IV SA/Wa 793/12

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Łąpieś-Rosińska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędzia WSA Agnieszka Wójcik, Protokolant ref. staż. Anna Dziosa, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2012 r. sprawy ze skargi Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz utrzymaną nią w mocy decyzję Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 roku nr [...] 2. zasądza Wojewody [...] na rzecz skarżącej Spółdzielni Mieszkaniowej [...] z siedzibą w W. kwotę 100 (sto) złotych tytułem od zwrotu kosztów postępowania sądowego. W dniu 2 sierpnia 2011 r. na wniosek P.G. zostało wszczęte postępowanie administracyjne w przedmiocie zameldowania ww na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. We wniosku o zameldowanie wnioskodawca podał, że w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. zamieszkuje z zamiarem stałego pobytu od lipca 2006 roku. Obecnie mieszka w tym lokalu razem P.L., który w lokalu tym jest zameldowany. W lokalu tym mieszkał (aż do śmierci w dniu [...] sierpnia 2008 r.) również J.B., który posiadał spółdzielcze prawo do tego lokalu. P.G. podał, że w lokalu nr [...] przy ul [...] w W. posiada swoje rzeczy, włada kluczami do mieszkania i ma do niego swobodny dostęp. Po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego, Prezydent W. decyzją z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...], wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz.U. z 2001 r., nr 87, poz. 960 ze zm.) i art. 104 K.p.a. orzekł o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Od decyzji odwołanie złożyła strona skarżąca – Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" z siedzibą w W., podnosząc, że zameldowanie P.G. na pobyt stały w ww lokalu nastąpiło mimo jej sprzeciwu, wyrażonego w piśmie z dnia [...] października 2011 r. Strona skarżąca podniosła, że J.B. który mieszkał w lokalu przy ul. [...] w W. aż do śmierci w 2011 r. został wykluczony z grona członków spółdzielni z powodu zaległości w opłatach w dniu [...] stycznia 2007 r. Wspólnie z nim w lokalu tym mieszkał P.L., natomiast Spółdzielnia nie posiada żadnych, informacji wskazujących na to, aby P.G. mieszkał w tym, lokalu (choćby np. przez zwiększenie wysokości opłat za ilość osób zamieszkujących lokal). Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] marca 2012 r. - zaskarżoną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - utrzymał w mocy decyzję Prezydent W. z dnia [...] listopada 2011 r., nr [...]. Orzekające w sprawie organy obu instancji stwierdziły, że osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby obowiązana jest zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Na podstawie tego zgłoszenia, organ prowadzący ewidencję ludności obowiązany jest dokonać zameldowania (art. 47 ust. 1 tej ustawy), które przybiera postać czynności rejestracyjnej rodzącej skutki prawne. Jeżeli jednakże fakt zamieszkiwania w danym lokalu nie zostanie potwierdzony przez osobę posiadającą prawo do lokalu (art. 29 ust. 1 ustawy), ustawa nakłada na organ gminy obowiązek rozstrzygnięcia takiej sprawy w drodze postępowania administracyjnego. Podkreśliły, że zarówno brak potwierdzenia pobytu w lokalu przez jego właściciela, ale i brak wyraźnej zgody na zameldowanie, nie stanowi negatywnej przesłanki do dokonania zameldowania w lokalu. Jednocześnie jednak organ II instancji, powołując się na orzecznictwo (wyrok NSA z dnia 5 maja 1997 r., sygn. akt V SA 1739/96 i wyrok z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 773/06) podkreślił, ze pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego. Pobyt legalny oznacza przebywanie w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą właściciela lokalu lub innej osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Zarówno Prezydent W. jak i Wojewoda podkreślili, że fakt zamieszkiwania P.G. w spornym lokalu potwierdziła zarówno kontrola meldunkowa (z dnia 12 października 2011 r.) jak również świadkowie: S.H. oraz Z.H., zamieszkujący w sąsiednim lokalu (nr [...] przy ul. [...] w W.). Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie wniosła Spółdzielnia Mieszkaniowa "O" w W. - właściciel lokalu nr [...] przy ul. [...] w W.. Zaskarżonej decyzji zarzuciła naruszenie art. 50 i art. 6 Konstytucji RP, art. [...]0 i art. 690 k.c, art. 11 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych. W skardze Spółdzielnia stwierdziła, że obecnie posiada tytuł prawny do lokalu i wszczęła procedurę eksmisji P.L. z tego lokalu. Skarżąca podkreśliła, że fakt przebywania P.G. w ww lokalu nie został nigdy potwierdzony choćby zgłoszeniem ilości osób zamieszkujących ten lokal do wyliczenia opłat, a jego nazwisko nie figuruje w żadnych dokumentach Spółdzielni. 2 Wskazując na powyższe skarżąca wniosła o uchylenie decyzji organu I i II instancji oraz o zasądzenie na kosztów postępowania według norm przepisanych. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż w niej wskazane. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm. - dalej P.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji następuje wówczas, gdy Sąd stwierdzi: naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, albo inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. W realiach niniejszej sprawy podkreślić trzeba, iż sąd administracyjny nie jest związany zarzutami ani wnioskami skargi i zawartą w skardze argumentacją. Obowiązany jest natomiast, zgodnie z art. 134 § 1 P.p.s.a. do oceny praworządności zachowań organów administracji w danej sprawie. Oznacza to, że podniesione w skardze zarzuty nie są wyłącznym kryterium badania legalności zaskarżonego aktu lub czynności. Sąd ma bowiem obowiązek wziąć pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i zarzutów podniesionych w skardze i dokonać oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet gdy dany zarzut nie został podniesiony. Rozpoznając sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd stwierdził, że skarga zasługuje na uwzględnienie, albowiem zarówno zaskarżona decyzja jak i utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta W. z dnia [...] listopada 2011 r. naruszają prawo procesowe, które mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszym postępowaniu jest decyzja Wojewody [...] z dnia [...] marca 2012 r. wydana na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2000 r., Nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: K.p.a.) oraz art. 47 § 2 w związku z art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. Dz. U. z 2006 r.139, poz. 993 ze zm.). Decyzją tą Wojewoda utrzymał 3 w mocy decyzję organu I instancji (Prezydenta W.) z dnia [...] listopada 2011 r. orzekającą o zameldowaniu na pobyt stały P.G. w lokalu nr [...] przy Zdaniem Sądu, orzekające w przedmiocie zameldowania P.G. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. organy administracji publicznej dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, w szczególności art. 7 K.p.a., art. 77 § 1 K.p.a., art. 80 K.p.a. i 107 § 3 K.p.a. W rozpoznawanej sprawie nie wyjaśniono bowiem wszystkich okoliczności istotnych dla prawidłowego i pełnego rozstrzygnięcia sprawy oraz dokonano dowolnej oceny dowodów, bez wyraźnego wskazania przyczyn nieuwzględnienia twierdzeń i zarzutów strony skarżącej. Tym samym organy rozstrzygając w przedmiotowej sprawie dopuściły się naruszenia przepisu art. 8 K.p.a. i wyrażonej w nim zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów Państwa. Naruszenie wspomnianych przepisów procedury administracyjnej mogło mieć - w ocenie Sądu - istotny wpływ na ostateczny wynik sprawy, a więc stanowi dostateczną podstawę prawną do uchylenia przez sąd administracyjny zarówno zaskarżonej decyzji jak i utrzymanej nią w mocy decyzji organu pierwszej instancji. Zameldowanie i wymeldowanie z pobytu stałego lub czasowego jest jedynie rejestracją danych o miejscu pobytu osoby (art. 1 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych), a tym samym nie rodzi ani nie pozbawia uprawnień do lokalu. Obowiązek meldunkowy wynika wprost z przepisów ustawy i nie wymaga konkretyzacji w drodze decyzji. Wykonywanie tego obowiązku polega na zgłoszeniu wymaganych danych (art. 9 ust. 1, art. 10 i 15 ustawy) właściwemu organowi, który dokonuje rejestracji będącej czynnością materialno-techniczną rodzącą skutki prawne. Jeżeli dane zawarte w zgłoszeniu osoby wykonującej obowiązek meldunkowy budzą wątpliwości, o dokonaniu zameldowania i wymeldowania rozstrzyga właściwy organ gminy na podstawie art. 47 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 27 maja 2002 r. (sygn. akt K 20.01) orzekł o niezgodności przepisu art. 9 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych z przepisami art. 52 ust. 1 i art. 83 w zw. Z art. 2 Konstytucji RP. W konsekwencji orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, organ meldunkowy nie rejestruje uprawnień do lokalu osób występujących o zameldowanie, lecz gromadzi informacje w zakresie danych o miejscu pobytu, a więc bada, czy osoba występująca 4 z wnioskiem faktycznie zamieszkuje w lokalu. Brak konieczności wykazania się uprawnieniem do lokalu, czy to samoistnym, czy o charakterze pochodnym, nie oznacza jednak, że przesłanką zameldowania jest wyłącznie fizyczna obecność w lokalu. Uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, oznaczający przebywanie na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem. Nie można bowiem czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, a instytucja zameldowania nie może sankcjonować samowoli (por. np. wyrok NSA z dnia 15 maja 2007 r., sygn. akt II OSK 773/06, wyrok NSA z dnia 5 sierpnia 1997 r. sygn. akt V SA 1739/96 - niepubl. I wyrok z dnia 22 października 2004 r. sygn. akt V SA 1448/03). Wynikające z art. 52 ust. 1 Konstytucji RP wolności swobodnego (nieskrępowanego) wyboru miejsca zamieszkania i miejsca pobytu nie należy odnosić do możliwości wyboru lokalu (pomieszczenia), szerokie rozumienie wolności wyboru miejsca zamieszkania stałoby w jednoznacznej kolizji z wolnościami i prawami innych osób, zwłaszcza właścicieli nieruchomości (lokali lub budynków), a także podmiotów posiadających inny tytuł prawny do zajmowania lokalu (oparty np. na umowie najmu). Ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, że zameldowanie P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nastąpiło wbrew woli Spółdzielni Mieszkaniowej "O. " (Skarżącego), która posiada obecnie prawo do tego lokalu. Ponieważ organ powziął wątpliwości czy istotnie ww zamieszkuje w lokalu i czyjego ewentualny pobyt jest legalny, wszczął postępowanie administracyjne zakończone zaskarżoną decyzją. Organy obu instancji uznały, że fakt zamieszkiwania P.G. w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W. nie budzi wątpliwości. Jednak - w ocenie Sądu - organy nie wyjaśniły, czy pobyt P.G. w tym lokalu ma charakter legalny. Tymczasem uprawniać do zameldowania w lokalu może jedynie pobyt legalny, związany z przebywaniem w lokalu na zasadach zgodnych z prawem, za wiedzą i zgodą osoby uprawnionej do dysponowania lokalem (por. np. wyrok WSA w W. z dnia 24 czerwca 2004 r., sygn. akt IV SA/Wa 519/03, publ. LEX nr [...]6738). Nie można czerpać uprawnień z zachowań sprzecznych z prawem, nie może ich sankcjonować zameldowanie i pobyt w lokalu będące następstwem naruszenia posiadania czy miru domowego. Wolność wyboru miejsca zamieszkania nie może prowadzić do naruszenia prawa i praw innych osób poprzez uczynienie ich bezskutecznymi . 5 W niniejszej sprawie należy zauważyć, że zarówno Wojewoda [...] jak i Prezydent W., wydając decyzję w przedmiocie zameldowania P.G. na pobyt stały w spornym lokalu, swoje ustalenia oparli jedynie na dowodach w postaci zeznań świadków: S.H. oraz Z.H. oraz wyniku kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu 12 października 2011 r. przez organ I instancji. Stan faktyczny ustalony na podstawie tych dowodów, zdaniem powyższych organów, wskazywał na wypełnienie przez P.G. przesłanek uzasadniających zameldowanie na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. [...] w W., a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający dla ustalenia, że zamieszkuje on w spornym lokalu, a jego pobyt ma charakter stały i legalny. Organy orzekające w niniejszej sprawie odstąpiły natomiast od przesłuchania innych świadków, np. sąsiadów, A.B. (córki J.B.) na okoliczność, czy P.G. zamieszkuje w spornym lokalu oraz czy zamieszkuje w nim z zamiarem stałego pobytu. Należy podkreślić, że Skarżąca w toku prowadzonego postępowania poinformowała organ o tym, że nie wyraża zgody na zameldowanie P.G. w spornym lokalu oraz o tym, że jego nazwisko nie figuruje w dokumentach Spółdzielni, a żadne okoliczności nie wskazują, aby w lokalu tym zamieszkiwał (np. wzrost opłat za mieszkanie). Rozpoznając niniejszą sprawę organy administracji publicznej nie ustosunkowały się do powyższych kwestii, nie przeprowadziły również postępowania wyjaśniającego w podniesionej przez Skarżącą kwestii. W niniejszej sprawie organy nie wyjaśniły także legalności pobytu P.G. w spornym lokalu (np. istnienie ewentualnej umowy najmu lokalu), mimo stwierdzenia, że "pobyt osoby ubiegającej się o zameldowanie w lokalu musi mieć charakter pobytu legalnego " (strona 2 uzasadnienia zaskarżonej decyzji). W tym stanie rzeczy Sąd uznał, że dokonane przez organy ustalenia w całokształcie materiału dowodowego, który winien być zgromadzony i rozpatrzony w sposób wyczerpujący, nie można uznać za rzetelne. Zdaniem Sądu, wbrew art. 77 § 1 K.p.a. organy zaniechały zebrania dowodów i dogłębnego rozpatrzenia sprawy. W ocenie Sądu, brak pełnego zebrania przez organy obu instancji materiału dowodowego, istotnego dla oceny zastosowania określonej normy prawa materialnego, nie daje możliwości ustosunkowania się do merytorycznych zarzutów 6 (stanowiska) skarżącego. W tym sensie uchybienie to nie pozwala sądowi administracyjnemu na pełne skontrolowanie legalności zaskarżonej decyzji. Sąd administracyjny nie czyni bowiem własnych ustaleń w sprawie, a jedynie ocenia zaskarżony akt pod względem jego zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. Taka kontrola jest jednak możliwa tylko w warunkach wyczerpującego dokonania przez organ ustaleń faktycznych. W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c oraz art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) orzekł, jak sentencji. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i 205 cyt. ustawy. Jednocześnie w oparciu o przepis art. 152 ustawy Sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku.