II OSK 1148/13
WyrokNaczelny Sąd Administracyjny2014-11-27
Skład orzekający: Jacek Chlebny, Janina Kosowska, Małgorzata Stahl
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej ma obowiązek badać interes prawny wnioskodawcy ubiegającego się o wydanie zaświadczenia, gdy wnioskodawca jest właścicielem nieruchomości, której dotyczy wniosek, a przedmiotem zaświadczenia jest kwestia ochrony zabytków?Ratio decidendi
Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że właściciel nieruchomości, który występuje z wnioskiem o wydanie zaświadczenia dotyczącego formy ochrony zabytków dla tej nieruchomości, posiada interes prawny w uzyskaniu takiego zaświadczenia. W związku z tym, organ administracji nie powinien odmawiać wydania zaświadczenia z powodu braku zbadania interesu prawnego, a Wojewódzki Sąd Administracyjny błędnie zaakceptował uchylenie postanowienia organu pierwszej instancji w tej kwestii.Stan faktyczny
Wnioskodawca zwrócił się o wydanie zaświadczenia potwierdzającego, że budynek nie podlega ochronie konserwatorskiej oraz że został uwzględniony w ewidencji zabytków. Organ pierwszej instancji odmówił wydania zaświadczenia w zakresie braku ochrony, wskazując na brak danych i brak interesu prawnego. Organ odwoławczy uchylił postanowienie organu pierwszej instancji, uznając, że nie zbadano interesu prawnego wnioskodawcy. Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę, podzielając stanowisko organu odwoławczego. Naczelny Sąd Administracyjny uchylił wyrok WSA, uznając, że właściciel nieruchomości ma interes prawny w uzyskaniu takiego zaświadczenia.Rozstrzygnięcie
Uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie.Pełny tekst orzeczenia
Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Jacek Chlebny Sędziowie: sędzia del. NSA Janina Kosowska sędzia NSA Małgorzata Stahl (spr.) Protokolant starszy sekretarz sądowy Anna Połoczańska po rozpoznaniu w dniu 27 listopada 2014r. na rozprawie w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi kasacyjnej W. L. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 21 lutego 2013 r. sygn. akt VII SA/Wa 1888/12 w sprawie ze skargi W. L. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia 1. uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Warszawie, 2. zasądza od Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego na rzecz W. L. kwotę 380 (trzysta osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania kasacyjnego.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 21 lutego 2013 r. oddalił skargę W. L. na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia [...] maja 2012 r. w przedmiocie odmowy wydania zaświadczenia.
W uzasadnieniu wyroku Sąd wskazał, że w dniu [...] listopada 2011 r. W. L. zwrócił się do Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach z wnioskiem o wydanie zaświadczenia na podstawie art. 217 i nast. K.p.a. w związku z art. 7 oraz art. 21 i nast. ustawy z dnia 23 lipca 2003 r. o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami (Dz.U. Nr 162, poz. 1568, ze zm.), jako właściciel zabudowanej nieruchomości położonej w C. przy ul. J. nr [...] stwierdzającego, że:
a) budynek użytkowy wchodzący w skład przedmiotowej nieruchomości nie podlega ochronie zgodnie z art. 7 ustawy ww.,
b) oraz, że ww. budynek został uwzględniony na podstawie art. 21 i następnych ww. ustawy w wojewódzkiej oraz ewentualnie powiatowej i gminnej ewidencji zabytków.
Postanowieniem z dnia [...] grudnia 2011 r. Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach, w oparciu o art. 219 w związku z art. 218 K.p.a., rozpoznając wniosek W.L. o wydanie zaświadczenia (pkt 1a wniosku) odmówił wydania zaświadczenia, że obiekt położony w C. przy ul. [...] Nr [...] nie jest objęty żadną formą ochrony zabytków, o którym mowa w art. 7 ustawy o ochronie zabytków. Organ wyjaśnił, że w świetle art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a., nie jest możliwym potwierdzenie przez wojewódzkiego konserwatora zabytków, że dany budynek jest lub nie jest objęty ochroną wynikającą z art. 7 pkt 4 ustawy o ochronie zabytków. Zaświadczenie takie nie może być wydane co do faktów lub okoliczności, które nie wynikają bezpośrednio z danych znajdujących się w posiadaniu organu. Ponadto podkreślił, że przepis art. 217 § 2 ust. 2 K.p.a. nakazuje organowi odmowę wydania zaświadczenia, gdy strona domaga się jego wydania ze względu na swój interes prawny, zaś organ nie dysponuje danymi pozwalającymi potwierdzić określone fakty lub stan prawny.
Jednocześnie w dniu [...] grudnia 2011 r. skarżącemu wydano zaświadczenie Nr [...], dotyczące pkt 1b wniosku (z dnia [...] listopada 2011 r.), stwierdzające, że budynek położony w C. przy ul. J. Nr [...] został wyznaczony do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków – zgodnie z art. 22 ustawy o ochronie zabytków.
Rozpoznając zażalenie skarżącego na postanowienie Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach z dnia [...] grudnia 2011 r., Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego postanowieniem z dnia [...]maja 2012 r., na podstawie art. 89 pkt 1 i art. 93 ust. 1 ustawy o ochronie zabytków oraz art. 17 pkt 2, art. 138 § 2 i art. 219 K.p.a., uchylił zaskarżone postanowienie w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ I instancji. Powołując się na treść art. 217 § 1 i § 2 K.p.a. organ odwoławczy stwierdził, że obowiązek wydania zaświadczenia ze względu na interes prawny wnioskodawcy, spoczywa na organie administracyjnym jedynie wówczas, gdy chodzi o potwierdzenie faktów albo stanu prawnego, które wynikają z prowadzonych przez ten organ ewidencji, rejestrów bądź z innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Wyjaśnił przy tym, że obowiązek wykazywania interesu prawnego służy ograniczeniu posługiwania się zaświadczeniami ze względu na bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Oceniając zatem zebrany materiał sprawy, organ odwoławczy stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby urzędowego potwierdzenia okoliczności objęcia bądź nie objęcia budynku przy ul. J. [...] w C. ochroną konserwatorską wymagał przepis prawa. Minister podkreślił, że skarżący w złożonych pismach nie wykazał, aby ubiegał się o wydanie zaświadczenia o żądanej treści ze względu na swój interes prawny w urzędowym potwierdzeniu tych okoliczności. Powyższej kwestii nie wyjaśnił organ I instancji przystępując do rozpoznania przedmiotowej sprawy, a w toku postępowania w sprawie wydania zaświadczenia w ogóle się do niej nie odniósł. Tymczasem kwestia interesu prawnego ma kluczowe znaczenie dla rozpatrzenia sprawy przedmiotowego wniosku, gdyż od niego zależy dopuszczalność wydania zaświadczenia bądź postanowienia odmawiającego jego wydania.
Organ odwoławczy zwrócił przy tym uwagę, iż istotą wniosku skarżącego było wydanie przez organ konserwatorski zaświadczenia potwierdzającego nie tylko brak ochrony konserwatorskiej budynku przy ul. J. [...] w C., ale także stwierdzającego, iż karta ewidencyjna tego budynku została włączona do wojewódzkiej ewidencji zabytków. W rezultacie, według organu odwoławczego, organ I instancji nie odniósł się do całości wniosku skarżącego, a brak ten nie może zostać usunięty przez organ wyższego stopnia.
Wskazując zalecenia dla organu I instancji, Minister zaznaczył, że w pierwszej kolejności organ powinien ustalić, czy zaświadczenie może zostać wydane ze względu na interes prawny W. L. w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego, a także odnieść się do całości żądania zawartego w piśmie z dnia [...] listopada 2011 r.
Skargę na postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego złożył W. L., zarzucając zaskarżonemu postanowieniu naruszenie przepisów: art. 217 § 1-3 K.p.a. w związku z art. 7 i następnych oraz art. 21 i następnych ustawy o ochronie zabytków, nadto art. 218 § 1-2 K.p.a. w związku z art. 7 i następnych oraz art. 21 i następnych ww. ustawy. Skarżący wniósł o uchylenie w całości zaskarżonego postanowienia z dnia [...] maja 2012 r. i zmianę postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach Delegatura w Częstochowie, poprzez wydanie mu zaświadczenia zawierającego pełne i prawidłowe dane. Zdaniem skarżącego, nieuzasadnione jest powoływanie się przez organ odwoławczy na kwestię potwierdzenia interesu prawnego. Jednocześnie wskazał, że wydanie zaświadczenia w oparciu o interes prawny wynika z faktu posiadania prawa własności przedmiotowej nieruchomości. Zaznaczył nadto, że żądane zaświadczenie jest mu niezbędne do prowadzenia negocjacji w zakresie najmu i sprzedaży oraz do dokonania transakcji w tym zakresie a także w związku z naprawami i remontami budynku. Odnosi się zatem do art. 217 § 2 pkt 1 K.p.a. oraz art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a.
Autor skargi wyjaśnił ponadto, że istotą sporu jest fakt nie wydania mu zaświadczenia, w którym powołany jest brak objęcia przedmiotowej nieruchomości położonej w C. przy ul. J. [...] – ochroną zabytków, w tym wpisem do rejestru zabytków na podstawie art. 7 ustawy o ochronie zabytków, organ administracji publicznej potwierdził bowiem jedynie wyznaczenie przedmiotowej nieruchomości, tj. wchodzącego w jej skład budynku – do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków w oparciu o art. 22 ww. ustawy. W konkluzji skarżący wskazał, że organ administracji publicznej powinien ujawnić w wydanym zaświadczeniu, że przedmiotowy budynek poza wyznaczeniem do ujęcia w wojewódzkiej ewidencji zabytków, nie podlega ochronie konserwatorskiej na podstawie art. 7 pkt. 1 i 2 ustawy, tzn. nie jest wpisany do rejestru zabytków oraz nie jest uznany za pomnik historii – co w przedmiotowej sytuacji nie zostało dokonane.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie uznał, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, zaskarżona bowiem decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego.
Sąd wskazał, że odmowa wydania zaświadczenia, w przypadku określonym w art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. może mieć miejsce jedynie wówczas, gdy strona nie wykaże interesu prawnego w jego uzyskaniu. Odmowa wydania zaświadczenia może nastąpić także, zgodnie z art. 218 § 1 K.p.a., gdy fakty albo stan prawny nie wynikają z prowadzonej przez organ ewidencji, rejestrów bądź innych danych znajdujących się w jego posiadaniu. Sąd podkreślił, że zaświadczenie jest czynnością materialno-techniczną i urzędowym potwierdzeniem określonych faktów lub stanu prawnego, a jego istota sprowadza się do tego, że nie rozstrzyga ono o żadnych prawach lub obowiązkach i nie tworzy nowej sytuacji prawnej. Zaświadczenie jest wyłącznie przejawem wiedzy, nie zaś woli organu administracji. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego, jak i w doktrynie utrwalony jest pogląd, że postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia jest wszczynane na podstawie żądania osoby uprawnionej. Zatem w pierwszej kolejności organ administracji, o ile jest organem właściwym, w sytuacji z art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. jest obowiązany ustalić w postępowaniu wyjaśniającym, czy osoba ubiegająca się o zaświadczenie ma interes prawny w urzędowym potwierdzeniu określonych faktów lub stanu prawnego. Jeżeli organ stwierdzi, że osoba ubiegająca się nie ma tego interesu – odmawia wydania zaświadczenia lub zaświadczenia o żądanej treści. Jak zauważył Sąd, pojęcie "interesu prawnego" użyte w przepisie art. 217 § 2 pkt 2 K.p.a. należy interpretować szeroko. Obejmuje ono każdą sytuację, w której uzyskanie urzędowego potwierdzenia określonego stanu faktycznego lub prawnego może choćby hipotetycznie, wpłynąć na prawa lub obowiązki wnioskodawcy. Powołanie się na interes prawny wymaga wskazania przez stronę normy prawa materialnego, przyznającej jej określone prawo podmiotowe, którego ochrony się domaga. Interes prawny winien być też realny i aktualny, tzn. winien ściśle wiązać się z aktualnymi prawami bądź obowiązkami strony, związanymi z przedmiotem postępowania lub czynności organu, a nie z jej zamiarami na przyszłość. Należy przy tym, jak zauważył Sąd, odróżnić interes faktyczny od interesu prawnego.
Następnie Sąd podkreślił, że drugą przyczyną odmowy wydania zaświadczenia jest to, że organ nie dysponuje danymi pozwalającymi na wydanie zaświadczenia. Postępowanie w sprawach wydawania zaświadczeń, choć jest postępowaniem uproszczonym to ma charakter prawny zbliżony do postępowania administracyjnego i znajdują zastosowanie ogólne zasady postępowania administracyjnego, takie jak zasada praworządności, uwzględniania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli, dochodzenia prawdy obiektywnej, pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa oraz świadomości i kultury prawnej obywateli, udzielania pomocy prawnej. Organ przed wydaniem zaświadczenia może zatem przeprowadzić w koniecznym zakresie postępowanie wyjaśniające, które pozwoli na urzędowe potwierdzenie treści dokumentów. Celem tego postępowania jest m.in. ustalenie, czy z dokumentacji posiadanej przez organ wynikają fakty, których potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia. Organ administracyjny zaświadcza bowiem jedynie o tym, co jest w jego ewidencji, rejestrach bądź innych danych. Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie jak wynika z akt administracyjnych organ nie przeprowadził postępowania wyjaśniającego, ani jak wcześniej wskazano, co do interesu prawnego skarżących, ani co do możliwości wydania zaświadczenia o faktach wskazanych w ich wniosku.
W tym też zakresie Sąd zgodził się z wywodami organu odwoławczego, że organ I instancji nie wyjaśnił kwestii interesu prawnego skarżącego, a przede wszystkim nie odniósł się do tego zagadnienia w uzasadnieniu decyzji. Sąd podzielił również argumentację Ministra, że z zaskarżonego postanowienia nie wynika, aby organ rozpoznał wniosek skarżącego w sposób kompletny. W świetle powyższego stwierdził, iż Minister w zaskarżonym postanowieniu dokonał prawidłowej oceny wniosku skarżącego i wydał zgodne z prawem rozstrzygniecie. Odniósł się również do zarzutów zażalenia, czyniąc zadość unormowaniu art. 107 § 3 K.p.a.
Odnosząc się do zarzutów skargi, Sąd wskazał, że przedmiotem zaskarżenia jest postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego, dlatego uwagi skarżącego do wydanych mu już zaświadczeń nie mogą odnieść pożądanego skutku. Natomiast Sąd nie zakwestionował argumentów autora skargi co do kwestii nieodniesienia się organu I instancji do całości wniosku w postanowieniu z dnia [...] grudnia 2011 r. Sąd uznał również za słuszny wywód skarżącego, że organ I instancji mógł przed wydaniem zaświadczenia (w ramach rozpoznania wniosku), zwrócić się do innych organów o udzielenie stosownych wyjaśnień czy informacji. Niemniej Sąd uznał, że okoliczność powyższa nie ma wpływu na rozstrzygnięcie, kluczowe jest bowiem nie odniesienie się organu I instancji do kwestii wykazania interesu prawnego skarżącego, co słusznie podniósł organ odwoławczy.
Na marginesie Sąd wskazał, że skoro zgodnie z art. 217 k.p.a. zaświadczenie jest urzędowym poświadczeniem określonych faktów lub stanu prawnego, które wynikają z ewidencji, rejestrów lub innych danych będących w posiadaniu organu (art. 218 § 1 k.p.a.), gdy strona uprawdopodobni swój interes prawny w jego uzyskaniu, to organ nie może się uchylić od wydania zaświadczenia dotyczącego danych wynikających z prowadzonego przez siebie rejestru.
W skardze kasacyjnej wniesionej od powyższego wyroku W. L., reprezentowany przez radcę prawnego, podniósł następujące zarzuty naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy:
1. naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.jedn. Dz.U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) w zw. z art. 218 § 2, art. 219 oraz art. 15 k.p.a. polegające na nieuwzględnieniu przez Sąd I instancji zarzutu nierozpoznania przez organ II instancji sprawy w sposób merytoryczny w jej całokształcie oraz nieprzeprowadzenia przez ten organ w koniecznym zakresie postępowania wyjaśniającego, co doprowadziło do naruszenia zasady dwuinstancyjności przyznającej stronie prawo do ponownego merytorycznie rozpoznania sprawy przez organ rozpoznający zażalenie;
2. naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 k.p.a. polegające na przyjęciu, że organ II instancji słusznie stwierdził, że organ I instancji nie zbadał, czy istnieje po stronie skarżącego interes prawny uzasadniający wydanie zaświadczenia w trybie art. 218 § 2 k.p.a., podczas gdy organ ten posiadał informację, że skarżący jest właścicielem nieruchomości, której dotyczył wniosek, a co za tym idzie bezspornym jest, że przysługuje mu interes prawny w uzyskaniu zaświadczenia określonej treści dotyczącego owej nieruchomości,
3. naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt c p.p.s.a. w zw. z art. 219 k.p.a. poprzez przyjęcie, że organ II instancji prawidłowo uchylił zaskarżone postanowienie organu I instancji w miejsce orzeczenia co do meritum sprawy i wydanie stosownego zaświadczenia.
Wskazując na powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości, a także "poprzedzającej go decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego" z dnia [...] maja 2012 r. i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Ministrowi Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Ponadto wniesiono o zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej biorąc z urzędu pod rozwagę jedynie nieważność postępowania, która w niniejszej sprawie nie zachodzi (art. 183 § 1 p.p.s.a.).
Skarga kasacyjna nie jest pozbawiona usprawiedliwionych podstaw, w szczególności w tej części, w której wskazuje się na naruszenie art. 3 § 2 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 7, art. 77 § 1 oraz art. 217 § 2 pkt 2 i art. 218 § 2 k.p.a. poprzez nieuzasadnione przyjęcie, że Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego słusznie zarzucił organowi I instancji, iż ten nie zbadał, czy istnieje po stronie skarżącego interes prawny uzasadniający wydanie zaświadczenia w trybie art. 218 § 2 k.p.a.
Należy zatem podkreślić, że będące przedmiotem kontroli Sądu I instancji postanowienie Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego dotyczyło sprawy z wniosku W. L. o wydanie zaświadczenia stwierdzającego, że: 1. budynek użytkowy wchodzący w skład nieruchomości położonej w C. przy ul. J. [...] nie podlega ochronie zgodnie z art. 7 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami oraz 2. że budynek ten został uwzględniony na podstawie art. 21 i nast. tej ustawy w wojewódzkiej, ewentualnie powiatowej i gminnej ewidencji zabytków. Wniosek zawarty w punkcie 2. został uwzględniony poprzez wydanie stronie żądanego zaświadczenia. Odmawiając natomiast wydania zaświadczenia w odniesieniu do punktu 1. wniosku, Śląski Wojewódzki Konserwator Zabytków w Katowicach wskazał, że nie dysponuje danymi pozwalającymi potwierdzić wskazywane przez wnioskodawcę fakty. Uchylając postanowienie o odmowie wydania zaświadczenia Minister Kultury i Dziedzictwa Narodowego stwierdził, że organ I instancji nie wyjaśnił, czy wnioskodawca legitymował się interesem prawnym w urzędowym potwierdzeniu wskazywanych okoliczności, przez co nie załatwił sprawy w sposób kompletny.
Wyjaśnić zatem należy, że uregulowane w dziale VII k.p.a. postępowanie w sprawie wydania zaświadczenia ma charakter uproszczony w związku z założoną przez ustawodawcę szybkością działania organu administracji i ograniczonym formalizmie przy dokonywaniu czynności materialno-technicznych polegających na urzędowym potwierdzeniu stanu faktycznego lub prawnego. Postępowanie to może zakończyć się poprzez: 1) wydanie zaświadczenia dotyczącego stanu faktycznego lub stanu prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba zainteresowana, 2) odmowę wydania zaświadczenia np. z powodu braku podstaw do jego wydania albo niestwierdzenia po stronie wnioskodawcy interesu prawnego w uzyskaniu zaświadczenia (art. 217 § 2 k.p.a.), 3) odmowę wydania zaświadczenia o żądanej treści, np. z uwagi na brak możliwości potwierdzenia stanu faktycznego lub prawnego, którego potwierdzenia żąda osoba ubiegająca się o zaświadczenie (por. R. Orzechowski [w:] J. Borkowski, J. Jędrośka, R. Orzechowski, A. Zieliński: Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz. Warszawa 1989, s. 369). Nie budzi wątpliwości fakt, że osoba ubiegająca się o zaświadczenie powinna wykazać swój interes prawny lub powołać przepis prawa dający podstawę tych starań. Jak wywiedziono w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego OZ we Wrocławiu z dnia 22 listopada 1996 r., sygn. akt I SA/Wr 142/96, jeśli urzędowego potwierdzenia określonych faktów lub stanu prawnego nie wymaga przepis prawa, osoba ubiegająca się o wydanie zaświadczenia urzędowo potwierdzającego te fakty lub stan prawny musi wykazać swój interes prawny, aby takie potwierdzenie otrzymać. Dodać przy tym wypada, że interes prawny powinien być skonkretyzowany, a nie ewentualny.
Uwzględniając powyższe uwagi i przenosząc je na grunt rozpoznawanej sprawy należy stwierdzić, iż nieuzasadnionym pozostaje zaakceptowany przez Sąd I instancji przyjęty w postanowieniu Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego pogląd o konieczności zbadania posiadania interesu prawnego W. L. w uzyskaniu zaświadczenia dotyczącego objęcia nieruchomości jedną z form ochrony zabytków. Przede wszystkim podkreślić należy, że organowi znana była okoliczność, że z żądaniem wydania zaświadczenia wystąpił właściciel nieruchomości. Nie był to bowiem pierwszy wniosek, z jakim osoba ta wystąpiła o wydanie zaświadczenia dotyczącego formy ochrony zabytków przewidzianej dla nieruchomości. Co więcej, dotychczasowe wnioski – jak wynika z akt sprawy – były załatwiane pozytywnie. Zauważyć zatem trzeba, że opieka nad zabytkiem ma charakter zindywidualizowany. W świetle art. 5 ustawy o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, odpowiedzialny za jej realizację jest aktualny właściciel lub posiadacz zabytku, który zobowiązany jest do zapewnienia warunków m.in. zabezpieczenia i utrzymania zabytku oraz jego otoczenia w jak najlepszym stanie, czy też zobowiązany jest do korzystania z zabytku w sposób zapewniający trwałe zachowanie jego wartości. Celem opieki nad zbytkami jest strzeżenie przez Państwo dziedzictwa narodowego poprzez stosowanie rozmaitych form ochrony. Objęcie zabytku jedną z tych form oznacza, że zabytek przestaje być tylko i wyłącznie prywatnym dobrem jego właściciela, którego interesy zostają z tego względu wyraźnie ograniczone. A zatem objęcie, czy też zamiar objęcia nieruchomości jedną z form ochrony przewidzianych w ustawie o ochronie zabytków i opiece nad zabytkami, poprzez zapewnienie warunków prawno – organizacyjnych, a także nałożenie określonych obowiązków mających na celu zachowanie w jak najlepszym stanie zabytków znajdujących się na danym terenie, władczo wkracza w zespół uprawnień właściciela zabytku. Z tego względu wydaje się nieuprawnionym przyjęcie przez Sąd I instancji, iż w stanie faktycznym niniejszej sprawy koniecznym jest zweryfikowanie przez organ I instancji interesu prawnego wnioskodawcy, który – co nie budzi wątpliwości - jest właścicielem zabudowanej nieruchomości, której wniosek dotyczy.
W świetle powyższego uznać należy, że Sąd I instancji dokonał niewłaściwej oceny kontrolowanego postanowienia Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego wywodząc, iż uzasadnionym było uchylenie postanowienia Śląskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków w Katowicach z uwagi na brak wyjaśnienia przez ten organ kwestii interesu prawnego wnioskodawcy. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd I instancji będzie zatem zobowiązany uwzględnić przedstawioną powyżej argumentację i następnie rozważyć, czy brak odniesienia się organu I instancji do kwestii posiadania interesu prawnego wnioskodawcy w urzędowym potwierdzeniu okoliczności objęcia bądź nie objęcia nieruchomości ochroną konserwatorską stanowił uchybienie mogące uzasadnić uchylenie przez organ odwoławczy postanowienia organu I instancji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia temu organowi.
Mając powyższe na względzie Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 185 § 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł jak w sentencji wyroku. O kosztach orzeczono mając na uwadze art. 203 pkt 1 pow. ustawy.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 23.07.2026. · Źródło