II OZ 775/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Andrzej Gliniecki po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia E. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 lipca 2012 r. sygn. akt II SA/Gl 741/12 oddalające wniosek o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi E. P. na uchwałę Rady Miejskiej w Gliwicach z dnia [...] czerwca 2012 r. nr [...] w przedmiocie zasad udzielania dotacji w zakresie ochrony środowiska postanawia: oddalić zażalenie Skarżąca wnioskiem z dnia 10 lipca 2012 r. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. We wniosku skarżąca wskazała, że ze względu na stan zdrowia musi utrzymywać stały kontakt z poradniami zdrowia a także korzystać z usług medycznych prywatnie. Dodatkowo wskazała, że na czynsz przeznacza 220 zł, na opłaty za energię elektryczną - 190 zł (w ujęciu dwumiesięcznym), gaz kosztuje ją średnio 240 zł, na lekarstwa 221 zł, dojazdy do R. (poradnia lekarska) - około 120 zł, wizyty prywatne u lekarzy - 100 zł, badania krwi - 36 zł, środki czystości - około 100 zł, środki higieny osobistej - około 80 zł, żywność związana z konieczną dietą - 800 zł, odzież - 200 zł, utrzymanie psa - 250 zł, rata pożyczki z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych - 114 zł. Skarżąca podkreśliła, że w lipcu br. musi wykonać badanie wątroby, które kosztuje 320 zł. E. P. w druku formularza zaznaczyła, że samotnie prowadzi gospodarstwo domowe, nie posiada żądnych oszczędności, papierów wartościowych, a jej źródłem utrzymania się jest dochód z tytułu umowy o pracę (0,8 etatu) - 1297 zł oraz renta rodzinna otrzymywana w kwocie 2214 zł. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, po rozpoznaniu wniosku skarżącej o przyznanie prawa pomocy, postanowieniem z dnia 23 lipca 2012 r., na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270) – dalej p.p.s.a., oddalił wniosek skarżącej o przyznanie prawa pomocy. W uzasadnieniu postanowienia sąd wskazał, że łączna kwota podanych przez stronę wydatków wynosi około 2500 zł. Z kolei dochód netto, ustalony w oparciu o nadesłane dokumenty kształtuje się na poziomie 2700 zł miesięcznie. Strona skrupulatnie podliczyła całość swoich miesięcznych wydatków i obejmują one wszystkie pozycje (łącznie z zakupem żywności), co sprawia, że można przyjąć, iż różnica pomiędzy dochodem a wydatkami (200 zł) w całości pozostaje do dyspozycji E. P. Strona, na obecnym etapie postępowania sądowego jest zobowiązana do uiszczenia wpisu od skargi kwocie 300 zł i jest to, co do zasady, jedyny obowiązkowy wydatek. Wśród stałych, miesięcznych obciążeń E. P. wymieniła koszty utrzymania psa, które wynoszą około 250 zł. Nie negując w żaden sposób potrzeby zapewnienia psu należytej opieki nie można jednak uznać, że tego rodzaju wydatek winien mieć pierwszeństwo przed obowiązkiem poniesienia daniny publicznoprawnej. Również zaliczenie do stałych, miesięcznych wydatków kosztów zakupu odzieży w kwocie 200 zł, nie stanowi zdaniem Sądu dostatecznej przesłanki, pozwalającej na zwolnienie strony od kosztów sądowych. Takie wydatki nie maja bowiem charakteru stałego i periodycznego a wobec tego możliwym jest ich rozplanowanie w czasie i tym samym wygospodarowanie środków na pokrycie kosztów sądowych. E. P. pismem z dnia 6 sierpnia 2012 r. wniosła zażalenie na postanowienie WSA w Gliwicach z dnia 23 lipca 2012 r. podnosząc, iż jej dochody ulegają zmniejszeniu, ponieważ cały czas pobiera zasiłek chorobowy ze względu na wirusowe zapalenie wątroby typu C. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw. Należy podkreślić, że zasadą postępowania sądowoadministracyjnego jest, stosownie do art. 199 p.p.s.a., ponoszenie przez stronę kosztów sądowych związanych ze swym udziałem w sprawie. Instytucja prawa pomocy ma natomiast charakter wyjątkowy i jest przyznawana osobom charakteryzującym się trudną sytuacją materialną. Zgodnie z treścią art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a. przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. W tym stanie rzeczy należy przyjąć, że rozstrzygnięcie Sądu w tej kwestii będzie zależało od tego, co zostanie udowodnione przez stronę. Instytucja przyznania prawa pomocy ma charakter wyjątkowy i jest stosowana tylko w przypadkach osób, które wykażą, że znajdują się w trudnej sytuacji materialnej. Do osób tych można zaliczyć osoby rzeczywiście ubogie, które ze względu na okoliczności życiowe pozbawione są środków do życia bądź środki te są bardzo ograniczone i zaspokajają tylko podstawowe potrzeby życiowe. Przy ocenie czy sytuacja materialna strony kwalifikuje ją do przyznania prawa pomocy Sąd bierze nie tylko pod uwagę wysokość uzyskiwanych dochodów ale również stan majątkowy strony. Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że skarżąca nie wykazał, iż znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która kwalifikowałaby ją do przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych. Ze złożonego wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika bowiem, że stan majątkowy nie pozwala zaliczyć skarżącej do osób rzeczywiście ubogich, których środki do życia są ograniczone. Skarżąca wykazała bowiem, że prowadzi jednoosobowe gospodarstwo osiągając dochód miesięczny w wysokości ok. 2700 zł. Zestawienie przychodów i wydatków skarżącej dokonane na podstawie akt sprawy wskazuje, że nie można jej zaliczyć do osób znajdujących się w trudnej sytuacji. W takiej sytuacji należy uznać, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zasadnie uznał, że skarżąca nie wykazała okoliczności, które mogłyby świadczyć o jej trudnej sytuacji materialnej uzasadniającej zwolnienie jej z kosztów sądowych. Należy jednocześnie zaznaczyć, że w przypadku uwzględnienia skargi zgodnie z art. 200 p.p.s.a., skarżącej będzie przysługiwał zwrot kosztów postępowania od organu, niezbędnych do celowego dochodzenia praw, jak również, że skarżąca w przypadku zmiany jej sytuacji materialnej będzie mógła ponownie wystąpić do Sadu z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy. Z powyższych przyczyn Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł, jak w sentencji postanowienia.