. Tymczasem z załączonego przez skarżącą do akt sądowych odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego według stanu na dzień 14 listopada 2011 r. wynika m.in., że składanie oświadczeń woli w imieniu spółki wymaga współdziałania dwóch wspólników lub jednego wspólnika i prokurenta. W ocenie Sądu, organ pierwszej instancji przyjmując wniosek o wydanie zaświadczenia powinien sprawdzić jak reprezentowana jest spółka na dzień złożenia pisma i czy osoby podpisane pod pismem są osobami uwidocznionymi w odpisie z Krajowego Rejestru Sądowego. Zaniechanie w tym względzie stanowiło naruszenie art. 168 § 3 O.p. W konsekwencji organ rozpoznał wniosek skarżącej przedwcześnie, bo przed wezwaniem do jego uzupełnienia. Zgodnie bowiem z art. 169 § 1 O. p., jeżeli podanie nie spełnia wymogów określonych przepisami prawa, organ podatkowy wzywa wnoszącego podanie do usunięcia braków w terminie 7 dni, z pouczeniem, że niewypełnienie tego warunku spowoduje pozostawienie podania bez rozpatrzenia. Zatem przy ponownym rozpatrywaniu sprawy, organ podatkowy powinien wezwać skarżącą o przedstawienie odpisu z Krajowego Rejestru Sądowego, z którego będzie wynikał sposób jej reprezentacji. Dopiero po sprawdzeniu, że pismo jest podpisane przez spółkę, organ podatkowy będzie mógł nadać dalszy bieg złożonemu przez skarżącą wnioskowi o wydanie zaświadczenia. Wobec charakteru stwierdzonych naruszeń postępowania, Sąd odstąpił od merytorycznej oceny zarzutów zawartych w skardze. Z tych przyczyn, na podstawie przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. Sąd orzekł jak w punkcie 1 sentencji. Rozstrzygniecie w przedmiocie wykonalności zaskarżonego postanowienia uzasadnia art. 152 p.p.s.a., zaś orzeczenie o kosztach postępowania, przepis art. 200 p.p.s.a.