III SA/Lu 316/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Jadwiga Pastusiak, Sędziowie Sędzia WSA Jerzy Drwal, Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Protokolant Specjalista Wiesława Dudek, po rozpoznaniu w Wydziale III na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi P. O. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] kwietnia 2012 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o transporcie drogowym oddala skargę. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r., Nr [...], Dyrektor Izby Celnej w B. P. po rozpatrzeniu odwołania P. O. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą P. P. H. U. T., utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w L. z dnia [...] grudnia 2011 r., Nr [...], o nałożeniu kary pieniężnej w wysokości 8000 zł. Podstawę faktyczną powyższego rozstrzygnięcia stanowiły następujące ustalenia: W dniu [...] grudnia 2011 r. na Drogowym Przejściu Granicznym w D. przeprowadzono kontrolę pojazdu marki DAF o numerze rejestracyjnym [...] z przyczepą marki LAMBERT o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazdem wykonywano przewóz towaru w postaci mrożonego tłuszczu wieprzowego z Węgier na Ukrainę. W trakcie kontroli sporządzono kopię okazanych przez kierowcę dokumentów, m.in. wypisu z licencji na wykonywanie międzynarodowego zarobkowego przewozu drogowego rzeczy nr [...], międzynarodowego listu przewozowego CMR nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. Przebieg kontroli został utrwalony w protokole kontroli nr [...] z dnia [...] grudnia 2011 r. W związku ze stwierdzonym w trakcie kontroli brakiem aktualnego świadectwa, wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), Naczelnik Urzędu Celnego w Lublinie wszczął z urzędu postępowanie administracyjne. Decyzją z dnia [...] grudnia 2011 r. Naczelnik Urzędu Celnego w L. nałożył na P. O. karę pieniężną w wysokości 8000 zł za wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu. W wyniku rozpatrzenia odwołania skarżącego, Dyrektor Izby Celnej w B. P. decyzją z dnia [...] kwietnia 2012 r. utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy przytoczył treść art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2007 r. Nr 125, poz. 874 z późn. zm.), dalej: u.t.d., z którego wynika obowiązek posiadania i okazywania przez kierowcę pojazdu wykonującego przewóz drogowy, w tym także międzynarodowy transport drogowy, na żądanie uprawnionego organu kontroli, między innymi świadectwa wymaganego zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych. Organ wyjaśnił, że Umowa ATP określa zasady wykonywania międzynarodowych przewozów niektórych szybko psujących się artykułów żywnościowych przy wykorzystaniu specjalnych środków transportu. Potwierdzeniem spełnienia przez pojazd warunków wymaganych przepisami Umowy ATP jest świadectwo zgodności z normami, wydane przez właściwą władzę na odpowiednim formularzu. Świadectwo lub jego fotokopia powinno znajdować się w pojeździe i być okazywane na każde żądanie kontrolujących. Odnosząc się do rozpoznawanej sprawy, Dyrektor Izby Celnej podniósł, że w trakcie kontroli drogowej stwierdzono wykonywanie przez skarżącego przewozu towaru w postaci mrożonego tłuszczu wieprzowego z Węgier na Ukrainę. Organ odwoławczy zauważył, że przewożony artykuł żywnościowy kwalifikuje się do towarów określonych w załączniku 2 do Umowy ATP jako artykuł żywnościowy szybko psujący się, do którego powinny być stosowane specjalne środki transportu, podlegające kontroli zgodności z normami określonymi w załączniku 1 do umowy ATP, wymagające świadectwa zgodności określonego przepisami tej umowy. Mając powyższe na względzie, organ uznał, że do przewozu w niniejszej sprawie mają zastosowanie przepisy Umowy ATP, a tym samym występuje obowiązek określony we wspomnianym wyżej art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ u.t.d. W trakcie kontroli w dniu [...] grudnia 2011 r. kierowca pojazdu, wykonując przewóz artykułów żywnościowych, nie posiadał przy sobie i nie okazał na żądanie organu kontrolującego świadectwa wymaganego zgodnie z Umową ATP. Z poz. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym wynika, że wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu podlega karze w wysokości 8000 zł. Organ odwoławczy podkreślił, że w niniejszej sprawie miały zastosowanie przepisy ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym o niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454). Stosownie do treści art. 10 wyżej wymienionej ustawy, przepisy ustawy o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym tą ustawą stosuje się w sprawach o nałożenie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków lub warunków przewozu drogowego, wszczętych i nie zakończonych decyzją ostateczną przed dniem wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 stycznia 2012 r. Mając powyższe na uwadze, Dyrektor Izby Celnej uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut skarżącego dotyczący niedopuszczalności zmiany kwalifikacji prawnej naruszenia z "wykonywania przewozu drogowego bez wymaganego świadectwa zgodnie z umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów spożywczych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów" na "wykonywanie międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z przepisami ustawy, umową międzynarodową lub warunkami określonymi w zezwoleniu". Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92 ust. 3 u.t.d., wyłączającego - zdaniem skarżącego - odpowiedzialność przewoźnika za działania innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowym, Dyrektor Izby Celnej wskazał na art. 92a ust. 5 u.t.d., zgodnie z którym, jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o którym mowa w ust. 1, wyczerpuje znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialność administracyjnej. Organ wyjaśnił, że w niniejszej sprawie podmiotem wykonującym przewóz drogowy był P. O. prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą P. P. H. U. T., zarejestrowaną w ewidencji działalność gospodarczej, czyli osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą. Tym samym zastosowanie znajdą wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Organ odwoławczy przywołał następnie treść art. 92a ust. 7 u.t.d., który stanowi, że przepisy ust. 1, ust. 3 pkt 5 i ust. 5 i 6 stosuje się do podmiotów wykonujących czynności związane z przewozem drogowym, w szczególności do: spedytora, nadawcy, odbiorcy, załadowcy, organizatora wycieczki, organizatora transportu, operatora publicznego transportu zbiorowego, jeżeli okoliczności sprawy i dowody jednoznacznie wskazują, że podmiot ten miał wpływ lub godził się na powstanie naruszenia. Dyrektor Izby Celnej zwrócił uwagę na przepis art. 4 ust. 3 Umowy ATP. Ze wspomnianego przepisu wynika, że przestrzeganie postanowień ust. 1, zgodnie z którym do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, powinny być stosowane środki transportu wymienione w art. 1 Umowy, spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi. W niniejszej sprawie przewoźnik – P. O. zobowiązał się do przewozu towaru w postaci mrożonego tłuszczu wieprzowego, opisanego jako towar łatwopsujący się, w temperaturze minus 18°C, a zatem skarżący był podmiotem zobowiązanym do przestrzegania przepisów Umowy ATP. W ocenie organu odwoławczego, w niniejszej sprawie nie miał zastosowania art. 92c u.t.d., z którego wynika, że przedsiębiorca jest zwolniony od odpowiedzialności za naruszenie prawa przez kierowcę, jeżeli nie miał on wpływu na powstanie naruszenia lub nie mógł tego przewidzieć. W ocenie Dyrektora Izby Celnej, nie ma znaczenia tłumaczenie skarżącego, że to nie on zlecił przewóz, lecz pracownik zatrudniony w przedsiębiorstwie, ponieważ to P. O. jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa. Przedsiębiorca powinien tak zaplanować działalność, aby kierowca środka przewozowego mógł okazać odpowiednie dokumenty w trakcie kontroli. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie P. O. wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji oraz zasądzenie kosztów postępowania. Skarżący zarzucił naruszenie: - art. 7, art. 75 § 1 i art. 77 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 z późn. zm.), dalej: k.p.a., poprzez nieuwzględnienie pełnego materiału dowodowego, w tym oświadczenia pracownika skarżącego; - art. 107 § 3 k.p.a., poprzez oparcie decyzji na faktach, które nie miały miejsca; - art. 92 ust. 3 u.t.d., wyłączającego odpowiedzialność przewoźnika za działania innej osoby wykonującej czynności związane z przewozem drogowy, która naruszyła obowiązku lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń. W uzasadnieniu skargi skarżący wyjaśnił, że przewóz drogowy rzeczy w niniejszej sprawie został zlecony kierowcy bez jego zgody. W ocenie skarżącego, za zaistniałe zdarzenie odpowiedzialny jest dyspozytor – A. Z., która jako osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym naruszyła obowiązki i warunki przewozu poprzez przyjęcie zlecenia bez uprzedniego sprawdzenia dokładnych parametrów i przydzielenie pojazdu bez świadectwa ATP. W związku z powyższym, zdaniem skarżącego, należało zastosować art. 92 ust. 3 u.t.d. Skarżący zarzucił następnie błędną kwalifikację czynu, podkreślając, że według stanu prawnego obowiązującego w dniu kontroli wysokość kary pieniężnej za brak świadectwa ATP wynosiła 2000 zł. W ocenie skarżącego, organ działając na niekorzyść przedsiębiorcy, dostosował przepisy do stanu faktycznego sprawy, czym rażąco naruszył zasadę pogłębiania zaufania obywateli wyrażoną w art. 8 k.p.a. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w B. P. wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza prawa. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że podczas kontroli drogowej w dniu [...] grudnia 2011 r. kierowca wykonujący na rzecz P. O. – P. P. H. U. T. międzynarodowy przewóz towaru w postaci mrożonego tłuszczu wieprzowego, nie posiadał świadectwa wymaganego zgodnie z Umową o międzynarodowych przewozach szybko psujących się artykułów żywnościowych i o specjalnych środkach transportu przeznaczonych do tych przewozów (ATP), sporządzoną w Genewie dnia 1 września 1970 r. (Dz. U. z 1984 r. Nr 49, poz. 254), powoływaną dalej w skrócie jako "Umowa ATP". Sporne natomiast jest, czy odpowiedzialnym za powstanie naruszenia jest skarżący czy też inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym. Tytułem wstępu przypomnieć należy, że zgodnie z art. 87 ust. 1 pkt 3 lit. c/ u.t.d., podczas wykonywania przewozu drogowego rzeczy kierowca winien mieć przy sobie i okazywać, na żądanie uprawnionego organu, oprócz innych dokumentów wymienionych w art. 87, także świadectwo wymagane zgodnie z Umową ATP Za wyposażenie kierowcy w wymagane dokumenty, odpowiedzialność ponosi przedsiębiorca (art. 87 ust. 3 u.t.d.). Art. 1 Umowy ATP stanowi, że przy wykonywaniu międzynarodowych przewozów szybko psujących się artykułów żywnościowych izotermicznymi środkami transportu, lodowniami, chłodniami i ogrzewanymi środkami transportu mogą być nazwane tylko takie środki transportu, które odpowiadają określeniom i normom podanym w załączniku 1 do Umowy. Z kolei z art. 4 ust. 1 Umowy ATP wynika, że do przewozu szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do tej Umowy, powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 Umowy, z wyjątkiem wypadków, gdy w związku z temperaturą przewidywaną podczas całego przewozu obowiązek ten okazuje się całkowicie zbędny do utrzymywania temperatur ustalonych w załącznikach 2 i 3 do Umowy. Wyposażenie środków transportu powinno być dobierane i używane w taki sposób, aby w ciągu całego przewozu mogły być utrzymywane temperatury ustalone w tych załącznikach. Zgodnie natomiast z art. 4 ust. 3 Umowy ATP przestrzeganie postanowień ustępu 1 spoczywa na przewoźnikach wykonujących przewozy na rzecz osób trzecich tylko w takim zakresie, w jakim podjęli się oni zapewnienia lub wykonania usługi niezbędnej do zachowania tych postanowień, i jeżeli takie zachowanie postanowień jest związane z wykonywaniem danej usługi. Przedmiotem wykonywanego w dniu kontroli przez skarżącego przewozu międzynarodowego był towar w postaci mrożonego tłuszczu wieprzowego, czyli zgodnie z załącznikiem nr 2 do umowy ATP - szybko psujący się artykuł żywnościowy, do którego temperatura przewozu w chłodni powinna wynosić minus 18°C. Do przewozu takich szybko psujących się artykułów żywnościowych, wymienionych w załączniku 2 i 3 do umowy ATP powinny być stosowane środki transportu wymienione w artykule 1 umowy, czyli środki transportu posiadające świadectwo ATP. W ocenie Sądu, organy w niniejszej sprawie prawidłowo przeprowadziły postępowanie wyjaśniające i zastosowały przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym w brzmieniu nadanym ustawą z dnia 16 września 2011 r. o zmianie ustawy o transporcie drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 244, poz. 1454). Art. 92a ust. 1 u.t.d. stanowi, że podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości 50 zł do 10.000 zł za każde naruszenie. Wykaz naruszeń obowiązków lub warunków przewozu drogowego oraz wysokość kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do ustawy (art. 92a ust. 6 u.t.d.). Wobec stwierdzenia wykonywania międzynarodowego przewozu drogowego niezgodnie z umową międzynarodową – Umową ATP z uwagi na brak świadectwa ATP, organ zasadnie nałożył na skarżącego karę pieniężną w wysokości 8000 zł na podstawie Lp. 3.3 załącznika nr 3 do ustawy o transporcie drogowym. Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 92 ust. 3 u.t.d. stwierdzić należy, że nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ przepis ten nie miał zastosowania w niniejszej sprawie. Z art. 92 ust. 3 u.t.d. wynika, że osoba zarządzająca przedsiębiorstwem lub osoba zarządzająca transportem w przedsiębiorstwie, o której mowa w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 1071/2009 z dnia 21 października 2009 r. ustanawiającego wspólne zasady dotyczące warunków wykonywania zawodu przewoźnika drogowego i uchylającego dyrektywę Rady 96/26/WE, a także każda inna osoba wykonująca czynności związane z przewozem drogowym, która naruszyła obowiązki lub warunki przewozu drogowego albo dopuściła, chociażby nieumyślnie, do powstania takich naruszeń, podlega karze grzywny w wysokości do 2.000 złotych. Zdaniem skarżącego, osobą odpowiedzialną za powstanie naruszenia jest dyspozytor A. Z., która przyjęła zlecenie bez akceptacji skarżącego i bez sprawdzenia dokładnych parametrów przydzieliła do jego realizacji pojazd bez świadectwa ATP. Skarżący powołuje się w tym zakresie na oświadczenie A. Z. z dnia [...] stycznia 2012 r. (k. 17 akt admin.). Orzekanie w sprawie nałożenia grzywny, o której mowa we wspomnianym wyżej ust. 3 art. 92 u.t.d. odbywa się na podstawie przepisów Kodeksu postępowania w sprawach o wykroczenia (art. 92 ust. 5 u.t.d.). Z art. 92a ust. 5 u.t.d. natomiast wynika wprost, że jeżeli czyn będący naruszeniem przepisów, o których mowa ust. 1 art. 92a, wyczerpuje jednocześnie znamiona wykroczenia, w stosunku do podmiotu będącego osobą fizyczną stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej. Zgodnie z ewidencją działalności gospodarczej, na co słusznie zwrócił uwagę organ, P. O. jest osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą przedsiębiorstwo P. H. U. T. O. P. Z tych przyczyn w niniejszej sprawie stosuje się wyłącznie przepisy o odpowiedzialności administracyjnej i nie zachodzi możliwość uwolnienia się skarżącego od odpowiedzialności, mimo oświadczenia pracownika. Wyłączenie odpowiedzialności przedsiębiorcy, przewidziane z kolei w art. 92c ust. 1 u.t.d., zachodzi jedynie wówczas gdy wystąpią zdarzenia lub okoliczności, których podmiot wykonujący przewozy nie mógł przewidzieć. Dla zwolnienia się z odpowiedzialności przedsiębiorca musi wykazać, że dołożył należytej staranności czyli uczynił wszystko, czego można od niego rozsądnie wymagać organizując przewóz, a jedynie wskutek jakichś nadzwyczajnych, nieprzewidywalnych okoliczności lub zdarzeń doszło do naruszenia przepisów prawa. Taka sytuacja w rozpoznawanej sprawie nie została przez skarżącego wykazana. Podkreślić jeszcze raz w tym miejscu należy, że za działalność przedsiębiorstwa wykonującego transport drogowy lub przewóz na potrzeby własne odpowiedzialność administracyjną ponosi przedsiębiorca. Odpowiedzialność tę ponosi także za skutki działań osób, którymi przy wykonywaniu działalności gospodarczej się posługuje. Skarżący jest profesjonalnym przewoźnikiem, którego obowiązuje znajomość przepisów prawa i który winien organizować pracę swojego przedsiębiorstwa transportowego tak, aby przestrzegać przepisów mających zastosowanie w przypadku danego rodzaju transportu. W ocenie Sądu, organ prawidłowo ocenił zaistniały w sprawie stan faktyczny w świetle obowiązujących przepisów prawa. Nie znajdują uzasadnienia zarzuty skargi ani odnośnie do naruszenia przez organ przy rozpoznaniu sprawy przepisów prawa materialnego, ani przepisów postępowania administracyjnego, a uzasadnienie zaskarżonej decyzji odpowiada wymogom art. 107 § 3 k.p.a. Mając na względzie powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270), orzekł jak w sentencji.