II GZ 321/12

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Joanna Sieńczyło – Chlabicz po rozpoznaniu w dniu 21 września 2012 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/12 w zakresie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia skargi w sprawie ze skargi D. J. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia: oddalić zażalenie. Postanowieniem z dnia 21 czerwca 2012 r., sygn. akt VIII SA/Wa 168/12, Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmówił D. J. przywrócenia terminu do wniesienia skargi na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] grudnia 2011 r., nr [...] w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. Za podstawę rozstrzygnięcia Sąd I instancji przyjął następujące ustalenia. Postanowieniem z dnia 26 kwietnia 2012 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odrzucił skargę D. J. (dalej: "skarżąca") na ww. decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Sąd wskazał, że skarga została złożona z uchybieniem 30-dniowego terminu, o którym mowa w art. 53 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270; dalej: p.p.s.a.), gdyż została złożona bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w W. Pismem nadanym w urzędzie pocztowym dnia 11 maja 2012 r. skarżąca złożyła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi. W uzasadnieniu przyznała, że doszło do uchybienia terminu, ale z przyczyn przez nią niezawinionych. Skarżąca we wniosku zakwestionowała prawidłowość doręczenia jej zaskarżonej decyzji, podnosząc, że przesyłka została doręczona jej siostrze, która mieszka pod innym adresem. Skarżąca nie pamięta kiedy otrzymała przesyłkę. Wskazała na prawdopodobną datę dnia 20 grudnia 2011 r. O tym, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi, dowiedziała się z treści postanowienia Sądu o jej odrzuceniu, tj. dnia 7 maja 2012 r. W ocenie Sądu I instancji skarżąca nie przedstawiła okoliczności, które uprawdopodobniłyby brak jej winy w uchybieniu terminu do wniesienia skargi. Jak wynika z akt sprawy, przyczyną odrzucenia przez Sąd skargi było niedopełnienie przez skarżącą obowiązku, o którym mowa w art. 54 § 2 p.p.s.a. Skarżąca bowiem wniosła skargę bezpośrednio do Sądu w przewidzianym terminie (ostatniego dnia), ale bez zachowania trybu przewidzianego prawem. Stąd termin do dokonania tej czynności został uchybiony. Według WSA niedochowanie przez skarżącą terminu do wniesienia skargi nie jest następstwem okoliczności niezależnych od skarżącej, gdyż przesyłkę pocztową nadała w terminie przewidzianym dla wniesienia skargi, lecz jest wynikiem niedostatecznej staranności w prowadzeniu własnych spraw. Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła skarżąca, wnosząc o jego uchylenie i uznanie, że strona nie wniosła skargi w terminie bez swojej winy, a w konsekwencji przywrócenie terminu do wniesienia skargi. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono: 1. naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawy, a to art. 86 § 1 p.p.s.a. poprzez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie nie zostały spełnione wszystkie przesłanki konieczne do przywrócenia terminu, bowiem decyzję doręczono siostrze skarżącej, tym samym nie doszło do skutecznego doręczenia zastępczego uregulowanego w art. 26 prawa pocztowego dorosłemu domownikowi; 2. przepisów prawa materialnego, a to art. 43 k.p.a. przez błędną jego wykładnię i niezasadne uznanie, iż w przedmiotowej sprawie doszło do skutecznego doręczenia skarżącej zaskarżonej decyzji podczas, gdy przesyłka została wydana siostrze skarżącej w domu siostry oddalonym od miejsca zamieszkania skarżącej o 6 km. Jak podnosi skarżąca, przez błędne doręczenie zaskarżonej decyzji nie miała ustawowych 30 dni do złożenia skargi. W tej sytuacji uchybienie terminowi do jej złożenia nastąpiło bez winy skarżącej. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie. Zarzuty skarżącej w niniejszej sprawie sprowadzają się do stwierdzenia, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w W. odmawiając przywrócenie terminu do wniesienia skargi wadliwie przyjął prawidłowe doręczenie skarżącej decyzji z dnia [...] grudnia 2011 r. w dniu 13 grudnia 2011 r. Doręczenie to miało tymczasem nastąpić z naruszeniem art. 43 k.p.a. Nieprawidłowe doręczenie decyzji polegało, według skarżącej, na doręczeniu jej osobie nieuprawnionej, to znaczy nie będącej domownikiem w rozumieniu art. 43 k.p.a. Zarzut ten nie zasługuje na uwzględnienie. Art. 43 k.p.a. określa komu i w jak sposób powinno nastąpić skuteczne doręczenie zastępcze. Zgodnie z tym przepisem w przypadku nieobecności adresata pismo doręcza się, za pokwitowaniem, dorosłemu domownikowi, sąsiadowi lub dozorcy domu, jeżeli osoby te podjęły się oddania pisma adresatowi. O doręczeniu pisma sąsiadowi lub dozorcy zawiadamia się adresata, umieszczając zawiadomienie w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy to nie jest możliwe, w drzwiach mieszkania. Określony w art. 43 k.p.a. sposób tzw. zastępczego doręczenia pisma opiera się na domniemaniu, że osoba wskazana na potwierdzeniu odbioru pisma jako domownik adresata i która pokwitowała odbiór pisma, przyjęła je w celu oddania go adresatowi oraz że pismo to zostało mu doręczone (wyrok NSA z dnia 14 marca 2007 r., sygn. akt II GSK 315/06). Ze znajdującego się w aktach administracyjnych sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji (k. 240) oraz pisma Poczty Polskiej z dnia 4 stycznia 2012 r. (k. 244) będącego odpowiedzią na reklamację przesyłki poleconej zawierającej tę decyzję wynika, że zaskarżona decyzja została wysłana pod właściwy, wskazany przez skarżącą w postępowaniu administracyjnym adres i doręczona w dniu 13 grudnia 2011 r. R. Ł. Obok imienia i nazwiska osoby odbierającej przesyłkę znajduje się słowo "siostra", natomiast poniżej "upoważniona". Tej okoliczności skarżąca nie kwestionowała. Istotną okolicznością w sprawie jest, że zwrotne potwierdzenie odbioru ma status dokumentu urzędowego, co oznacza, że stwierdza zaistnienie opisanych w nim faktów i korzysta z domniemania prawdziwości oraz z domniemania zgodności z prawdą. Powyższe domniemania w stosunku do znajdującego się w aktach sprawy zwrotnego potwierdzenia odbioru zaskarżonej decyzji oraz pisma Poczty Polskiej z dnia 4 stycznia 2012 r. nie zostały skutecznie podważone. Wprawdzie przedmiotowe domniemanie może być obalone, jednakże podejmując próbę dokonania tego należy mieć na względzie, iż dokumenty urzędowe są najbardziej wiarygodnymi środkami dowodowymi. Co za tym idzie, dowody przeciwne muszą być zdecydowanie przekonywujące (postanowienia NSA z dnia 9 lipca 2012 r., sygn. akt II FZ 474/12 oraz 16 grudnia 2011 r., sygn. akt I FSK 1861/11). W niniejszym postępowaniu skarżąca takich dowodów nie przedstawiła. W szczególności do obalenia domniemań związanych z dokumentem urzędowym nie może prowadzić samo tylko oświadczenie siostry skarżącej nie poparte żadnymi innymi dowodami. Nie jest zatem zasadny zarzut naruszenia art. 43 k.p.a. gdyż Sąd prawidłowo przyjął, iż w sprawie miało miejsce doręczenie zastępcze do rąk siostry skarżącej. W konsekwencji nie zasługuje też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 86 § 1 p.p.s.a. Należy bowiem zgodzić się z oceną dokonaną przez Sąd I instancji, że w niniejszej sprawie uchybienie terminu nie nastąpiło w wyniku trudnych do przezwyciężenia przeszkód, a było jedynie wynikiem zaniedbania. NSA w pełni podziela stanowisko Sądu I instancji, że błąd popełniony przez stronę, polegający na tym, że wniosła ona skargę bezpośrednio do sądu wojewódzkiego, zamiast za pośrednictwem organu odwoławczego, podczas gdy została prawidłowo pouczona o sposobie wniesienia środka odwoławczego, nie spełnia przesłanki uprawdopodobnienia braku winy (postanowienie NSA z dnia 14 marca 2012 r., sygn. akt II FZ 156/12). Nieuwagi lub zaniedbania nie można bowiem kwalifikować jako braku winy. W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.