II FZ 24/13

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA: Jacek Brolik, , , po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia P. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. od postanowienia Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 listopada 2012 r. sygn. akt III SA/Wa 1618/12 w zakresie odmowy przyznania prawa pomocy w sprawie ze skargi P. Sp. z o.o. z siedzibą w Z. na postanowienie Ministra Finansów z dnia 14 lutego 2012 r. nr [...] w przedmiocie skargi na czynność egzekucyjną postanawia oddalić zażalenie. Zaskarżonym postanowieniem z dnia 27 listopada 2012 r., sygn. akt III SA/Wa 1618/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił P. sp. z o.o. z siedzibą w Z. przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia Sąd podał treść art. 246 § 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Ze stanu faktycznego przedstawionego w zaskarżonym postanowieniu wynika, że Skarżąca, w odpowiedzi na wezwanie Przewodniczącego Wydziału WSA w Warszawie, pismem z dnia 1 czerwca 2012 r. zwróciła się z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, z uwagi na jej trudną sytuację finansową i brak środków na opłacenie wpisu sądowego. Skarżąca w przesłanym, w odpowiedzi na wezwanie referendarza sądowego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie, formularzu PPPr wskazała, że w wyniku działań Urzędu Skarbowego w Z. oraz Urzędu Kontroli Skarbowej w K. zablokowano jej wszystkie konta bankowe uniemożliwiając pozyskanie i dysponowanie środkami finansowymi. Wyjaśniła, że wszystkie środki ruchome i nieruchomości zostały zajęte przez komorników. Stwierdziła, iż przedstawia zajęcie Urzędu Skarbowego w Z., jednakże nie dołączyła żadnego dokumentu na potwierdzenie tego faktu. Skarżąca podniosła, że nie opłaca rachunków, gdyż bank zawiesił ich funkcjonowanie. Skarżąca nie posiada ponadto udziałów w innych podmiotach. Wskazała także, iż w lutym 2006 r. zorganizowana grupa przestępcza, składająca się z 5 funkcjonariuszy CBŚ, z naruszeniem prawa ukradła Skarżącej 9 kartonów segregatorów z dokumentami i od tego czasu Skarżąca nie jest w stanie wskazać szczegółowej informacji o należnościach i zobowiązaniach. Wartość środków trwałych określiła na kwotę 4.362.182,77 zł. Za ubiegły rok Skarżąca poniosła stratę w wysokości 5.169.319,24 zł, zaś saldo na rachunkach bankowych wynosi 0 zł. Skarżąca nie przedstawiła na wezwanie Sądu żadnych dokumentów źródłowych. Motywując podjęte rozstrzygnięcie Sąd stwierdził, że pomimo wezwania (skutecznie doręczonego Skarżącej w dniu 26 października 2012 r., karta nr 36 akt sądowych) jakie, w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy, wystosował do niej Sąd, Spółka chyliła się od przedłożenia żądanych dokumentów, które wskazywałyby w sposób nie budzący wątpliwości jaka jest jej sytuacja majątkowa. Uchylenie się strony od obowiązków nałożonych w toku postępowania o przyznanie prawa pomocy jest przeszkodą wykluczającą uprawdopodobnienie wskazanych we wniosku okoliczności, a w konsekwencji przyznanie prawa pomocy w żądanym przez stronę zakresie. W zażaleniu z dnia 14 grudnia 2012 r. Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zwolnienie Spółki z kosztów sądowych. Spółka nie przedstawiła żadnego uzasadnienia na poparcie swoich twierdzeń. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie jest niezasadne. Stosownie do art. 246 § 2 pkt 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane osobie prawnej, a także innej jednostce organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej w zakresie całkowitym, gdy wykaże ona, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania. Natomiast przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym jest możliwe wówczas, gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania (art. 246 § 2 pkt 2 p.p.s.a.). Ciężar dowodu wykazania okoliczności uzasadniających przyznanie prawa pomocy, o których mowa w art. 246 § 2 p.p.s.a. spoczywa na stronie składającej wniosek o jego przyznanie. Oznacza to, że powinna ona poczynić wszelkie kroki mające na celu uprawdopodobnienie tych okoliczności. Zgodnie natomiast z art. 255 p.p.s.a. jeżeli oświadczenie strony zawarte we wniosku okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, strona jest obowiązana złożyć na wezwanie, w zakreślonym terminie, dodatkowe oświadczenie lub przedłożyć dokumenty źródłowe dotyczące jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego. Przepis ten w powiązaniu z powyższą konstatacją, iż to na skarżącym spoczywa ciężar dowodu prowadzi do wniosku, że niedopełnienie przez stronę w całości lub części obowiązku złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia wymaganych dokumentów, uzasadnia oddalenie wniosku o przyznanie prawa pomocy (por. J.P. Tarno Prawo...., s. 594). Nałożenie na stronę powyższych obowiązków wynika z faktu, że instytucja prawa pomocy jest odstępstwem od ogólnej zasady postępowania sądowoadministracyjnego wyrażonej w art. 199 p.p.s.a., zgodnie z którą strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Na skutek przyznania stronie prawa pomocy dochodzi do obciążenia tymi kosztami budżetu państwa, a więc pośrednio wszystkich podatników. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że Sąd pierwszej instancji skorzystał z 255 p.p.s.a., wzywając skarżącą o przedłożenie odpowiednich dokumentów i wyjaśnień. Skarżąca nie spełniła jednak wezwania Sądu. Brak wymaganych dokumentów i wyjaśnień uniemożliwił temu Sądowi obiektywne i nie pozostawiające wątpliwości rozstrzygnięcie w kwestii oceny jej stanu finansowego i możliwości płatniczych. Skoro zatem strona uchyliła się od przedstawienia wskazanej przez Wojewódzki Sąd Administracyjny dokumentacji, powinna liczyć się z tym, że Sąd nie będzie miał wystarczających podstaw do uznania jej oświadczeń i twierdzeń za uprawdopodobnione, a tym samym uzasadniające przyznanie prawa pomocy. Podkreślić należy, że Spółka nie przedstawiła także żadnych argumentów ani dowodów na etapie postępowania przed Naczelnym Sądem Administracyjnym. Tym samym swoim nienależytym postępowaniem uniemożliwiła zarówno Sądowi pierwszej, jak i drugiej instancji weryfikację jej twierdzenia o braku środków płatniczych na zapłatę wpisu od skargi w kwocie 100 zł. Mając na uwadze powyższe, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie Spółki.