II GZ 307/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Hanna Kamińska po rozpoznaniu w dniu 20 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. R. W. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 981/12 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. R. W. na decyzję Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie obowiązków informacyjnych postanawia oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 20 czerwca 2012 r., sygn. akt VI SA/Wa 981/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odmówił J. R. W. wstrzymania wykonania zaskarżonej przez niego decyzji Komisji Nadzoru Finansowego z dnia [...] marca 2012 r., nr [...], utrzymującej w mocy – po ponownym rozpatrzeniu sprawy – decyzję tego organu wymierzającą skarżącemu karę pieniężną w wysokości 70 000 zł za naruszenie obowiązków informacyjnych przez spółkę, w której J.R. W. był członkiem zarządu. Sąd pierwszej instancji stwierdził, że wraz ze skargą strona złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Uzasadniając ten wniosek skarżący stwierdził, że obecnie nie posiada środków na zapłatę orzeczonej kary pieniężnej, zaś ze względu na ogłoszoną upadłość spółki, w której był członkiem zarządu pozostaje bez bieżących środków na utrzymanie. Z kolei pozyskanie środków na zapłatę kary ze źródeł zewnętrznych oznaczałoby dla niego konieczność poniesienia dodatkowych kosztów. Ponadto w toku postępowania skarżący przedstawił dokumenty, z których wynika, że posiada udziały/akcje w spółkach: [...] (1.000 udziałów), [...] (21,234 akcji), udziały i akcje w spółkach pośrednio: [...] (11.715.476 akcji), [...] (249 udziałów), mieszkanie o pow. 187,54 m kw. w W. oraz samochód [...] (rok produkcji 2005). Z dokumentów tych wynika również, że skarżący posiada zobowiązania w postaci hipotek (hipoteka umowna zwykła na 175.000 zł oraz hipoteka umowna kaucyjna na 38.989 zł na rzecz [...] S.A.; hipoteka umowna zwykła na 150.000 USD oraz hipoteka umowna kaucyjna na 75.000 USD na rzecz [...] S.A), zastawu rejestrowego na 8.524.160 akcjach [...], a także blokady akcji wynikającej z porozumienia inwestycyjnego dołączonego do skargi do WSA. Ponadto z załączonych zeznań podatkowych PIT za rok 2011 r. wynika, że w roku podatkowym 2011 r. z tytułu pozarolniczej działalności gospodarczej skarżący osiągnął dochód w wysokości 173 616,49 zł, a z tytułu działalności wykonywanej osobiście (w tym umowy zlecenia i o dzieło), praw autorskich i innych praw, a także innych źródeł w wysokości 92 102,68 zł. Skarżący poinformował również Sąd o zapowiedzi wszczęcia przez organ postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu pierwszej instancji, z argumentacji podniesionej przez skarżącego, w szczególności z jego sytuacji majątkowej, nie wynika, aby wykonanie zaskarżonej decyzji spowodowało zaistnienie po jego stronie którejkolwiek przesłanek wstrzymania wykonania decyzji określonych w art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. − Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej powoływana jako "p.p.s.a."). Porównanie wartości składników majątkowych skarżącego, a także wysokości dochodu uzyskanego w 2011 r. w stosunku do wysokości nałożonej kary pieniężnej nie uzasadniało uwzględnienia wniosku. W uzasadnieniu wniosku skarżący powoływał się na fakt nieuzyskiwania stałych i regularnych dochodów z uwagi na upadłość [...] S.A., w której wchodzi w skład zarządu. Sąd stwierdził jednak, że wpis od skargi uiściła [...] S.A., zaś z internetowej wyszukiwarki podmiotów w Krajowym Rejestrze Sądowym wynika, że w spółce tej skarżący pełni funkcję prezesa zarządu, co prowadzi do wniosku, że z tego tytułu skarżący uzyskuje wynagrodzenie. Ponadto, za okoliczność uzasadniającą wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji nie może być uznana powoływana przez skarżącego konieczność poniesienia kosztów ewentualnego uzyskania środków finansowych ze źródeł zewnętrznych na pokrycie powstałego zobowiązania, czy też kosztów postępowania egzekucyjnego w przypadku przymusowego ściągnięcia kary. Wobec tego Sąd odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, wskazując jako podstawę takiego rozstrzygnięcia art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. Zażalenie na powyższe postanowienie złożył J. R. W. Wniósł o rozpoznanie zażalenia w trybie pilnym, uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w części przewyższającej 5670 zł i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Zarzucił naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, to jest: 1) art. 133 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez dokonanie niewłaściwej oceny akt sprawy, a w konsekwencji niewłaściwe zastosowanie art. 61 § 3 p.p.s.a poprzez przyjęcie, że nie została spełniona żadna z dwóch przesłanek wydania przez Sąd postanowienia o wstrzymaniu wykonania skarżonej decyzji, 2) art. 106 § 3 i 5 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez przeprowadzenie dowodu z danych dostępnych na stronach internetowych, które nie są dokumentem w rozumieniu art. 106 § 3 p.p.s.a. oraz poprzez naruszenie art. 231 k.p.c., to jest wyprowadzenie błędnego wniosku z faktu zajmowania przez skarżącego w spółce [...] S.A. stanowiska prezesa zarządu, gdyż WSA uznał, że elementem koniecznym, związanym z pełnieniem przez skarżącego funkcji prezesa zarządu w [...] S.A., jest otrzymywanie przez niego z tego tytułu wynagrodzenia w wysokości pozwalającej na zapłatę nałożonej na niego przez KNF kary pieniężnej 70 000 zł bez zagrożeń, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a., 3) art. 141 § 4 w związku z art. 166 p.p.s.a. poprzez błędne wyjaśnienie podstaw wydania zaskarżonego postanowienia w wyniku naruszeń, o których mowa w powyższych zarzutach, 4) art. 134 § 1 w związku z art. 166 p.p.s.a., zasady niezwiązania sądu zarzutami i wnioskami strony poprzez pominięcie przy rozstrzyganiu wniosku skarżącego, o którym mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. możliwości wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji KNF [w części]. W uzasadnieniu autor zażalenia stwierdził w szczególności, że kara pieniężna nałożona na skarżącego stanowi znaczną kwotę, której zapłata bez uszczerbku dla możliwości zaspokajania bieżących potrzeb skarżącego i jego rodziny wymagałaby uzyskiwania przez skarżącego regularnych, bieżących dochodów w kwocie zbliżonej do wysokości nałożonej na skarżącego kary. Tymczasem skarżący nie otrzymuje regularnego wynagrodzenia z żadnego źródła, zaś dochód osiągnięty w 2011 r. nie został w pełni wypłacony, a ponadto został w całości przeznaczony na bieżące potrzeby skarżącego i jego rodziny w 2011 r. Zapłata kary przy braku regularnych dochodów musiałaby wiązać się z uzyskaniem niezbędnych środków ze źródeł zewnętrznych, a potem zwrotu tych środków, co prowadziłoby do znacznego pogorszenia sytuacji finansowej skarżącego. To zaś jest równoznaczne z niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody majątkowej. Z kolei alternatywny sposób uzyskania środków na spłatę kary, to jest ewentualna sprzedaż składników osobistego majątku skarżącego prowadziłaby do znacznej szkody (z uwagi na utrudnienia w sprzedaży, tj. istniejące blokady, zastawy i hipoteki, skutkujące uzyskaniem bardzo niekorzystnej ceny), a także trudnych do odwrócenia skutków (z uwagi na utratę władztwa nad składnikami majątku, którego odzyskanie byłoby co najmniej znacznie utrudnione). Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że chodzi o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Skoro sąd orzeka o wstrzymaniu aktu lub czynności na wniosek skarżącego, to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek uzasadnienia wniosku, tak aby przekonać sąd do zasadności zastosowania ochrony tymczasowej. Dla wykazania, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków nie jest wystarczające samo stwierdzenie strony. Uzasadnienie takiego wniosku powinno odnosić się do konkretnych okoliczności pozwalających wywieść, że wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zasadne w stosunku do wnioskodawcy. W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji nakładającej na stronę karę pieniężną. W tej sytuacji podkreślenia wymaga, że wykonanie decyzji nakładającej na stronę obowiązek uiszczenia należności pieniężnej tylko w wyjątkowych przypadkach jest źródłem niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub powstania trudnych do odwrócenia skutków. Zapłata oznaczonej w decyzji należności ma charakter odwracalny. W przypadku uchylenia zaskarżonej do sądu administracyjnego decyzji uiszczona należność podlega zwrotowi. Z tej też przyczyny strona domagająca się wstrzymania wykonania decyzji nakładającej obowiązek zapłaty należności pieniężnej obowiązana jest wykazać, że występują szczególne okoliczności uzasadniające uwzględnienie jej wniosku. Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, z przedstawionych przez stronę informacji i dokumentów nie wynika, aby takie szczególne okoliczności w niniejszym przypadku występowały. Prawidłowo Sąd pierwszej instancji uznał, że wskazane przez skarżącego składniki jego majątku, a także wysokość dochodu osiągniętego w 2011 r. przeczą stanowisku, że ewentualne wykonanie zobowiązania określonego w zaskarżonej decyzji przed dokonaniem jej sądowej kontroli doprowadzi do wyrządzenia znacznej szkody. Bezzasadny jest w tym zakresie zarzut naruszenia art. 106 § 3 i 5 p.p.s.a. Sąd nie przeprowadzał w niniejszej sprawie żadnego dowodu uzupełniającego z dokumentu. Wpisy zawarte w Krajowym Rejestrze Sądowym należą do kategorii faktów powszechnie znanych, które sąd bierze pod uwagę nawet bez powołania się na nie przez strony (art. 106 § 4 p.p.s.a.). Zadaniem Sądu pierwszej instancji była w niniejszym postępowaniu wpadkowym ocena, czy wykonanie zaskarżonej decyzji doprowadzi do wyrządzenia u skarżącego m.in. znacznej szkody. W tym celu niezbędna była m.in. ocena wiarygodności składanych przez wnioskodawcę oświadczeń o jego sytuacji majątkowej, w tym o źródłach dochodów. Dokonane przez Sąd pierwszej instancji ustalenie na podstawie KRS, że skarżący pełni funkcję prezesa zarządu w [...] S.A. – o czym nie wspomniał on w oświadczeniach i dokumentach składanych w toku postępowania o wstrzymanie wykonania decyzji – było w pełni uprawnione. W tej sytuacji wniosek, że skarżący uzyskuje z tego (nieujawnionego przez stronę Sądowi) tytułu wynagrodzenie był logiczny i w istocie podważał wiarygodność, a przynajmniej kompletność składanych informacji o stanie majątkowym. Dodatkowo podkreślenia wymaga, że w toku postępowania wpadkowego skarżący wprawdzie wskazał numery swoich rachunków bankowych, jednak nie przedstawił stanu tych rachunków. Nie są również trafne podnoszone w zażaleniu argumenty, jakoby wykonanie zaskarżonej decyzji miało prowadzić do trudnych do odwrócenia skutków w postaci utraty władztwa nad składnikami majątku. Skarżący w przedstawionej dokumentacji nie wskazał, o jakie konkretnie składniki majątku chodzi, ani nie uprawdopodobnił, że takie składniki majątkowe są przedmiotem np. czynności egzekucyjnych organu. W tym przypadku jest to zatem twierdzenie całkowicie hipotetyczne i niemożliwe do zweryfikowania w związku z niepełnym przedstawieniem sytuacji majątkowej skarżącego (w szczególności niewskazaniem wysokości środków finansowych zgromadzonych przez skarżącego m.in. na rachunkach bankowych). Nie są również zasadne pozostałe zarzuty zażalenia. Sąd pierwszej instancji nie naruszył art. 141 § 4 p.p.s.a., bowiem wyjaśnił powody odmowy wstrzymania zaskarżonej decyzji, zaś argumenty wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia poddają się kontroli instancyjnej sprawowanej przez NSA. Sąd nie naruszył także art. 134 § 1 p.p.s.a. poprzez nierozważnie możliwości częściowego wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji. Skoro Sąd uznał, że wykonanie zaskarżonej decyzji w całości nie spowoduje znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków, to nie musiał rozważać, czy zasadne jest wstrzymanie wykonania tej decyzji w części. Z uwagi na sposób uzasadnienia zarzutów zażalenia, podkreślenia raz jeszcze wymaga, że postępowanie wpadkowe dotyczące wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji nakładającej karę pieniężną ma na celu ocenę, czy wykonanie decyzji nie doprowadzi do wyrządzenia u wnioskodawcy znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków. Celem tego postępowania nie jest natomiast ocena, czy wnioskodawca uzyskuje regularne wynagrodzenie, pozwalające na uiszczenie nałożonej przez organ kary pieniężnej. Na marginesie jedynie Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że zgodnie z art. 61 § 4 p.p.s.a. sąd ma prawną możliwość zmiany bądź uchylenia w każdym czasie, z urzędu lub na żądanie skarżącego, własnego postanowienia w sprawie wstrzymania wykonania aktu, w sytuacji wykazania zmiany okoliczności, które warunkowały jego podjęcie. Skarżący zatem w każdym czasie może złożyć kolejny wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, w którym w sposób pełny wykaże istnienie okoliczności uzasadniających zastosowanie ochrony tymczasowej w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny działając na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a. oddalił zażalenie. PG